Кіріспе
Нима Юшиж (نیما یوشیج; 12 қараша 1895 жыл – 6 қаңтар 1960 жыл), сондай-ақ Нима (نیما) деп те аталады, шын аты Али (علی) – ирандық ақын. Ол өзінің танымал еткен поэзия стилімен аты шықты, ол «she'r e now» (شعر نو, сөзбе-сөз «жаңа поэзия») деп аталады, ал оның құрметіне қайтыс болғаннан кейін «Шер е Нимаи» (شعر نیمایی, сөзбе-сөз «Нима поэзиясы») деп те белгілі. Ол қазіргі парсы поэзиясының негізін қалаушысы деп есептеледі. Ол Тегеранның солтүстік бөлігіндегі Шемиранда пневмониядан қайтыс болды және өсиеті бойынша Мазандаран облысы, Нур ауданындағы туған ауылы Юшта жерленді.
Nimā Yushij (نیما یوشیج; 12 November 1895 – 6 January 1960), also called Nimā (نیما), born Ali (علی), was an Iranian poet. He is famous for his style of poetry which he popularized, called she'r e now (شعر نو, lit. "new poetry"), also known as She'r e Nimaa'i (شعر نیمایی, lit "Nima poetry") in his honour after his death. He is considered as the father of modern Persian poetry. He died of pneumonia in Shemiran, in the northern part of Tehran and was buried in his native village of Yush, Nur County, Mazandaran, as he had willed.
Ерте өмір
Ол Иранның Мазандаран провинциясының Баладех ауылындағы Юш (Юш ауылы) жерінде тұратын Ибрагим Нуридің үлкен ұлы болған. Ол табарилік болған, бірақ анасының тарапынан грузин тегі де бар еді. Ол Юшта өсті, көбінесе әкесіне шаруа қожалығында көмектесіп, малға қараумен айналысты. Бала кезінде ол көптеген жергілікті жазғы және қысқы лагерьлерге барып, қойшылармен және көшпелі жұмысшылармен қарым-қатынас жасады. Ол от басындағы өмірдің көріністеріне, әсіресе, малшылардың ауылдар мен тайпалар арасындағы жанжалдар туралы қарапайым және көңілді әңгімелеріне қатты әсер етті. Бұл көріністер жас ақынның есте сақталып, оның сөздік қоры жеткілікті деңгейде дамығанша күтіп тұрды.
Үлестер
Жалпы алғанда, Нима ырғақты реформалады және шумақтың (жолдың) ұзындығын парсы поэзиясының ерте замандарынан бері байттың ұзындығын анықтаған дәстүрлі парсы өлшемдерімен емес, білдірілген ойдың тереңдігімен шарттауға мүмкіндік берді. Бұдан әрі, ол қазіргі заманғы мәселелерге, әсіресе қанау мен құлшылықтың нюанстарына, сүйіктінің ай бетіне немесе жарасым таппаған жандардың арасындағы үнемі күшейіп келе жатқан жанжалдың есебінен көбірек мән берді. Басқаша айтқанда, Нима кейбір оқырмандар ғашықтың тартымдылығымен және сүйіктінің құлықты әдеттерімен ынтықса, көпшілігі өздерімен сәйкес келетін кейіпкерлерді қалайтынын түсінді. Нима дәстүрлі парсы поэзиясының стилінде бірнеше өлеңдер жазды және Абдолали Дастгейбтің сын айтуынша, өзінің шеберлігін көрсетті. Дегенмен, ол бұрынғы әдеттердің оның терең сезімдерін немесе қоғамның маңызды мәселелерін еркін білдіруіне кедергі келтіретінін сезінді. Осыдан ол бостандыққа шығып, заманауи поэзияның толыққанды жаңа стилін жасады. Сонымен қатар, Нима өзінің бейнелерін айдың, гүлзардың және тавернаның «қатып қалған» бейнелерінен мүлдем өзгеше тұлғаландырулармен байытты. Оның конвенцияға бағынбаған поэтикалық тілі поэзияны сарайдың рәсімдерінен шығарып, оны халықтың қатарына қойды. Халықтың табиғи тілі оның шығармаларына жергілікті бояу мен ерекшелік қосты. Соңғысы, және Ниманың ең айқын элементі – символизмді қолдану. Оның символдарды қолдану тәсілі шеберлерден ерекшеленді, өйткені ол өзінің туындыларының құрылымдық тұтастығын енгізілген символдардың қалыпты дамуына негіздеді. Осы тұрғыдан алғанда, Ниманың поэзиясын екі немесе үш символдық сілтеме арасындағы диалог ретінде қарастыруға болады, олар біртұтас мағыналық бірлікке қарай дамиды. Бұрын тек Хафез ғана суфилік ғазалдарында мұндай туындылар жасауға тырысқан. Алайда, ол қолданған негізгі тәсіл тақырыптық бірлік болды, символдық емес. Символизм, оның ең жұмбақ ғазалдарының шешілуіне жол болғанымен, шығарманың құрылымдық құрамында екінші дәрежелі рөл атқарады.455
Басқа дереккөздер
Нима Юшиж туралы очерктер: парсы поэзиясындағы модернизмді жандандыру, Ахмад Карими Хаккак және Камран Талатоф редакциялаған. Лейден: Брилл, 2004. Дастгейб, Абдолали. 2006. Үміт және бостандық елшісі: Нима Юшиж өлеңдеріне сын тұрғысынан қарау. 2006. Amitis Publishers, Тегеран, Иран. (Фарси атауы: پیام آور امید و آزادی)