Кіріспе

Өлеңдер дәстүрі

Үрду поэзиясы (ALA LC) – өлеңдердің дәстүрі және оның көптеген түрлі формалары бар. Бүгінде ол Үндістан мен Пәкістан мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады. Насыр Тураби айтуынша, урду тілінің бес ірі ақыны бар: Мир Тақи Мир (1810 жылы қайтыс болған), Мирза Ғалиб (1869 жылы қайтыс болған), Мир Анеес (1874 жылы қайтыс болған), Мұхаммед Иқбал (1938 жылы қайтыс болған) және Джош Малихабади (1982 жылы қайтыс болған). Үрду тілі британдық үстемдік кезінде өркендеп, ресми мәртебе алды. Ғалиб пен Иқбал сияқты урду тілінің барлық белгілі жазушылары британдық стипендиялар алды. 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін, ірі ақындар мен ғалымдар ұлтшылдық негізде бөлінді. Дегенмен, урду поэзиясы екі елде де қадірленеді. Екі жақтан да мұсылмандар мен индустар осы дәстүрді жалғастыруда. Бұл негізінен орындалатын поэзия, оның оқылуы, кейде спонтанды түрде, мушаираларда (поэзиялық көрсетілімдерде) өтеді. Оның tarannum saaz (әндету аспектісі) соңғы онжылдықтарда үлкен өзгерістерге ұшыраса да, халық арасындағы танымалдылығы өзгерген жоқ. Оңтүстік Азия диаспорасының мәдени әсерінен мушаиралар бүгінде әлемнің ірі қалаларында өткізілуде. Ғазал айту және қауали да урду поэзиясының маңызды көрсету формалары болып табылады.

Поэзияда қолданылатын жазулар

Пәкістан мен Үндістанның Деккан аймағында урду поэзиясы парсы-араб әліпбиінің стандартты Наста'лик каллиграфиялық стилімен жазылады. Дегенмен, урду поэзиясы аса танымал Солтүстік Үндістанда парсы-араб әліпбиі жиі деванагари әліпбиіне көшіріледі, бұл урду тілін түсіне білген, бірақ парсы-араб әліпбиін оқи алмайтын хинди тілінде сөйлейтін адамдарға көмектесу үшін жасалады. Интернет пен жаһандану дәуірімен бірге, бұл поэзия көбінесе роман урду және хинди әліпбиімен де жазылады.