Раввин Менахем Шмуэль Давид Райчик: Лос-Анджелестегі Хабад қозғалысының негізін қалаушысы
Menachem Shmuel David Raichik
Раввин Менахем Шмуэль Давид Райчик (1918-1998) – пионер движения Хабад Любавич в Лос-Анджелесе. Учился в Польше, служил эмиссаром Реббе. Хабад, еврейство.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Раввин Менахем Шмуэль Давид Райчик (15 наурыз 1918 жыл - 4 ақпан 1998 жыл) – Хабад-Лубавич хасидтік қозғалысының ортодоксал раввині және Калифорния штатындағы Лос-Анджелесте Хабад қызметін бастаушы. Райчик алтыншы және жетінші Любавичер Реббелердің шалиахы қызметін атқарды.
Rabbi Menachem Shmuel David Raichik (March 15, 1918 – February 4, 1998) was an Orthodox rabbi of the Chabad Lubavitch Hasidic movement, and the pioneer of Chabad's activities in Los Angeles, California. Raichik served as a shaliach for the sixth and seventh Lubavitcher Rebbes.
Ерте өмір және білім
Ол Польшаның Млава қаласында дүниеге келген. 1936 жылы атақты Амшиновер ребесінің кеңесімен жас Райчик Польшаның Отвак қаласындағы Томчей Темимим иешивасына оқуға түсті, онда ол Хабадтың синтез, білім және жеке тұлғаны жетілдіру ілімдерін үйренді. Оның құрдастары оның мицвоттарды ұқыпты сақтағанын және құлшыныспен дұға ететінін еске алады. Оның сенбі күнгі таңғы намазы алты сағатқа дейін созылып, Хабад дәстүріндегі ұзақ ойларға толы болды. Түнде, ұйықтамас бұрын дұға оқығанда, Райчик таңғы намаз уақыты келгенше, кейде сағаттап өзін-өзі зерделеп, терең ойға шұғыл болар еді. Күндіз ол өткір ақылымен Талмудты жан-жақты зерттеді. Осы Любавич иешивасында жас Райчик алтыншы Любавич ребесі, раввин Йосеф Ицшок Шнеерсонға жақын болды. Ұзақ уақыт өтпей ол ребесінің сөздерін жаттап, қайталайтын, хоизрим деп аталатын арнайы топқа енді.
He was born in the Polish town of Mlava. In 1936, upon the advice of the famous Amshinover Rebbe, the young Raichik enrolled in the Yeshiva Tomchei Temimim in Otwock, Poland, where he learned the Chabad doctrines of synthesis, scholarship, and personal refinement. Fellow students recall his meticulous observance of the mitzvot and his passionate way of prayer. His Shabbat morning prayer ritual would last as long as six hours, and included lengthy meditations in the Chabad tradition. At night, when reciting the bedtime prayers, Raichik would often become engrossed in introspection into the wee hours, when the time came for morning prayers. During the day he employed his sharp mind in deep Talmudic study. It was in the Lubavitch yeshiva that the young Raichik became attached to the sixth Lubavitcher Rebbe, Rabbi Yosef Yitzchok Schneersohn. In a short time he became one of the select group who memorized and reviewed the Rebbe's discourses, known as choizrim.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде
1939 жылдың соңында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Райчик және оның иешивадағы әріптестері Отвакты тастап қашуға мәжбүр болды. Сол жылы Ханукаға дейін қалған аз уақыт ішінде Райчик досымен бірге Польшаның Варшава қаласына жетті, онда Ребе оларды жолға шығарып, Вильнюске (Литва) қашу үшін ақша берді. Литваға жеткен соң Райчик Германия басып алған Польша мен Балтық елдерінен оқушыларын құтқару үшін тынымсыз еңбек етті. Шекара полициясымен бір рет ұсталғанына қарамастан, ол контрабандалық операцияларды ұйымдастырып, көптеген босқындарды шекарадан қауіпсіз жерге жеткізді. Литвадағы Жапония консулы Чиуне Сугихара еврей босқындарына жапон паспорттарын беру үшін дипломатиялық мансабынан бас тартып, осы іске батыл қадам жасағанда, Райчик оның және басқа студенттердің визаларын алуға көмектесті. Кобеде (Жапония) шамамен бір жыл өткізгеннен кейін, иешива тағы бір рет көшірілді, бұл жолы Шанхайға (Қытай), онда көптеген еврейлер соғыс жылдарын өткізді. Шанхайда Раввин Райчик құрылысы бұзылған Лубавич иешивасының негізін қалады. Мектептің күнделікті жұмысын қадағалаумен қатар, достары оның кіші оқушыларға мейірімді тәрбиеші ретінде қызмет еткенін еске алады. Оған көптеген мүмкіндіктер берілсе де, Райчик соңғы оқушы шыққанға дейін, 1946 жылға дейін қалуды жөн көрді. Осы кезеңде Райчик Ребемен үнемі байланыста болды, ол неміс басып алған аймақтардағы және Ресейдегі еврейлерді құтқару үшін үлкен қаржы жинағанмен қатар, Шанхайға көмек жіберу үшін де ақша жинады.
With the outbreak of World War II at the end of 1939, Raichik and his fellow yeshiva students were forced to flee Otwock. Shortly before Chanukah that year, Raichik and a friend reached Warsaw, Poland, where the Rebbe guided them and gave them money to escape to Vilnius, Lithuania. Once he reached Lithuania, Raichik labored tirelessly to save fellow students from German occupied Poland and the Baltic states. Despite his own capture once by border police, he organized smuggling operations, bringing many refugees across the border to safer territory. When Japan's consul to Lithuania, Chiune Sugihara, sacrificed his diplomatic career to issue Japanese passports to Jewish refugees, Raichik helped procure visas for his fellow students and others. After spending close to a year in Kobe, Japan, the yeshiva relocated again, this time to Shanghai, China, where many other Jews spent the remainder of the war years as well. In Shanghai, Rabbi Raichik became the foundation for the uprooted Lubavitch yeshiva. In addition to overseeing the daily running of the school, friends recall how lovingly he served as surrogate parent to the younger students. Though given many chances to leave, Raichik chose to stay in until the very last student was able to leave, in 1946. Throughout that period Raichik was in communication with the Rebbe who, in addition to massive fund raising and rescue efforts for Jews in German occupied territory and Russia, raised money to send to Shanghai.
Америка жылдары
Райчик АҚШ-қа жеткенде, Ребе оны бірден күйеуінің ұлы және кейіннен оның ізбасары болған раввин Менахем Мендель Шнеерсонның қанатына алды. Ол пойызбен Солтүстік Американы аралап, еврейлерді топтап немесе жеке-жеке іздеп, жергілікті қауымдастықтың қажеттіліктерін анықтап, еврейлік ұлттық сананы нығайтуға жіберді. Айлар бойы Райчик АҚШ-ты шарлап, сардина, жеміс-жидек және көкөністермен тамақтанды, Чаттануга, Теннесси және Шайенн, Вайоминг сияқты жерлердегі еврейлерді аралап, мектептер мен миквалар құрып, болашақ еврей жаңғыруының жолын дайындады. Райчик өзінің әдемі мінезі мен мейірімділігімен бірден көзге түсті. АҚШ-тың көптеген қалаларындағы соғыстан кейінгі еврей инфрақұрылымының көп бөлігі Райчиктың қажырлы еңбегінің нәтижесі болып табылады. 1948 жылы Леа Раппопортқа үйленгеннен кейін, ол өзі Холокосттан аман қалған, Райчик пен оның жаңа әйелі Лос-Анджелес, Калифорнияға алтыншы Ребедің жеке өкілі ретінде жіберілді. 1950 жылы алтыншы Ребе қайтыс болғаннан кейін, Райчик Ребенің күйеу баласы, раввин Менахем М. Шнеерсонды қозғалыстың жаңа басшысы болуға шақырған Любавич хасидтерінің қатарында болды. Жаңа Ребе, Райчиктерді Лос-Анджелеске жіберуді ұсынған, Райчикке оның лауазымы бір ғимаратпен шектелуі керек емес, «оның желісі бүкіл қала мен айналасына таралуы керек» деп хат жазды. Лос-Анджелеске Хабад шлухі ретінде жұмыс істеуден басқа, Райчик еврей дінін тарату және болашақ шлухимдерге жол ашу үшін жыл сайын бірнеше ай бойы АҚШ-та саяхаттауды жалғастырды. Любавич Ребесінің саяхатшы өкілі ретіндегі оның тағы бір міндеті – Ребенің жеке пайдалануына арналған қаражатты (маимд деп аталады) жинау болды. Бұл қаражат – хасидтердің жыл сайын дәстүрлі түрде беретін белгілі бір сомасы емес. 1967 жылдың көктемінде (алты күндік соғыс басталғанға екі күн бұрын, 3 маусымда) Ребе Мивца Тефилинды бастау туралы бұйрық берді. Бұл Хабад хасидтерінің барлық еркек еврейлерге, олардың діни деңгейіне қарамастан, Тефилин мицвасын (филактерияларды) күнделікті орындауға ықпал ету жөніндегі халықаралық науқаны болды. Райчик бұл іске белсенді қатысып, Лос-Анджелестің Фэрфакс ауданында күнделікті айналып, сол күні тефилин кимеген еврей еркектерін іздеді. Ол әрқашан тефилинмен жүретін және оны ұшақтарда, әуежайларда, пойыздарда, Ақ үйде, сауда орталықтарында және басқа да жерлерде адамдарға киюге көмектесетін. Ол 1997 жылдың желтоқсан айында инсульт болғанша осы амалды жалғастырды. 1990 жылы Райчик Меркос Л'Иньоней Чинухтың (Любавич қозғалысының білім беру бөлімі), Махане Израильдің (әлеуметтік қызмет бөлімі) және Хабад Хабадтың дүниежүзілік желісін басқаратын Агудас Хазидей Хабадтың атқарушы кеңесіне тағайындалды. Өмірінің соңында Райчик Паркинсон ауруынан қатты зардап шекті, бірақ оның қарбалас кестесіне кедергі келтірмеуге тырысты. Ол 1998 жылдың 4 ақпанында қайтыс болды. Оның Лос-Анджелес және Нью-Йорктегі жерлеу рәсіміне мыңдаған адам қатысты. Нью-Йоркте жерлеу процессиясы 770-ші Шығыс Парквейден өтіп, Куинстегі Ескі Монтефиоре зиратына жетті, онда ол өзі адал қызмет еткен екі Любавич Ребесінің қабіріне жақын жерге жерленді. Оның артында он баласы мен олардың отбасылары қалды, олардың көптегені өздерінің қауымдастықтарында шлухим және көшбасшы болып қызмет етеді. Оның әйелі Лея 2007 жылдың тамызында қайтыс болды.
When Raichik finally reached the United States, the Rebbe immediately put him under the wing of his son in law and later successor, Rabbi Menachem Mendel Schneerson to travel by train across North America to seek out Jews, in groups and as individuals, to identify local communal needs and bolster Jewish identity. For months on end, Raichik criss crossed the United States, dining on sardines and fruits and vegetables, visiting Jews in places like Chattanooga, Tennessee and Cheyenne, Wyoming, setting up schools and Mikvahs, and generally mapping the way for a future Jewish revival. Because of his obvious refinement and gentle disposition, people took an immediate liking to Raichik. Much of the post war Jewish infrastructure in many cities across the United States can be traced to Raichik's tireless efforts. After his marriage in 1948 to Lea Rappoport, herself a Holocaust survivor, Raichik and his new bride were dispatched to Los Angeles, California as personal emissaries of the sixth Rebbe. Following the sixth Rebbe's passing in 1950, Raichik was among the Lubavitcher Chassidim who pleaded with the Rebbe's son in law, Rabbi Menachem M. Schneerson, to become the movement's new leader. The new Rebbe, whose suggestion it was that the Raichiks be sent to Los Angeles, wrote to Raichik that his position was not to be limited to one synagogue, but "his net should be spread on the entire city and its surrounding areas." In addition to his work as the Chabad Shliach to Los Angeles, Raichik also continued his practice of traveling around the United States for a number of months each year to spread Judaism and pave the way for future Shluchim to that particular place. Another one of his functions as a traveling emissary of the Lubavitcher Rebbe was to collect money (known as maimed, ), which were personal funds for the Rebbe's private usage. These funds are a non specified amount of money traditionally given each year by Chassidim. In the spring of 1967 (two days before the outbreak of the Six Day War on June 3, 1967), the Rebbe issued a directive to start Mivtza Tefillin, an international campaign by Chabad Hasidim to influence all male Jews, regardless of their level of religious observance, to fulfill the Mitzvah of Tefillin (phylacteries) daily. Raichik became actively involved in this, making his rounds every day in the Fairfax area of Los Angeles where he lived, and finding Jewish men who hadn't yet put on Tefillin that day. He always carried tefillin, and was known for helping people put them on anywhere and everywhere, including airplanes, airports, trains, the White House, shopping malls, etc. He continued this practice until hospitalized by a stroke in December, 1997. In 1990, Raichik was appointed to the executive boards of Merkos L'Inyonei Chinuch, (educational arm of the Lubavitch movement), Mahane Israel (the social service arm), and Agudas Chasidei Chabad, the umbrella organization that oversees the worldwide network of Chabad Lubavitch organizations and institutions. Toward the end of his life Raichik suffered greatly from the debilitating Parkinson's disease, but refused to allow it to hamper his busy schedule. He died on February 4, 1998. His funerals in Los Angeles and New York were attended by thousands of people. In New York, the funeral procession filed past 770 Eastern Parkway and continued to the Old Montefiore Cemetery in Queens, where he was interred close to the resting place of the two Lubavitcher Rebbes he had so faithfully served. He is survived by his ten children and their families, many of whom serve as shluchim and leaders in their respective communities around the globe. His wife Leah died in August 2007.