Кіріспе
Оңтүстік Азияда кең таралған, сатылармен жететін құдықтар немесе тоғандар. Баспалдақ құдықтар (вавтар немесе баори деп те аталады) – су деңгейіне дейін сатылармен түсетін ұзын дәліздері бар құдықтар, резервуарлар немесе тоғандар. Баспалдақ құдықтар 7-19 ғасырларда Батыс Үндістандағы жер асты архитектурасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Кейбір баспалдақ құдықтар көп қабатты болып келеді және оларға бұқаның тартқан періште дөңгелегі арқылы қол жеткізіледі, ол суды бірінші немесе екінші қабатқа жеткізеді. Олар Батыс Үндістанда ең көп кездеседі, сондай-ақ Үнді субконтинентінің құрғақ аймақтарында, тіпті Пәкістанға дейін таралған. Баспалдақ құдықтарды салудың басты мақсаты – пайдалы болу, бірақ олар архитектуралық маңызы бар әшекейлерді және ғибадатханалардың су резервуарларын да қамтуы мүмкін. Баспалдақ құдықтар – Үндістанда судың маусымдық өзгерулерімен күресу үшін жасалған көптеген сақтау және суару резервуарларының бір түрі. Баспалдақ құдықтар мен резервуарлар мен құдықтардың арасындағы негізгі айырмашылық – баспалдақ құдықтардың адамдарға жер асты суларына оңай қол жеткізуге және құдықты күтіп ұстау мен басқаруға мүмкіндік беруі. Салушылар жыл бойы сенімді жер асты суын алу үшін жерге терең ор қазып, оның қабырғаларын цементсіз тас блоктарымен қаптады және суға дейін жететін баспалдақтар жасады. Бұл кейбір маңызды сәндік және архитектуралық ерекшеліктердің құрылысына әкелді, олар көбінесе қалалық аймақтардағы тұрғын үйлермен байланысты болды. Бұл сонымен қатар олардың ескерткіш ретінде сақталуын қамтамасыз етті. Баспалдақ құдық құрылысы екі бөліктен тұрады: су тартылатын тік шахта және оны қоршаған еңіс жерасты жолдары, сондай-ақ құдыққа кіруге арналған бөлмелер мен баспалдақтар. Осы құдықтарды қоршаған галереялар мен бөлмелер көбінесе күрделі өрнектермен безендіріліп, ыстық жазда салқын және тыныш демалыс орнына айналды.
Stepwells (also known as vavs or baori) are wells, cisterns or ponds with a long corridor of steps that descend to the water level. Stepwells played a significant role in defining subterranean architecture in western India from 7th to 19th century. Some stepwells are multi storeyed and can be accessed by a Persian wheel which is pulled by a bull to bring water to the first or second floor. They are most common in western India and are also found in the other more arid regions of the Indian subcontinent, extending into Pakistan. The construction of stepwells is mainly utilitarian, though they may include embellishments of architectural significance, and be temple tanks. Stepwells are examples of the many types of storage and irrigation tanks that were developed in India, mainly to cope with seasonal fluctuations in water availability. A basic difference between stepwells on the one hand, and tanks and wells on the other, is that stepwells make it easier for people to reach the groundwater and to maintain and manage the well. The builders dug deep trenches into the earth for dependable, year round groundwater. They lined the walls of these trenches with blocks of stone, without mortar, and created stairs leading down to the water. This led to the building of some significant ornamental and architectural features, often associated with dwellings in urban areas. It also ensured their survival as monuments. A stepwell structure consists of two sections: a vertical shaft from which water is drawn and the surrounding inclined subterranean passageways and the chambers and steps which provide access to the well. The galleries and chambers surrounding these wells were often carved profusely with elaborate detail and became cool, quiet retreats during the hot summers.
Аттар
Кейде жергілікті атаулары бар түрлі баспа құдықтар кездеседі. Хинди тілдес аймақтарда баудиге негізделген атаулар қолданылады (бауди, бавди, баври, бавари, баори, баоли, бавади және бавди). Гуджарати және Марвари тілдерінде оларды көбінесе вав, ваври немесе ваав деп атайды. Басқа атаулардың ішінде кальяни немесе пушкарани (каннада), баоли, барав және дегенар (бходжпури: 𑂙𑂵𑂏𑂲𑂢𑂰𑂩) бар.
Тарих
Бұл құдықтар құрғақшылық кезеңдерінде суға жеткілікті қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін пайда болған болуы мүмкін. Ең ерте археологиялық дәлелдер Dholavira-да табылды, онда баспалдақтармен жабдықталған су резервуарлары немесе қоймалар бар. Мохенджо-Дароның үлкен моншасында да қарама-қарсы бағытта баспалдақтар қарастырылған. Ашоканың жазбаларында саяхатшылардың қолайлылығы үшін Үндістанның негізгі жолдарының бойында әр 8 кос (шамамен 20,8 миль немесе 33,5 км) сайын құдықтар салынуы айтылады, бірақ Ашока бұл одан бұрын қалыптасқан және бұрынғы патшалар тарапынан да жасалған жақсы дәстүр екенін мәлімдейді. text=Патша Приядарсин былай дейді: Мен жолдар бойында мал мен адамдарға көлеңке беру үшін банан ағаштарын отырғыздым, ал манго бақтарын да отырғыздым. Сонымен қатар, мен әр 8 кос сайын құдық қаздырдым және суға түсу үшін баспалдақтар салдырдым. Мал мен адамдардың пайдалануы үшін әр жерде көптеген су ішу орындарын құрдым. [Бірақ] мұндай ләззаттың мәні шамалы. Өйткені халық бұрынғы патшалар да, мен де түрлі жайлылықтармен қамтамасыз етілді. Бірақ мен мұны мына мақсатта істедім: олар осы ізгілік дәстүрін сақтасын. Раджкот ауданындағы Дханктағы ең алғашқы тас қазылған құдықтар 550–625 жылдарға датыланады. Одан кейін Бинмалдың (850–950 жж.) сатылы көлдері салынды. 600 жылдары құдықтар Гуджараттың оңтүстік-батыс аймағында салынды, одан Раджастанға, содан кейін Солтүстік және Батыс Үндістанға тарады. Бастапқыда индуистердің өнер формасы ретінде пайдаланылған бұл құдықтардың құрылысы 11-16 ғасырлардағы Мұсылман билігі кезінде өркендеді. Моғол императорлары осы құдықтардағы мәдениетті бұзбай, құдықтар салуға ынталанды. Британдық үстемдік кезінде құдықтардың гигиеналық жағдайы қанағаттандырмайтын болды, сондықтан оларды ауыстыру үшін құбырлар мен сорғылар орнатылды.
The first rock cut stepwells in India date from 200 to 400 AD. The stepwells at Dhank in Rajkot district are dated to 550–625 AD. The stepped ponds at Bhinmal (850–950 AD) are followed by it. The stepwells were constructed in the southwestern region of Gujarat around 600 AD; from there they spread north to Rajasthan and subsequently to the north and west India. Initially used as an art form by Hindus, the construction of these stepwells hit its peak during Muslim rule from the 11th to 16th century. The Mughal emperors did not disrupt the culture that was practiced in these stepwells and encouraged the building of stepwells. The authorities during the British Raj found the hygiene of the stepwells less than desirable and installed pipe and pump systems to replace their purpose.