Кіріспе

Балаларды демеушілік ету – қайырымдылық ұйымының донор демеушіні нақты бір баламен байланыстырып, қаржы жинау түрі. Демеуші баладан хабарлар алады, көбінесе суреттер мен аударма хаттар түрінде, бұл баламен жеке қарым-қатынас сезімін қалыптастыруға көмектеседі. Донорлардың берген ақшасы көбінесе демеушілік етілген балаға тікелей жұмсалмайды, бірақ баланың өңірінде немесе елінде білім беру, денсаулық сақтау, қауіпсіздік, инфрақұрылым және басқа да жобаларды қаржыландыру үшін басқа да қаржылық көмектермен біріктіріледі. Бір дерек бойынша, балаларды демеушілік ету бағдарламалары арқылы 9 миллионнан астам балаға 5 миллиардтан астам АҚШ доллары көмек көрсетілген. Басқа мәліметтерге сәйкес, балаларды демеушілікпен қамтамасыз ету көлемі жылына 3 миллиард АҚШ долларына жуық.

Тарих

Save the Children 1920 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін балаларға көмек көрсету мақсатында жеке балаларды демеушілікке алған алғашқы ұйым болды. Children International 1936 жылы балаларға демеушілік жасау арқылы көмек көрсететін қайырымдылық ұйымы ретінде құрылды. Бұл идеяның танымалдылығы арта келе, Plan International (1937) және ChildFund (1938) да осы бағытта жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде балалардың қажеттіліктері толыққанды қанағаттандырылмағандықтан, Save the Children USA 1940 жылы британдық соғыс жетімдеріне көмек көрсету үшін демеушілік бағдарламасын іске қосты. Chalice International 1996 жылдан бері 15 елде балалар мен қарттарға демеушілік арқылы түскен қаражатты тікелей отбасыларды қолдауға жұмсап келеді. 2007 жылы JAAGO Foundation Бангладештің жергілікті жерлерінде балаларға демеушілік бағдарламасын бастады.

Әсері

2017 жылғы зерттеуде «халықаралық балаларды демеушілік ету айлық табысты 75 долларлық бастапқы деңгейден 13–17 долларға арттырды, бұл негізінен болашақ еңбек нарығына қатысуды арттырудың нәтижесі болды. Ересек шақтағы тұрғын үй сапасына оң әсер ететініне дәлелдер таптық, сондай-ақ ересек шақтағы тұтыну тауарларына иелік етуге шамалы әсер ететініне дәлелдер бар, ол негізінен ұялы телефондардың иелігінің артуымен шектелген. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелері балаларды демеушілік етудің ересек шақтағы бала тууға шамалы әсер ететінін көрсетті».

Сындар

Сыншылар балаларды демеушілікке алу, салыстырмалы түрде жағдайы жақсы демеушілік алатын балаларды өз құрбыларынан бөліп тастауы және үшінші дүние елдерінің азаматтарының әлсіздігі туралы зиянды стереотиптерді күшейтуі мүмкін деп санайды. Олар сондай-ақ балаларды демеушілікке алу мәдени шатасуға және алушының негізсіз армандарына себеп болады, ал демеушілікке алуды ұйымдастыру өте қымбатқа түседі деп мәлімдейді. Осы соңғы мәселе кейбір қайырымдылық ұйымдарын бағыштаушыға нақты қолдау көрсетілетін бала емес, "әдеттегі" бала туралы ақпарат ұсынуға итермеледі. Кейбір жағдайларда қайырымдылық ұйымдары қайтыс болған балалар туралы жалған жаңалықтар жіберіп тұрғаны анықталды. Save the Children ұйымына қатысты, тиімді альтруизм қауымдастығы, әдетте балаларды демеушілікке алуға қарсы тұрады, оны донордың қате түсінігі деп есептейді. Givewell демеушілікті былай сипаттайды:

Жалпы алғанда, Дэвид Рудман балаларды демеушілікке алу "ақша жинау арқылы туындайтын байланыс сезімін жасау мен кедейлікпен күресудің нақты жағдайы арасындағы керістікке" алып келеді дейді.