Кіріспе

Британдық әуе күштері станциясы (1940–1962)

Royal Air Force Chelveston немесе жай ғана RAF Chelveston – бұрынғы Корольдік әуе күштері станциясы. Ол Англияның Нортгемптоншир графтығындағы Челвестон ауылына жақын, Веллингбороның шығысына қарай 5 миль (8 км) қашықтықта, В645 (бұрынғы A45 тас жолының) оңтүстік жағында орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл әуеайлақты Корольдік әуе күштері және АҚШ Әскери-әуе күштері пайдаланған. Ол USAAF-тың 105-ші станциясы деп белгіленген. Суық соғыс кезінде Челвестон ұшу бөлімшелеріне база болды, бірақ оның басты міндеті – төтенше жағдай туғанда АҚШ-тан келген Әскери-әуе күштерінің бөлімшелерін қабылдауға дайын тұру еді. 1970 жылдардың ортасында Қорғаныс министрлігі әуеайлақтың көп бөлігін жеке меншікке сатты, бірақ RAF Alconbury және RAF Molesworth-қа бекітілген АҚШ әскери қызметшілері тұратын әскери тұрғын үйлер аймағы сатылмады.

Шығу тегі

1940 жылы Челвестонның құрылысы басталды, қысқа шөпті ұшу-қону жолақтары және үш ангар біріктіріліп салынды. Әуеайлақ 1941 жылғы тамыз айында RAF станциясы ретінде ашылды. Алғашқыда ол Орталық артиллерия мектебі үшін пайдаланылды, содан кейін Әуе десанттық күштердің тәжірибелік орталығы глайдерлерімен бірге оны өз бақылауына алды. Шөппен жабылған ұшу-қону жолақтары ауыр 4 қозғалтқышты бомбалаушыларға қолайсыз деп табылғандықтан, бетонды ұшу-қону жолақтары, руллинг жолдары және тұрақ алаңдары салынды. Әуеайлақ А кластың әуеайлақ стандарттарына дейін жаңартылды, содан кейін ол АҚШ-тың 8-ші әуе армиясының ауыр бомбалаушылар әуеайлағы ретінде пайдаланылды.

60-шы әскер тасымалдаушы топ

1942 жылдың басында Челвестон американдық Сегізінші әуе күштеріне берілді. Челвестонды алғаш басып алған АҚШ Әскери-әуе күштерінің бөлімшесі – 60-шы әскер тасымалдаушы тобы болды. 60-шы топ 10-шы, 11-ші, 12-ші және 26-шы эскадрильялардан тұрды, олар 53 C-47 ұшағымен жабдықталған. 60-шы топ шілде айының басында келді, бірақ оның қалуы қысқа болды, айдың соңында RAF Aldermaston-ға көшті. Ұлыбританиядағы оқуын аяқтағаннан кейін, бұл бөлім Жерорта теңізі аймағындағы операцияларға 12-ші әуе күштеріне қосылды.

301-ші бомбалау тобы (ауыр)

1942 жылдың 9 тамызында 301-ші бомбалау тобы (ауыр) станцияға орналасты. 301-ші топ Брэмптон-Грандждегі 1-ші жауыгерлік қанатына қарасты болды. Оның операциялық эскадрильялары 32-ші, 352-ші, 353-ші, 354-ші және 415-ші бомбалау эскадрильялары болды, олардың әрқайсысы Boeing B-17 Flying Fortress бомбалаушыларымен жабдықталған. Бұл топ АҚШ Әуе күштерінің Англияға келген екінші ауыр бомбалау тобы еді. 1942 жылдың 5 қыркүйегінде ол Францияның солтүстігіндегі Руан теміржол түйініне алғашқы операциялық миссиясын орындады. Челвестон станциясында болған кезінде, бөлімше су асты кемелерінің базаларына, әуежайларға, теміржолдарға, көпірлерге және континенттегі, негізінен Франциядағы басқа да нысандарға шабуылдар жасады. 301-ші бомбалау тобы Операция «Мшعل» (Torch) операциясына бөлінді және 1942 жылдың 26 қарашасында Алжирдегі Тафарауи әуеайлағына ауыстырылып, Он екінші әуе армиясына жіберілді.

305-ші бомбалау тобы (ауыр)

Келесі топ Челвестонды пайдалану үшін 305-ші бомбалау тобы (ауыр) болды, ол 1942 жылдың желтоқсанында RAF Grafton Underwood-тан көшіп келді. 305-ші бомбалау тобы Еуропалық театр операцияларында ең көп марапатталған АҚШ-тың бомбалау топтарының бірі еді. 305-ші топ 40-шы ұрыс қанатына қарасты болды. Топтың құйрық коды – "Үшбұрыш G". Оның операциялық эскадрильялары (және фюзеляж кодтары) – 364-ші (WF), 365-ші (XK), 366-шы (KY) және 422-ші (JJ) бомбалау эскадрильялары. Олар бастапқыда B-17F ұшақтарымен жабдықталған, кейін 1944 жылы B-17G-ге жаңартылды. 1942/43 жылдардың қысында 305-ші топты полковник Кертис ЛеМей басқарды және ол АҚШ Әскери-әуе күштерінің нацистер бақылаған Еуропаны күндізгі бомбалау тактикасын дамытуға үлкен үлес қосты. Бұл негізгі процедуралар мен техникалар кейін Тынық мұхитында соғысқан Boeing B-29 Superfortress ұшақтарына бейімделді. 305-ші бомбалау тобы 1943 жылдың 27 қаңтарында Вильгельмсхавендегі теңіз портын бомбалады, бұл 8-ші әуе армиясының ауыр бомбалаушыларының Германияға алғашқы тереңдеуі болды. 1943 жылдың ортасына дейін топ Францияда, Германияда және Бенлюкс елдеріндегі су асты кемелеріне арналған бекіністер, доктар, порттар, кеме құрылыс орындары, мотор зауыттары және пойыз құрастыру станциялары сияқты стратегиялық нысандарға шабуыл жасады. 305-ші бомбалау тобы 1943 жылдың сәуірінде Паристегі өнеркәсіптік нысананы жаудың қарсы шабуылына және ауыр зениттік оққа қарамастан, дәлдікпен бомбалағаны үшін "Ерекше бірлік" аталымын алды. 1943 жылдың екінші жартысында топ жау территориясына тереңдеп, ауыр өнеркәсіпке соққы беруді бастады. Маңызды нысандарға Норвегиядағы алюминий, магний және нитрат зауыттары, Берлиндегі өнеркәсіптік кәсіпорындар, Мерсебургтегі мұнай зауыттары, Анкламдағы ұшақ құрастыру зауыттары, Гдынядағы кемежайлар және Швайнфурттағы подшипник зауыттары кірді. 364-ші бомбалау эскадрильясының ұшқыштары, бірінші лейтенанттар Уильям Р. Лоули-младший және Эдвард С. Майкл, 1944 жылдың 20 ақпаны мен 11 сәуірінде Германиядағы нысананы бомбалағаннан кейін ұшақтарына қарсы шабуыл жасаған жауынгерлердің салдарынан ұшақтары қатты зақымдалғандықтан, экипаж мүшелері жараланғандықтан және өзі ауыр жарақат алғандықтан, олардың есімдеріне "Құрмет медалі" табысталды. Әрбір ұшқыш ұшағын тік құлаудан алып шығуға үлкерді, жараланғандардың парашютпен секіруге мүмкіндігі жоқ екенін түсініп, ұшақтарын Англияға қайтарып, сәтті қонуға мәжбүр болды. 305-ші топ 1944 жылдың 11 қаңтарында Германияның орталық бөлігіндегі ұшақ зауыттарына қарсы көрсеткен қарсылығы үшін тағы бір "Ерекше бірлік" аталымын алды. Топ 1944 жылдың 20-25 ақпанында "Ұлы апта" кезінде неміс авиациясына қарсы ауыр бомбалаушылардың қарқынды науқанына қатысты. Стратегиялық нысандарды бомбалаудан басқа, 305-ші топ жиі тактикалық миссияларды орындап, жаяу әскер бөлімдерін қолдады. 1944 жылдың маусымында Нормандияға түсуге дейін, ол V қару-жарақ орындары, әуежайлар және жөндеу шеберханалары сияқты жаудың нысандарын бейтараптандыруға көмектесті. 6 маусымда топ ұрыс аймағына жақын жаудың бекіністерін бомбалады. Нормандия шайқасы кезінде 305-ші топ 1944 жылдың шілдесінде Сен-Лодағы жер күштерінің алдында жау позицияларына шабуыл жасады және қыркүйек айында Голландияға әуеден шабуыл жасаған "Маркет-Гарден" операциясын жабу үшін зениттік батареяларды жойды. 422-ші бомбалау эскадрильясы 1943 жылдың жазында арнайы бөлімшеге айналды, ол B-17 ұшақтарымен тәжірибелік түнгі бомбалау миссияларына қатысып, түнде парақша таратуды жүзеге асырды. 1944 жылы эскадрилья H2X әуе радарымен жол табу техникасын пайдаланып, қызметін кеңейтті. 305-ші топ 1944 жылдың желтоқсаны мен 1945 жылдың қаңтарында болған Арденн шайқасына қатысып, соғыс аймағындағы әскери нысандарды бомбалады және 1945 жылдың наурыз айында Рейн өзенінен өткен әуе шабуылын қолдады. V-E күнінен кейін 305-ші топ 1945 жылдың шілдесінде Бельгиядағы Сент-Тронд әуежайына көшірілді, ал 1945 жылдың қазан айында Челвестон Корольдік әуе күштеріне қайтарылды.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Челвестон RAF тарапынан "күтуге қойылды" және No. 25 RAF техникалық қызмет көрсету бөлімінің серік алаңына айналды. 20th Century Fox киностудиясы "12 сағат биіктікте" фильмінің бастапқы сахналарын Челвестонда түсірді. Осы сахналарда Дин Джаггер сомдаған американдық ӘАҚ ардагері, өзінің бомбалау тобының үй базасы болған "Арчбериге" (Челвестон) қайта оралады. Әуежай көбінесе құмбас, тек ара-тұра сиырлар кездеседі, бірақ бақылау мұнарасы, барақтар мен ангарлар бұрынғы үйінен алыс болған жердің қираған, бірақ әсерлі естеліктері ретінде сақталған.

АҚШ Әуе күштері

Корея соғысы және Кеңес Одағының артушы қатеріне байланысты, АҚШ пен Ұлыбритания Ұлыбританиядағы АҚШ әскери күштерінің қатысуын кеңейтуге келісті. 1952 жылдың 1 желтоқсанында Челвестон американдықтардың басқаруына қайта келді.

Стратегиялық әуе командалығы

1952 жылы RAF Челвестон АҚШ Әуе күштеріне берілді. АҚШ Әуе күштері Челвестонды жаңа Boeing B-47 Stratojet орта қашықтықтағы ядролық бомбалаушыны алға орналастыру үшін "Reflex" базасы ретінде пайдалануды жоспарлады. Стратегиялық әуе қолбасшылығы ядролық бомбалаушы күштерін таратып, B-47-нің шамамен жартысын Батыс Еуропа мен Солтүстік Африкадағы алдыңғы базаларға орналастыруды көздеді. Кеңес Одағы мен Варшава шарты елдерінің шекаралары B-47-нің ұшу қашықтығында болғандықтан, "Reflex" базалары бомбалаушыларды 90 күндік кезеңдермен экипаж және ұшақ алмасу үшін орналастыруға мүмкіндік берді. Алайда, Еуропадағы АҚШ Әуе күштері (USAFE) 7503-ші Әуе қызметтері қанаты арқылы әуежайды қайта жаңғыртуды жүзеге асырды. База қайта құрылды және әуежайда құрлықаралық бомбалаушыларды қабылдау үшін 3353 метрлік (11000 фут) жаңа ұшу-қону жолағы салынды. Соғыс жылдары салынған, тозығы жеткен ғимараттар жаңа нысандармен ауыстырылды. 1955 жылдың қарашасынан бастап Челвестон 7-ші әуе дивизиясының 7530-шы әуе базасы эскадрильясына резервтік база ретінде берілді. Boeing B-47 Stratojet 90 күндік кезеңдермен қанаттары ауысып келгенде Челвестон үшін әдеттегі көрініс болды. Челвестонға орналастырылған Стратегиялық әуе қолбасшылығының (SAC) B-47 қанаттарының екеуі – Огайо штатының Локборн әуе базасынан 301-ші бомбалау қанаты және Флорида штатының МакДилл әуе күштері базасынан 305-ші бомбалау қанаты болды. Бұл қанаттар екінші дүниежүзілік соғыстағы B-17 бомбалаушы топтарының тікелей мұрагерлері еді. 1958 жылы Трапстон қаласындағы Сент-Джеймс шіркеуі бұрын Челвестон шіркеуінде орнатылған орындықтарды алды.

Еуропадағы АҚШ Әуе күштері

Француз президенті генерал де Голльдің барлық шетелдік ядролық күштерді Франциядан шығару талабынан кейін, Батыс Еуропадағы АҚШ Әскери-әуе күштерінің дислокациясында үлкен өзгерістер болды және B-47 ұшақтарының орналасуы тоқтатылды. 1959 жылдың 1 қыркүйегінде Челвестонның басқару құқығы SAC-тан USAFE-ге ауыстырылды. Базаның басқаруы RAF Alconbury-дегі 10-шы тактикалық барлау қанатына берілді, ол Батыс Германиядан Англияға көшірілген болатын. 10-шы ТРВ Альконберидегі барлық төрт эскадрильяны орналастыра алмады, сондықтан олардың бірі Челвестон базасында орналастырылды, ол қанаттың серік базасы болды. Базаның міндеті 42-ші тактикалық барлау эскадрильясының Douglas RB-66C Destroyer барлау ұшақтарын қолдауға өзгертілді. Алғашқы B-66 ұшақтары 26 тамызда базаға келді және 18 қыркүйектің ортасына қарай барлығы жеткізілді. Эскадрильяның қызметіне арнайы электрондық барлау және электрондық қарсы шаралар кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1950 жылдары салынған көптеген ниссен үйлері мен басқа да ғимараттар, сондай-ақ көшелер мен басқа да инфрақұрылымдар бұзылды. 1960 жылдардың басынан бері пайдаланылмаса да, осы құрылыстардың көпшілігі алынған кезде жақсы жағдайда болды. Базаның басқа бөліктері жеке шаруашылықтарға сатылды, RAF Molesworth-қа тағайындалған қызметкерлердің отбасыларына арналған АҚШ Әскери-әуе күштері сақтап қалған бірнеше тұрғын үйлер мен кішкентай мектепті қоспағанда. Американдық әскери қызметкерлердің саны азайғандықтан, бұл үйлер соңғы жылдары Қорғаныс министрлігіне өткен болуы мүмкін. Үлкен J типіндегі ангар 1980 жылдардың соңына дейін 10-шы ТРВ-де RAF Alconbury базасында Соғыс резервтік материалдарын (WRM) сақтау үшін пайдаланылды. Альконбери әуежайы жабылғаннан кейін ол бұзылды. 1977 жылы бұрынғы әуежай аумағында RAF жоғары жиілікті сигналдар станциясы құрылды, оны RAF No. 81 Сигналдар бөлімі басқарды және антенналардың үлкен массивімен жабдықталды (Ұлыбританияның STCICS жүйесінің бөлігі). Аумаққа Лондондағы Қорғаныс министрлігімен және Хай-Уайкомбтегі RAF Strike Command-пен байланыстыратын микротолқынды релелік мачта орнатылды. Бір мачтаның қуаты 600 Вт болды және ол RAF VOLMET сигналдарын 5.450 МГц USB және 11.253 МГц USB жиіліктерінде берді. Станция 2003 жылдың желтоқсанында RAF жоғары жиілікті байланыс жүйесі Қорғаныс жоғары жиілікті байланыс қызметімен ауыстырылған кезде жабылды.