Кіріспе
АҚШ үкіметінің әкімшілік сотқа шақыруы
Ұлттық қауіпсіздік хаты (NSL) – АҚШ үкіметі ұлттық қауіпсіздік мақсатында ақпарат жинау үшін шығаратын әкімшілік сотқа шақыру. NSL-ге судьяның алдын ала келісімі қажет емес. Хабарласу туралы заң, Әділ несиелік есеп беру туралы заң және Қаржылық құпиялылық туралы заң АҚШ үкіметіне рұқсат береді, ұлттық қауіпсіздікке қатысты тергеу үшін "маңызды" ақпаратты іздеуге. Заң бойынша, NSL тек мазмұнға қатысты емес ақпаратты талап етуі мүмкін, мысалы, транзакциялық тіркелгілер мен қоңырау шалған телефон нөмірлері, бірақ телефондық әңгімелердің немесе электрондық поштаның мазмұнын ешқашан сұрамайды. NSL әдетте құпиялылық талабын қамтиды, ол NSL алған адамға ФБР ақпаратты сұрағанын жариялауға тыйым салады. ФБР директоры құпиялылық шараларын бекітуі керек және ол "басқа жағдайда АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігіне қауіп тууы мүмкін; қылмыстық, терроризмге қарсы немесе контрразведка тергеуіне кедергі келтіруі мүмкін; дипломатиялық қатынастарға кедергі келтіруі мүмкін; немесе кез келген адамның өміріне немесе жеке қауіпсіздігіне қауіп тууы мүмкін" деп сертификаттағаннан кейін ғана. Дегенмен, NSL алған адам федералды сотта құпиялылық шарасын күштен шығаруға шағымдануы мүмкін. Мұндай құпиялылық шараларының конституциялық заңдылығына көп рет дау көтерілді. Құпиялылық шарасы бастапқыда сөз бостандығын бұзу ретінде конституцияға қайшы деп танылды, Doe v. Gonzales ісінде, бірақ бұл шешім 2008 жылы екінші апелляциялық сот тарапынан күштен шығарылды, ол АҚШ-тың Патриоттық актіні жақсарту және қайта бекіту туралы заңы NSL алған адамға құпиялылық шарасын қамтитын федералды сотта күштен шығаруға құқық береді деп шешті. 2013 жылдың наурыз айында Калифорнияның Солтүстік округінің федералды судьясы NSL құпиялылық шарасы конституцияға қайшы екенін анықтады. 2015 жылдың 24 тамызында Тоғызыншы апелляциялық сот төменгі соттың шешімін жоққа шығарды және істі қосымша қарау үшін қайтарды. Қайта қарау барысында аудандық сот "NSL-дер екінші округтің John Doe, Inc. v. Mukasey, 549 F.3d 861 (2d Cir. 2008) ісінде ұсынған процедуралық және мазмұндық талаптарға толық сәйкес келеді деп шешті, ол 2006 жылғы NSL заңын конституциялық түрде қолдануға болатынын анықтады" және "NSL заңы, өзгертілген [2015 жылғы АҚШ Азаттық актісі бойынша] конституциялық болды". Екі үміткер апелляциялық шағымдануға шағымданды. Апелляциялық сотта Тоғызыншы апелляциялық сот аудандық соттың шешімін растады, NSL конституциялық екенін айтты және "құпиялылық талабы Бірінші түзетуге қайшы келмейді" деді. Under Seal v. Jefferson B. Sessions, III, Attorney General, No 16 16067, 16 16081 және 16 16082, 2017 жылдың 17 шілдесі.
Тарих
Ең көне NSL ережелері 1978 жылы терроризм және тыңшылық қылмыстары бойынша жүргізілетін тергеулерде, қаржылық деректерді алу үшін сирек қолданылатын тергеу құралы ретінде жасалды. 1978 жылғы Қаржы институттарын реттеу және пайыздық ставкаларды бақылау туралы заңның бөлігі болған Қаржылық құпиялылық туралы заңға (RFPA) сәйкес, ФБР деректерді тек мақсатты тұлға шетелдік держава немесе оның агенті екенін дәлелдеген жағдайда ғана ала алатын болды. NSL алған тұлғаның талаптарды орындауы ерікті сипатта болды және тұтынушылардың құпиялығын қорғауға бағытталған мемлекеттік заңдар, көбінесе қаржы институттарына осы өтініштерді қабылдамауға мүмкіндік берді. 1986 жылы Конгресс RFPA-ға түзетулер енгізіп, үкіметке сұралған ақпаратты жариялау туралы талап қоюға рұқсат берді. Сонымен қатар, 1986 жылы Конгресс Электрондық коммуникациялардың құпиялылығы туралы заңды (ECPA) қабылдады, ол Сақталған коммуникациялар туралы заңның бір бөлігі болып табылды және RFPA-ға ұқсас ережелерді құрды, бұл ФБР-ге NSL шығаруға мүмкіндік берді. Бірақ, RFPA және ECPA-ның екеуі де NSL талаптарын орындамаған жағдайда жаза санкцияларын қарастырмады. 1993 жылғы түзету «шетелдік державалар» туралы шектеуді жойды, соның нәтижесінде ҰҚК тергеудің тікелей нысаны емес, бірақ оған қатысты ақпаратты білуі мүмкін адамдар туралы мәліметтерді сұрауға мүмкіндік алды. 2006 жылдың наурызында АҚШ-тың «Патриот» заңын жақсарту және қайта бекіту туралы заңы NSL-ді сотта қарауға рұқсат берді. Егер сот ақпаратты алу туралы өтінішті «негізсіз, зорлықпен жасалған немесе басқа да заңға қайшы» деп тапса, федералды судья NSL-ді жоюға немесе өзгертуге құқылы болды. 2006 жылғы наурыздағы өзгерістер үкімет NSL-ге қоса алатын құпиялылық туралы ережені де әлсіретті. Сот, егер ол бұл ереже дұрыс ниетпен жасалмағанын анықтаса, құпиялылық ережесін жоюға құқылы болды. 2006 жылғы заңға енгізілген басқа түзетулер NSL алған тұлғаға өз адвокатын NSL туралы хабардар етуге және үкіметтің NSL талаптарының орындалуын сот арқылы қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.
Патриоттық акт
АҚШ-тың «Патриот» заңының (2001) 505-бабы халықаралық терроризмге немесе жасырын барлау қызметіне қарсы қорғану мақсатындағы ұлттық қауіпсіздік тергеп-тексерулеріне «қатысты» ақпарат алу үшін NSL-ді пайдалануға мүмкіндік берді. Заң сонымен қатар құқық қорғау тергеуін, қарсы барлау шараларын немесе қауіпсіздік деңгейін анықтауды жүзеге асырған кезде Қорғаныс министрлігіне де қолданыс тапты. Орталық барлау агенттігінің де NSL шығарғаны хабарланды. 109-шы Конгресс кезінде қабылданған «Патриот» заңының жаңадан бекітілген нұсқаларында NSL талаптарына бағынбаған немесе NSL-де құпия сақтау шарты болған жағдайда оны жариялаған жандарға қатысты әлеуетті жазалар енгізілді. «Патриот» заңы NSL шығаруға рұқсат беретін адамдардың санын ФБР директорынан (немесе оның өкілдерінен) бастап, 56 аймақтық кеңсесінің басшыларына дейін арттырды.
Даулы аспектілер
NSL-дің екі даулы мәселесі – ФБР NSL шығарған кезде құпиялылық шарттары мен сот бақылауы, екеуі де федералдық соттар конституциялық деп тапты. Егер ФБР директоры (немесе оның өкілі) NSL-ге құпиялылық шарттарын қосуға рұқсат берсе, алушы NSL-дің мазмұнын немесе оны алғанын жарияласа қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Құпиялылық шарттарының мақсаты – NSL алған адамның NSL берілген ФБР тергеуіне, сондай-ақ болашақ тергеулерге (18 A.Қ.С. 2709-ға қараңыз) кедергі келтіретін әрекеттерге жол бермеу, яғни үкіметтің ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін әрекеттерді жүзеге асыруына бөгет қоймау. Кейіннен Николас Меррилл екені белгілі болған NSL алушы The Washington Post газетінде былай деді: «Тыңдау ордерімен өмір сүру стресті және түсініксіз болды. Қылмыстық қудалау қаупімен мен бұл іске қатысымның барлық аспектілерін әріптестерімнен, отбасымнан және достарымнан жасыруға міндеттімін. Мен адвокаттарыммен кездескенде, қызыма қайда бара жатқанымды немесе қайда болғанымды айта алмаймын». Дегенмен, NSL алған адам сотта құпиялылық шарттарына шағымдануы мүмкін. 2007 жылғы жаңалықтар есебінде үкіметтік аудит ФБР 2002-2007 жылдар аралығындағы ұлттық тергеулердің 10%-ын тексеру кезінде 1000-нан астам рет ережелерді бұзғанын анықтады. Мұндай оқиғалардың жиырмасында агенттер заң бойынша рұқсат етілмеген ақпаратты сұрады. 2014 жылы Әділет министрлігінің Бас инспекторы жүргізген келесі есепте ФБР өзінің тәжірибесін түзетіп, NSL енді федералдық заңға сәйкес келеді деген қорытындыға келді. 2007 жылы Ақпараттық еркіндік туралы заңға сәйкес сотқа ұсынған 2500 беттік құжаттарында ФБР терроризм немесе қарсы барлау бойынша ФБР тергеуінің нысаны болған адамдар туралы және телекоммуникациялық компаниялардан тергеу нысаны байланыс жасаған адамдар туралы ақпарат алу үшін NSL-ді пайдаланғанын көрсетті. 2007 жылдың 9 қыркүйегінде New York Times газетінде жарияланғандай, көптеген жағдайларда ұлттық қауіпсіздік туралы хат сұрап отырған деректердің иесі терроризмді тергеу нысаны емес. АҚШ ПАТРИОТ Актісіне сәйкес, ФБР хат арқылы жиналған деректердің терроризмді [немесе қарсы барлауды] тергеу үшін маңызды екенін растауы керек. 2008 жылдың сәуірінде Америка Азаматтық Бостандықтар Одағы әскерилер ФБР-ді пайдаланып, америкалықтардың интернет-провайдерлерінің, қаржы институттарының және телефон компанияларының жеке деректерін алу үшін ішкі бақылауға қатысты заңдық шектеулерді айналып өтуге тырысып жатыр деп мәлімдеді. ACLU өзінің мәлімдемесін Қорғаныс министрлігі ұсынған 1000-нан астам құжатты қарауға негіздеді. Әділет министрлігінің Бас инспекторы кейіннен бұл ақпаратты 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заңға сәйкес Қорғаныс министрлігі (ФБР емес) NSL арқылы емес, заңмен алғанын анықтады.
<blockquote>[L]iving under the gag order has been stressful and surreal. Under the threat of criminal prosecution, I must hide all aspects of my involvement in the case from my colleagues, my family and my friends. When I meet with my attorneys I cannot tell my girlfriend where I am going or where I have been. Nonetheless, an NSL recipient may still challenge the nondisclosure provision in federal court. A news media report in 2007 stated a government audit found the FBI had violated the rules more than 1,000 times in an audit of 10% of its national investigations between 2002 and 2007. Twenty such incidents involved requests by agents for information not permitted under the law. A subsequent report in 2014 conduced by the Justice Department's Office of Inspector General concluded the FBI had corrected its practices and that NSLs now complied with federal law. According to 2,500 pages of documents the FBI provided to the Electronic Frontier Foundation in response to a Freedom of Information Act lawsuit in 2007, the FBI had used NSLs to obtain information about individuals who were the subject of an FBI terrorism or counterintelligence investigation and information from telecommunications companies about individuals with whom the subject of the investigation had communicated. According to a September 9, 2007, New York Times report,
In many cases, the target of a[n FBI] national security letter whose records are being sought is not the subject of a terrorism investigation. Under the USA PATRIOT Act, the FBI must assert that the records gathered through the letter are considered relevant to a terrorism [or counterintelligence] investigation. In April 2008, the American Civil Liberties Union alleged that the military was using the FBI to skirt legal restrictions on domestic surveillance to obtain private records of Americans' Internet service providers, financial institutions, and telephone companies. The ACLU based its allegation on a review of more than 1,000 documents provided by the Defense Department. The Department of Justice Office of Inspector General later determined it was the Department of Defense (not the FBI) that had lawfully obtained the information under the National Security Act of 1947, not by an NSL.
Доу Ашкрофқа қарсы
Сот қадағалауының жоқтығы және Жоғарғы Соттың Смит Мэрилендке қарсы ісі бойынша шешімі, ACLU ұсынған NSL-ді пайдалану жөніндегі сынақ ісі – Доу Эшкрофтқа қарсы іс. Сотқа шағым "Джон Доу" талапкері, Calyx Internet Access компаниясының негізін қалаушы Николас Меррилл атынан берілді. Бұл іс НҚА-ның конституциялық негізін, әсіресе құпиялылық ережесін күдікке түсірді. Аудандық сотта Нью-Йорк оңтүстік округінің судьясы 2004 жылдың қыркүйегінде NSL-дің Төртінші түзетуді ("оның нәтижесінде кез келген сот процесінен тиімді түрде қорғалған мәжбүрлі іздестіруге рұқсат беріледі") және Бірінші түзетуді бұзатынын мәлімдеді. Дегенмен, судья Марреро іс апелляциялық сотқа берілгенге дейін шешімін күшінен тоқтатты. Нью-Йорк округінің сотының шешімінен кейін, іс әлі де апелляцияда болғанда, Конгресс АҚШ Патриот Заңына NSL-ді сот бақылауымен қарауды қамтамасыз ету үшін түзетулер енгізді және NSL құпиялылық ережесін нақтылады. АҚШ Жоғарғы Сотының шешімдеріне сәйкес, ФБР NSL шығару үшін соттың келісіміне мұқтаж емес. Үкімет судья Маррероның шешіміне екінші апелляциялық сотқа шағым жасады, ол 2006 жылдың мамырында жарыссөздерді тыңдады. 2008 жылдың наурыз айында Екінші округтік сот құпиялылық ережелері тек ФБР ақпаратты жариялау заңмен белгіленген зиянға әкелуі мүмкін екенін растаған жағдайда ғана қабылданды деп шешті (мысалы, 18 U.S.C. 2709 қараңыз) және құпиялылық ережесіне қатаң тексеру стандартын қолданды. Содан кейін Екінші округ істі аудандық сотқа қайтарды, себебі Конгресс апелляция кезінде АҚШ Патриот Заңына түзетулер енгізген болатын. Доу Эшкрофт ісінің тағы бір салдары – Конгресс бақылауының күшеюі. Жоғарыда аталған АҚШ Патриот Заңына енгізілген түзетулерде Конгреске жарты жылдық есеп беру талабы қойылды. Есептер құпия болғанымен, қанша NSL шығарылғаны туралы құпия емес есеп беру де талап етіледі. 2006 жылдың 28 сәуірінде Әділет министрлігі 2005 жылы "Үкімет NSL арқылы АҚШ-тың 3501 адамына қатысты белгілі бір ақпарат сұрады. Осы кезеңде АҚШ азаматтарына қатысты ақпарат сұраған NSL-дің жалпы саны 9254 болды" деп Хауиз және Сенатқа хабарлады. 2010 жылы ФБР Меррилл өзінің жеке басын ашуына мүмкіндік беру үшін құпиялылық шартын ішінара алып тастауға келісті. 2015 жылдың 28 тамызында судья Марреро Меррилл алған NSL-ге байланысты құпиялылық ережесін жойды, осылайша оған NSL мазмұны туралы айтуға рұқсат берді. 2015 жылдың 30 қарашасында сот шешімінің толық нұсқасы жарияланды.