Кіріспе

Карлтон шабуылы – Американдық Тәуелсіздік соғысында майор Кристофер Карлтон басқарған британдық шабуыл. Ол 1778 жылдың күзінде Квебек провинциясынан Нью-Йорк штатының солтүстік аймағындағы нысаналарға қарсы бағытталған.

Кіріспе

1778 жылдың 24 қазанында, қар жауғанмен Шамплен көлі тоңбағанша, кемелердің бір тобы Иле-о-Нойдан Шамплен көлінің оңтүстігіне қарай жолға шықты. Бұл кемелердің екеуі 1776 жылы Валькур аралы шайқасында қатысқан. Кемелерді екі зеңбірек қайығы және көптеген қайықтар қолдады. Осы күш 454 адамнан тұрды. Британ армиясының күштері 29-шы, 31-ші, 53-ші жаяу полктерінен, Корольдік артиллериясынан, сондай-ақ Нью-Йорк корольдік полкінен лоялистер, Гессен Ягерлері және шамамен 100 үндістандық одақтастарынан құралды. Күшті 29-шы жаяу полкінің майоры Кристофер Карлтон басқарды.

Шабуылдар

Флот 1778 жылғы 6 қарашада көл бойымен Крон-Пойнтқа дейін жылжыды, онда шабуыл жасаушылар тобы Бобр өзеніндегі Реймондтың диірменіне, ал Оттер өзеніндегі Миддлбери және Нью-Хейвен қалаларына шабуыл жасады. Содан кейін флот 7 қарашада Баттонмолд шығанағына көшті, онда әскери жабдықтар мен қара ұнтаққа, Монктон қаласына және Вермонт штатының Шорхэм қаласына жақын Мур диірменіне, «Жасыл таулы жігіттердің» бас қосылатын орнына шабуыл жасау үшін тағы да шабуыл жасаушылар тобы жіберілді. Мур диірменінде шабуыл жасаушылар тобы жергілікті жасақтан кездесті, олар зейнетке шегіскенге дейін 20 минуттық шайқас болды. Осы шайқаста бір британдық сарбаз жараланды, ал американдықтардың шығыны белгісіз. 14 қарашада күш Иле-о-Нойға оралғанда, майор Карлтон шабуыл төрт айлық науқанға 12 000 адамға жететін жеткілікті көлемдегі жабдықты жойғанын хабарлады. Олардың ішінде 1 арақ диірмені, 1 ұн диірмені, 47 үй, 48 амбар, 28 бидай үйіндісі және 75 сабан үйіндісі болды. 80-нен астам бас мал тұтқындалып, Квебекке әкелінді. 39 тұтқын Сен-Жан-сюр-Ришельеге, ал 40 тұтқын Квебек қаласына, Солтүстік Вермонт арқылы, үндістердің көмегімен жеткізілді. Аймақтағы Континентальдық армияның жалғыз бөлімдері – Рутленд, Вермонттағы Уиткомбтың сақшылары және Форт-Эдвардтағы Сет Уорнердің «Жасыл таулы жігіттері» болды. Американдықтар шабуылды күткен еді, бірақ шабуыл жылдың соңында болды, сондықтан барлық күштер қысқа уақытқа орналасып, шабуылды тоқтату мүмкіндігі болмады. Шабуыл кезінде британдықтардың шығындары: құлаған ағаштан 1 адам қаза тапты, Иле-о-Нойға қайтып келе жатқанда көлде 17 адаммен бірге 1 қайық жоғалды және Мур диірменіндегі шайқаста 1 адам жараланды. 1780 жылы шабуылдан кейін «Долиналарды өртеу» деп аталған бірнеше шабуылдар жасалды. Майор Карлтон Шамплейн көлі бойымен күшті бастап кетті, ал сэр Джон Джонсон Мохок және Шохари аңғарларында күшті бастап кетті, ал лейтенант Хоутон Роялтон шабуылында Коннектикут өзеніне қарай шабуыл жасады.