Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ихтиолог (1846–1916)
American ichthyologist (1846–1916)
Тарлтон Хоффман Бин (8 қазан 1846 – 28 желтоқсан 1916) – американдық ихтиолог.
Tarleton Hoffman Bean (October 8, 1846 – December 28, 1916) was an American ichthyologist.
Өмірбаяны және білімі
Тарлтон Хоффман Бин 1846 жылдың 8 қазанында Пенсильвания штатының Бэйнбридж қаласында Джордж Бин мен Мэри Смит Биннің отбасында дүниеге келген. Ол жақын орналасқан Пенсильвания штатының Миллерспорт қаласындағы Мемлекеттік педагогикалық мектебінде оқып, 1866 жылы бітірген. 1876 жылы Колумбия университетінен, қазіргі Джордж Вашингтон университетінен (Вашингтон, округ Колумбия) медицина докторы (M. D.) дәрежесін алған. 1883 жылы ол кәсіби жетістіктерінің негізінде Индиана университетінен ғылым магистрі (M. S.) дәрежесін алды, бірақ онда оқуға қатыспаған. 1878 жылы Вашингтонда жергілікті кәсіпкер Джон Уэлш ВанХуктің қызы Лорет Х. Ван Хукқа үйленген. Олардың бір қызы болған – Каролина ван Хук Бин (1879 жылдың 16 қарашасында Вашингтонда туған), атақты суретші, кейін Бернардус Блуммерс кішіге үйленген. Оның інісі Бартон Апплер Бин де ихтиолог болды және Ұлттық мұражайда оның басшылығымен жұмыс істеді. Бин 1916 жылдың 28 желтоқсанында Нью-Йорк штатының Олбани қаласында қайтыс болды.
Tarleton Hoffman Bean was born to George Bean and Mary Smith Bean in Bainbridge, Pennsylvania, on October 8, 1846. He attended State Normal School at nearby Millersport, Pennsylvania, graduating in 1866. He received an M. D. degree from Columbian University, now George Washington University, Washington, DC, 1876. In 1883, he was awarded an M. S. degree from the Indiana University on the basis of his professional accomplishments, although he did not attend classes there. He married Laurette H. van Hook, daughter of John Welsh VanHook, a local Washington businessman, in 1878 in Washington, DC. They had one daughter, Caroline van Hook Bean (born in Washington on November 16, 1879), a noted artist who later married Bernardus Blommers, Jr.
His brother, Barton Appler Bean, also became an ichthyologist and worked under him at the National Museum. Bean died in Albany, New York, on December 28, 1916.
Еңбек жолы және үлесі
Ихтиология саласындағы жұмысынан басқа, Бин орманшы, балық шаруашылығы маманы, табиғатты қорғаушы, редактор, әкімші және көрмеге қоюшы болды. Ол Пенсильванияның оңтүстігіндегі Сусквеханна өзенінің жағасында өскендіктен, балықтармен ерте танысқан. Дегенмен, оның алғашқы қызығушылығы ботаникаға қатысты, мүмкін, Уилькс-Барреде дәрігерлік практикасы болған, сонымен қатар Пенсильвания мемлекеттік колледжінде ботаникадан сабақ берген ғалым-дәрігер Джозеф Тримбл Ротрокпен танысуы оған ынталандырған. Ихтиологияға деген қызығушылығы, шамасы, 1874 жылдың жазында Коннектикут штатының Ноанк қаласындағы Балық комиссиясының зертханасында ерікті болып жұмыс істеген кезде басталған. Сол жерде ол алғаш рет Спенсер Ф. Бэрдті және оның төңірегіне жиналған жас ғалымдарды кездестірді. Олардың арасында ең біріншісі Джордж Браун Гуд болды, ол Бинмен бірге ихтиологиядағы ең танымал ынтымақтастық дуэттердің бірін құрады. Бин келесі екі онжылдықты Вашингтонда Бэрдтің екі мекемесінде, Ұлттық мұражайда және Балық комиссиясында, түрлі лауазымдарда жұмыс істеді. 1895 жылы ол Вашингтондан Нью-Йорк аквариумының директоры болып кетті, бірақ саяси мәселелер 1898 жылы оның отставкаға кетуіне себеп болды. Ол келесі сегіз жылдың көп бөлігін Парижде (1900) және Сент-Луисте (1904) өткен әлемдік көрмелерде балық және орман шаруашылығы көрмелерін ұйымдастырумен айналысты. 1906 жылы ол Нью-Йорк штатының балық шаруашылығы маманы болды және 1916 жылы автомобиль апатынан қайтыс болғанға дейін осы қызметте тұрды. Бин, ең алдымен, Вашингтонда, әсіресе Гудпен бірлесіп жүзеге асырған жүйелі ихтиология бойынша жұмыстарымен танымал. Екеуі 39 ғылыми еңбек жазды, олардың ең маңыздысы – «Океандық ихтиология» (1896) еңбегі. Олар Солтүстік Америка жағалауының жақсы зерттелмеген терең суларында Балық комиссиясы кемелері жүргізген ауқымды зерттеулер мен жинау жұмыстарының нәтижелерін пайдаланды. Бин сонымен қатар Пенсильвания, Нью-Йорк, Бермуд және Аляскадағы балықтарды жақсы білетін маман болды. Оның кейінгі еңбектерінің көп бөлігі балық шаруашылығымен байланысты, ал ол қайтыс болған кезде осы саладағы елдің ең беделді маманы саналды. Ол сондай-ақ, Пенсильваниядағы алғашқы оқытушылық жылдарынан бастап, үлкен халықаралық көрмелердегі жұмысына дейін және балық, орман шаруашылығы және табиғатты қорғау туралы көптеген танымал мақалалары мен лекцияларына дейін адал педагог болды. Бин Азамат соғысынан кейінгі жылдары американдық ихтиологияның дамуына үлкен үлес қосты және өмірінің соңында оның ең құрметті және танымал мүшелерінің бірі болды.
In addition to his work in ichthyology, Bean was a forester, a fish culturist, a conservationist, an editor, an administrator, and an exhibitor. Growing up along the Susquehanna River in southern Pennsylvania, he presumably had an early introduction to fishes. His initial interest, however, was botany, perhaps stimulated by his acquaintance with Joseph Trimble Rothrock, a physician scientist who had a medical practice in Wilkes Barre, but also had taught botany at Pennsylvania State College. His focus on ichthyology probably began in the summer of 1874, when he worked as a volunteer at the Fish Commission laboratory in Noank, Connecticut. There, he first met Spencer F. Baird and a number of the young scientists who had gathered around him. First among these was George Brown Goode, who with Bean would form one of the most famous collaborative teams in ichthyology. Bean spent the next two decades in Washington working for Baird's two institutions, the National Museum and the Fish Commission, in a number of capacities. He left Washington in 1895 to become the Director of the New York Aquarium, but political problems led to his resignation in 1898. He spent most of the next eight years working on the fisheries and forestry exhibits at the world's fairs in Paris (1900) and St. Louis (1904). In 1906, he became New York’s state fish culturist, a position he held until his death in 1916 following an automobile accident. Bean is probably best known for the work in systematic ichthyology that he did while in Washington, particularly in collaboration with Goode. The pair wrote 39 papers together, culminating in Oceanic Ichthyology (1896). They were the beneficiaries of the extensive survey and collecting activities being done by Fish Commission vessels in the poorly explored deep waters off the coast of North America. Bean was also an authority on the fishes of Pennsylvania, New York, Bermuda, and Alaska. Most of his later papers dealt with fish culture, and at the time of his death he was considered the nation's premier authority on that subject. He was also a dedicated educator, from his early teaching days in Pennsylvania to his work on the great international exhibitions and his many popular articles and lectures on fishes, forestry, and conservation. Bean was a pioneer in the growth of American ichthyology in the post Civil War years and by the end of his life was one of its most respected and honored members.