Кіріспе

Жапониядағы Рюкю аралдарында пайда болған дәстүрлі бояуға қарсы тұратын мата.

Бингата (ビンガタ, сөзбе-сөз "қызыл стиль") – Окинава префектурасынан шыққан дәстүрлі трафареттік бояуға қарсы тұру техникасы. Бингата әдетте балық, гүлдер және жануарлар сияқты табиғат мотивтерін қамтитын, көптеген жарқын түстерде қайталамалы өрнектерге ие. Бингата Рюкюдің дәстүрлі фестивальдері мен дәстүрлі өнер өнімдерінде қолданылады. Бингатаның тарихы Рюкю Королдығы дәуіріне (14 ғасыр) дейін жетеді, сол кезде Окинава аралына шетелдік тауарлар мен өндіріс технологиялары көптеп келді. Бұл техника үнді, қытай және явандық бояу процестерінің синтезі нәтижесінде пайда болған деп саналады.

Терминология

Терминді (紅型) 20-ғасырдың басында Окинавада доктор Йошитаро Камакура, жапон ғалымы, бояулармен сурет салуға қатысты қолданған. Кейін Камакура «қорапты қолдану» терминологиясы ақырында күріш пастасымен матаға жағылатын кошениль, сары, индиго және қара бояуларды қоса алғанда, жалпы матаның боялуын білдіре бастады деген қорытындыға келді. Рюкю корольдігі 15-16 ғасырларда Корея, Жапония, Қытай және басқа да Оңтүстік-Шығыс Азия елдері арасындағы күшті сауда жүйесіне ие болды. Бингата техникасын жетілдіру үшін Рюкю халқы шетелдік шеберлерді аралға шақырды және өз халқының әртүрлі қолөнер техникаларын меңгеру үшін шетелге саяхаттауына мүмкіндік берді. Бингатада қолданылатын пигменттер Фукиеннен импортталып, мата бояуға пайдаланылды. Рюкю корольдігі жапондық үкімшілікке өткеннен кейін, Рюкю халқы бұл пигменттерді сатып ала алмады және сурет салуды жалғастырудың жаңа жолдарын іздеді. Барлығы 45 бояушы болды, ең шеберлері Шури астанасында тұрды. Ал қарапайым халық көбінесе қарапайым және қараңғы индиго немесе қара түсті үлгілер киді. Патшалық отбасының әйелдері кимоноға өте талапкер болды және бір кимоно үлгісін көшіруге ешкімге рұқсат етпеді. Кимоноға әдетте құстар, гүлдер, өзендер және бұлттар жібек, зығыр және башофу (муса бажу талшығынан тоқылған мата) сияқты маталарға салынды. Окинава шайқасы кезінде көптеген нәрселер жоғалды және дүкендер қирағандықтан өндіріс тоқтатылды. Айжунның туындыларын бүгін де оның Шимрома студиясында көруге болады. Бингатаның ең көне нұсқасы Кумеджима аралында табылған және 15 ғасырдың соңына жатады. Соңғы жылдары пигменттердің әртүрлі түрлері жасалды, ал гибискус, деиго гүлдері және қант қамысының жапырақтары дизайнға енгізілді. Бингата кимоносын табу қиын болса да, қолмен жасалған бингата футболкаларын шамамен 40 долларға, ал норен перделерін 200 долларға табуға болады. Мақтадан жасалған бингата кимоносы шамамен 500 доллар тұсады, ал жібек кимоносы 1000 долларға жетеді.