Кіріспе

Деваяни – индуистік әдебиеттегі кейіпкер. Ол асуралардың ачарьясы (ұстазы) Шукра мен оның әйелі, Индраның қызы Джаянтидің қызы ретінде сипатталады. Ол Яяти патшаға үйленеді және Яду мен Турвасу есімді екі ұл тудырады.

Қашаға деген құштарлық

Кача – Брихаспатидің әдемі ұлы ретінде сипатталады. Девдар оны Шүкірдің ашрамасына (рухани ошағына) Мртасанживани видья мантрасы туралы білу үшін жібереді, бұл мантра адамның өлімнен кейін қайта тірілуіне мүмкіндік беретін білім. Шүкір оны шәкірті ретінде қабылдайды, ал ол оған мың жыл бойы қызмет етуді міндеттейді. Деваяни жас Качаға ғашық болады, екеуі ажырамас жұпқа айналады. Алайда, асуралар Качаның ниетіне күдікпен қарайды және оның өмірді қайта тірілту мантрасының құпиясын білуді қалағанын дұрыс болжайды. Олар оны екі рет өлтіреді: біріншісінде оны орманда өлтіріп, қасқырларға тастайды, екіншісінде денесін ұнтақтап, теңіз суымен араластырады. Екі рет те қызының шұғыл жалбарынуымен, Кача Шүкірдің Сандживани білімі арқылы қайта тіріледі. Үшінші ретте асуралар Качаның денесін өртеп, күлі мен шарапқа араластырып, Шүкірге ішуге береді. Күн батқанда, Шүкір шәкіртінің әлі келмегенін байқап, оның өзінің ішегінде екенін түсінеді. Қиын жағдайға түскен ачарья Качаға Мртасанживани мантрасын үйретеді, ал шәкірті Шүкірдің ішегінен жарылып шығып, оны өлтірген кезде, мантраны оқып, ачарьясын қайта тірілтеді. Мақсатына жеткен соң, ол білімін толықтырғанша Шүкірдің бағдарлауында қалады. Білімі аяқталғаннан кейін Кача Деваяни мен оның әкесінен қоштасып, Девалокаға сапар шегеді. Деваяни оның соңынан ұзақ жерге ілесіп, оған үйленуге өтініш жасайды. Кача оған Шүкірдің, ол ачарьяның ішегінен шыққандықтан, оның ұлы саналатынын және Деваянидің оның қарындасы болғанын айтады. Оның бас тартуына ашуланған Деваяни оны өмірді қайта тірілту мантрасын өзі қолдана алмайтындай етіп қарғыйды. Кача да оған "білімділердің ұлдары оған үйленбейді" деп қарғыс айтады. Осы оқиғадан кейін олар жолдарынан айырылып, ешқашан қайта кездеспеді.

Яятидің әйелі

Шүкір датия патшасы Вришапарванның кеңесшісі болғанда, Деваяни датия патшасының қызы, ханшайым Шармаштымен дос болады. Бір күні екеуі, қызметшілерімен бірге орман бұлағына шомылуға кетеді, киімдерін жағада қалдырып кетеді. Шомылып жатқанда Индра жел болып пайда болып, киімдерін жағадан ұшырып кетеді. Киімдерін қайтаруға асыққанда, екеуі бір-бірінің сарилерін киіп алады. Достар арасында дау туып, әкелері туралы бір-біріне сөздер айтысады. Даудың кесірінен Шармашты мен оның қызметшілері Деваяниді құдыққа лақтырып, өлгендей қалдырады. Деваяниді Чандравамша әулетінің патшасы Яяти құтқарып, кім екенін сұрап, өз патшалығына қайтарады. Деваяни өзінің қызметшісі Гурниканы әкесіне жіберіп, оның дау-жанжал мен қиын жағдай туралы хабарды жеткізеді. Шүкір Вришапарванға ашуланып, қызымен бірге орманға кетеді. Датия патшасы асарьяның кешірімін тілеп, Шүкірден мың қызметшінің, сондай-ақ Шармаштының Деваяниге өтеу ретінде қызмет етуін талап етеді. Дананың ашуынан қорқып, патша оған көнеді де, қызы мен мың әйелді Деваяниге орманға қызмет етуге жібереді. Біршама уақыт өткен соң Деваяни Шармашты және оның басқа қызметшілерімен бірге сол орманға қайта оралады. Яяти аң аулауға келіп, олар қайтадан кездеседі. Патша мен брахманның қызы ғашық болады, сондықтан бұрынғысы әдеттегідей Шүкірден Деваянидің қолын сұрайды. Шүкір ризалығын білдіреді, бірақ Яятиге Шармаштымен жақындыққа бармауын ескертеді. Яяти Деваяниге үйленеді және оның сарайында оған жақсы қарайды. Яяти Деваяниден екі ұл, Яду мен Турвасуды дүниеге келтіреді. Бірақ ол Шармаштымен де жасырын қарым-қатынаста болып, одан үш ұл табады: Друхю, Анудрухю және Пуру. Деваяни күйеуінің адалсыздығын білгенде, оны тастап, әкесіне қайтады. Шүкір күйеу баласына ерте қартаю қарғысын тағайындайды. Алайда, Яятидің жалбарынуын естіген соң, ол оны өзгертуге келіседі, Яяти өзінің қартаюын жас ұлдарының бірінің жастығымен ауыстыра алады. Яяти өзінің бесінші ұлы Пурумен жастығын ауыстырады. Екі әйелімен бірге мың жыл бойы қуанышпен өмір сүрген соң, ол қарғысты баласынан қайтарып алады және Деваяни мен Шармаштымен бірге орманға кетеді.