Кіріспе

Hawker Siddeley P.1154 – Hawker Siddeley Aviation (HSA) компаниясы жоспарлаған, тік/қысқа ұшып-қону (V/STOL) қабілетіне ие, дыбыс жылдамдығынан асып түсетін жоба. P.1150 дамуы бастапқыда кіші, дауыссыз Hawker Siddeley P.1127/Kestrel ұшағында қолданылған негізгі құрылым мен технологияның үлкен және жылдам нұсқасы ретінде жүргізілді. Бұл жобаның ерекшелігі – желкенде қолданылатын қозғалтқыштардағы артқы жанғышқа ұқсас пленум камерасында жанудың қосылуы, ол олардың итермелеу күшін күрт арттырды. НАТО-ның VTOL шабуылдық ұшаққа арналған негізгі әскери талабының 3-ші нұсқасы өнеркәсіптің кең қатысуына әкелді. Hawker компаниясы P.1150 ұшағының талаптарға сай келмейтінін сезіп, оны P.1150/3 ретінде кеңейтті, кейін P.1154 деп атады. 2 Мах жылдамдығына қол жеткізе алатын бұл ұшақ NBMR 3 үшін ұсынылған он бір жобаның арасында техникалық жеңімпаз атанды, ал екінші жоба ретінде Dassault Mirage IIIV таңдалды. Екі топ пен олардың жақтастары арасындағы саяси тартыстар, сондай-ақ стратегиялық жағдайдың үнемі өзгеруі ешбір жобаның өндіріске енбеуіне әкелді. Осы уақытта Hawker Siddeley RAF және Корольдік теңіз күштері үшін бірлескен талаптарға сәйкес ұшақ корпусын өзгертуді қарастырды. 1961-1965 жылдар аралығында екі қызмет ұшақ дизайнының ортақтығын сақтау үшін өз талаптарын үйлестірді. Дегенмен, RAF-тің қажетті конфигурациясы Корольдік теңіз күштерінің конфигурациясынан басымдық алды. Бірнеше ұсыныстар енгізілді, бір кезде екі қозғалтқышты Spey дизайны қарастырылды, бірақ кейін қабылданбады. 1965 жылы Лейбористік партия билікке келгеннен кейін жоба тоқтатылды. Корольдік теңіз күштері McDonnell Douglas F 4 Phantom II ұшағын сатып алды, ал RAF P.1127 (RAF) дамуын жалғастырды, нәтижесінде сәтті Harrier ұшақтарының отбасы пайда болды.

Өмірбаян

1950 жылдардың соңында Hawker Siddeley Aviation (HSA) компаниясы жаңа буын әскери ұшақтарды жасауға ұмтылды, олардың үрделген жылдамдыққа қол жеткізуге қабілетті болуын көздеді. Өкінішке орай, бағдарламаны қайта жандандыруға бірнеше рет әрекет жасалғанына қарамастан, дамып жатқан Hawker P.1121 истребителі аяқталмай қалды, себебі қорғаныс министрі Дункан Сэндистің 1957 жылғы қорғаныс туралы ақ кітабы жарияланғаннан кейін дамуға саяси қолдау жетіспеді. Басқа даму бағдарламасын дереу бастау қажеттігін түсінген HSA-ның бас ұшақ конструкторы Сэр Сидни Камм, Bristol Aero Engines компаниясының Сэр Стэнли Хукермен үнемі кеңесіп тұрған, компания тік ұшып-қону (VTOL) қабілеті бар жауынгерлік ұшақты әзірлеу және өндіру мүмкіндіктерін зерттеуі керек деп шешті. Bristol Aero Engines және Хукер бұрыннан VTOL қозғалтқышын жасау жобасымен айналысып жатқан. Бұл қозғалтқыш Olympus және Orpheus реактивтік қозғалтқыштарының негізгі бөліктерін біріктіріп, бағыттамалы желдеткіш реактивтік қозғалтқышты құрады. Жобаланған желдеткіш ұшқышы компрессордың екі жағына орналастырылған айналмалы суық соплолармен және екіге бөлінген шығару құбыры арқылы бағытталатын айналмалы "ыстық" соплолармен жұмыс істеді. Тиісті қозғалтқыш әзірленіп жатқандықтан, Камм және HSA-дағы оның командасы компанияның алғашқы VTOL ұшағын – Hawker Siddeley P.1127-ні жасауға кірісті. HSA P.1127-нің күрделірек жетілдірілген нұсқасын жасау мүмкіндігіне және оның тиімділігіне де қызығушылық танытты, себебі суперсондық жылдамдыққа қол жеткізе алатын VTOL ұшағы клиенттер үшін тартымдырақ болады деп есептеді, өйткені сол кезде суперсондық ұшақтар субсондық ұшақтардан әлдеқайда құндырақ деп саналды. P.1150 ұсынысы P.1127-нің алдағы нұсқасына ұқсас болды, бірақ үлкен өзгерістер енгізілді, оның ішінде қайта қарастырылған фюзеляж, жұқарақ қанат және Пегас қозғалтқышының жетілдірілген түрі.