Кіріспе

Ирактық суретші (1882–1952)

Абдул Қадыр Әл-Рассам (عبد القادر الرسام), 1882 жылы Бағдатта, Осман империясында дүниеге келген. Ол шетелде оқып, еуропалық стильде сурет салған алғашқы ирак суретшілерінің бірі болды. Ол жергілікті көрермендерге еуропалық өнерді таныстыруда маңызды рөл атқарды. Ол реалистік стильде салған портреттерімен және пейзаждарымен әйгілі.

Өмір және мансап

Абдул Қадыр әл-Рассам 1882 жылы Мейсан провинциясы, Қала-Салех ауданында дүниеге келген. Қадырдың өмірі ирак тарихындағы екі бөлек кезеңді қамтиды: ол Османдық билік тұсында туған және патшалық дәуірде (1921-1958) қайтыс болған. Ол қазіргі Ирактағы алғашқы танымал суретші және Ирактағы реализм мектебінің негізін қалаушысы болды. 1904 жылдан бастап ол әскери ғылымды және Стамбулдағы әскери колледжді (сол кезде Осман империясының астанасы) оқыды, онда сурет салу және бояу оқу бағдарламасына енген. Ол жерде еуропалық дәстүрлі стильмен танысып, түрік сарбаздарының қарапайым суреттерін салуды үйренді. Оның замандастары Салим Мұхаммед Салех Зәки (1888-1974) және Хадж Мұхаммед Салим (1883-1941), олардың барлығы әскери академияда оқыған. Бұл топ ирак суретшілерінің еуропалық стильде сурет салған алғашқы буыны болды. Бұл топ Осман суретшілері деп белгілі болды. Әскери қызметінің кезінде ол Стамбулда орналасқан. Бірақ 1920 жылдары зейнетке шыққаннан кейін Бағдадқа оралды. Алайда, оның әйелі мен отбасы Стамбулдан кетуден бас тартты, бұл суретшіні Бағдадтағы үйде жалғыз өмір сүруге мәжбүр етті. Килем Ғази 1930 жылдары әкесімен бірге суретшіні барғандағы уақытын еске алады:

"Оның үйі орташа және кең болды, екі қабаттан тұрды. Бірінші қабатта әл-Хауш, тармақ, сарбаз, ас үй, жуынатын бөлме болды, ал екінші қабатта қонақ бөлмесі мен жатын бөлмесі орналасқан. Сардабында үйдің қабырғаларына шашырап жатқан суреттері толы болды. Ең қызықтысы, баспалдаққа қарап тұрған, қылынан ұстап тұрған сарбаздың суреті еді. Кісі баспалдақпен көтерілгенде, қорқып, қиялдап, қылы бар сарбаздың нағыз күзетші екенін ойлайтын. Бұл суретшінің ұрыларды қорқыту үшін жасаған хитролығы еді. Ол үйде жалғыз тұрып, үйді басқаратын қарт адамға қызмет еткізді". Мұхаммед Хаджжи Селим (1883-1941), Асим Хафид (1886-1978) және Мұхаммед Салех Зәки (1888-1974) сияқты суретшілермен бірге ол ирак суретшілерінің шағын тобын құрады, олар мольбертте сурет салуды және көбінесе еуропалық стильде жұмыс істеуді бастады. Бұл суретшілер тобы Осман суретшілері деп танылды және ирак халқының арасында батыс өнеріне қызығушылықты арттыруға, соның ішінде келесі буынның қазіргі заманғы ирак суретшілерін шабыттандыруға үлкен үлес қосты. Ирактың көптеген қазіргі заманғы суретшілері мансаптарын Осман суретшілері тобының бірінен сабақ алып бастады. Ол студиясында сурет салу сабақтарын ұсынған алғашқы жергілікті суретші болды және көптеген қазіргі заманғы ирак суретшілері одан оқып мансаптарын бастады. Ол қазіргі заманғы ирак суретшілерінің бірінші буынының маңызды тұлғасы болды және Өнер достары қоғамын (AFS, Jami’yat Asdiqa al Fen) құруға қатысты. Ол негізінен пейзаж суретшісі болды және Ирактың көптеген пейзаждарын реализм стилінде, көлеңке мен композицияны уақытты көрсету үшін пайдаланып суреттеді. Оның көптеген туындылары жеке коллекцияларда сақталады. Оның аз ғана туындылары Бағдадтағы Пионерлер мұражайында ілініп тұр, бірақ олардың көпшілігі 2003 жылы тоналған. Ол сондай-ақ Бағдадтағы Корольдік кинотеатрдың кіреберісіндегі қоғамдық ғимараттың қабырғасына сурет салған алғашқы қазіргі заманғы ирак суретшісі болды. Оның ерте өмірі мен мансабы туралы көп мәлімет жоқ. Тек зерттеуші және өнер тарихшысы Жабра Ибрагим Жабра Амара қаласындағы өнер білімінің тарихын зерттеген кезде ғана, 1917-1958 жылдар аралығында оның есімі 1916 жылғы Қала-Салех мектебінің мұғалімдер тізілімінде табылды.