Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық ақын және суретші (1928–1980)
Iranian poet and painter (1928–1980)
Сохраб Сепехри (سهراب سپهری; 7 қазан 1928 – 21 сәуір 1980) – көрнекті ирандық ақын және суретші. Ол Нима Юшиж, Ахмад Шамлу, Мехди Ахаван Салес және Форуғ Фаррохзадпен қатар қазіргі поэзияны дамытқан ең белгілі бес иран ақынының бірі саналады. Сепехридің өлеңдері көптеген тілдерге аударылған, оның ішінде ағылшын, француз, испан, итальян, литва және күрд тілдеріне.
Sohrab Sepehri (سهراب سپهری; October 7, 1928 – April 21, 1980) was a notable Iranian poet and painter. He is considered to be one of the five most famous Iranian poets who have practiced modern poetry alongside Nima Youshij, Ahmad Shamlou, Mehdi Akhavan Sales, and Forough Farrokhzad. Sepehri's poems have been translated into several languages, including English, French, Spanish, Italian, Lithuanian and Kurdish.
Өмірбаян
Сохраб 1928 жылдың 7 қазанында Иранның Кашан қаласында дүниеге келді. Ол өнер мен поэзияға бейім отбасында өсті. Әкесі поштада жұмыс істеді және өнерді жақсы көрді. Анасы да өлең мен өнерді ұнататын. Сохраб кішкентай кезінде әкесі сал болуына байланысты 1941 жылы қайтыс болды. Ол балалық шағындағы жалғыз ойыншысы болған інісін сағынды. Бастауыш және орта білімін Кашанда аяқтап, 1943 жылы Тегеранға мұғалімдер колледжінде (парсы: دانشسرای مقدماتی) оқуға кетті. Бірнеше жыл мұғалім болып жұмыс істеген соң, Тегеран университетінің Көркемөнер факультетіне (парсы: دانشکده هنرهای زیبا) студент ретінде түсіп, үздік дипломмен бітірді. Оқуын аяқтағаннан кейін мұнай компаниясында жұмыс істеді, бірақ 8 айдан соң қызметтен кетті. Ұзақ өтпей ол "Түстің өлімі" атты алғашқы өлеңдер жинағын жариялады, одан кейін "Өмір ұйықтайды" атты екінші жинағы шықты. Сохраб Сепехри көркем өнерде өте талантты болды және оның суреттері көптеген еуропалық көрмелерде көрсетілді. Оның суреттері табиғатқа арналған; олардың бірі 2018 жылы Тегеранда сатылды. Ол Иранның ең танымал модернист суретшілерінің бірі. Өкінішке орай, ол емделу үшін Англияға барып, бірақ ауруының күшеюіне байланысты Тегеранға қайта оралуға мәжбүр болды. Соңында 1980 жылдың 28 сәуірінде Тегерандағы Парс ауруханасында қайтыс болды. Қашан қаласында жерленді. Сохраб ешқашан үйленбеді және оның қабірін көптеген өнер жақтастары жиі зиярат етеді. Сепехри Еуропаның көптеген елдеріне саяхаттады. Парижде ол Көркемөнер мектебінде литография курсына қатысты. Алайда, стипендиясы тоқтатылғаннан кейін, ол жұмыс істеп, күнкөрісін табуға мәжбүр болды. Кейде ол пәтерлердің терезелерін жуу үшін биік ғимараттарға ілініп жұмыс істеді.
Sohrab was born in Kashan, Iran on October 7, 1928. He grew up in a family that was into art and poetry. His father worked in a post office and loved art. His mother loved poetry and art, too. When he was a child, his father suffered from paralysis and died in 1941. Sohrab missed his only brother who was his only playmate in childhood, too. He completed his elementary and secondary education in Kashan and moved to Tehran in 1943 to study at a teachers' college (Persian: دانشسرای مقدماتی). He worked as a teacher for a few years, then enrolled as a student in the Faculty of Fine Arts at the University of Tehran (Persian: دانشکده هنرهای زیبا) and graduated with honours. After finishing his education, he was employed in an oil company, which he left after 8 months. He soon published his first collection of poems named "The Death of Color", followed by a second collection, "Life Sleeps". Sohrab Sepehri was very talented in fine arts and his paintings were displayed in many European exhibits. His paintings are about nature; one of them was sold in Tehran in 2018. He is one of Iran's foremost modernist painters. Unfortunately, he moved to England for treatment, but he had to return Tehran because of the progression of his illness. Finally, he died in Pars Hospital in Tehran on April 28, 1980. He was buried in Kashan. Sohrab never got married and his grave is frequently visited by many art lovers. Sepehri travelled to many European countries. In Paris, he enrolled in a lithography course at the school of Fine Arts. However, after he stopped receiving a scholarship, he needed to work and make a living. He sometimes worked hanging from tall buildings to wash the apartments' windows.
Поэзия
Ол буддизм, мистика және батыс дәстүрлерін жақсы білгендіктен, шығыс концепцияларын батыс техникаларымен үйлестіріп, парсы әдебиеті тарихында бұрын-соңды болмаған поэзияны жасады. Ол өзінің ерекше стильде өлең жазатын, ұзақ сөйлемдерден гөрі қысқа сөйлемдерді қолданатын, ал ұзақ сөйлемдер парсы поэзиясында ғасырлар бойы жиі қолданылып келген. Ол үшін жаңа формалар – ойлары мен сезімдерін жеткізудің жаңа құралы болды. "Судың қадамдары" немесе "Судың ізі" атты туындысында Сепехри өзін, отбасын және өзінің ойлау жолын поэтикалық түрде таныстырады. Өмірбаянға ұқсас жазылған бұл өлеңнің екі жағы бар: ішкі және сыртқы. Өлеңнің ішкі жағы – табиғаттың сұлулығы арқылы Құдайды тану туралы. Сепехри діни міндеттерін соқыр сеніммен орындамайтынын көрнекті түрде түсіндіреді. Көптеген өлеңдерінде Сепехри романтизм мен символизмді пайдалана отырып, әдебиеттің жаңа түрін ұсынады. Оның өлеңдерінің әдемілігі табиғатты бейнелеуде және нәзік, қарапайым тілді қолдануда көрінеді. Әйгілі әдебиет сыншысы және жазушы Абдолали Дастгейб Сепехридің "Судың ізі", "Саяхатшы" және "Жасыл том" сияқты соңғы кітаптары жарық көргеннен кейін поэзия тілінде үлкен жетістіктерге жеткеніне сендіреді. Оның өлеңдерінде көптеген тұлғаландырулар мен символдар кездеседі. "Суды бүлдірмейік" атты өлеңінде ол су туралы, өмір үшін қажетті және маңызды элемент туралы айтады, оны адамдар таза ұстауы керек. Ол бұл өлеңдерінде ерекше символизм қолданды, бұл заттарды сипаттаудың орнына, оқырманмен сөйлесуге мүмкіндік береді. Сепехридің поэзиясы адамгершілікке толы және адам құндылықтарына қамқорлық танытады. Ол сонымен қатар, "Текстура" деп аталатын және көптеген суретшілерге бұрын белгісіз болған жаңа сурет салу техникасын жетілдірді. Ол өзінің көптеген туындыларын "Гариех Ченар" және Қашан маңындағы шөлдер сияқты усақ-түйексіз жерлерде жасаған. Оның өлеңдері ағылшын, француз, испан, неміс, итальян, швед, араб, түрік, голланд және орыс тілдері сияқты көптеген тілдерге аударылған. Сепехридің "Судың қадамдары" (صدای پای آب) атты ұзын өлеңінің алғашқы ағылшын тіліне аудармасы Аббас Файз бен Мартин Тернердің "Water’s Footfall" еңбегі ретінде 1986 жылы Кембридж университетінің баспасында жарық көрді. 2003 жылы Әли Салами аударған Сепехридің таңдамалы өлеңдерінің ағылшын тіліндегі аудармасы жарияланды.
Well versed in Buddhism, mysticism, and Western traditions, he blended the Eastern concepts with Western techniques, thereby creating a kind of poetry unprecedented in the history of Persian literature. He had his own style of writing poetry, using short sentences rather than long ones, the latter having been frequently used in Persian poetry for centuries. To him, new forms were new means to express his thoughts and feelings. In one of his works called 'Footsteps of Water' or ‘The Water’s Footfall’, Sepehri introduces himself, his family, and his way of thinking in a poetic form. This poem which is written like a biography has two aspects: the inner and outer. The Inner aspect of this poem is about God's recognition through the beauty of nature. Sepehri beautifully explains that he doesn't blindly do his religious duties. In most of his poems, Sepehri introduces a new form of literature by using romanticism and symbolism. The beauty of his poems is seen through his evocation of nature and the use of tender and simple language. Abdolali Dastgheib, acclaimed literary critic and writer, believes that Sepehri reached great levels in poetic language following the publication of his later books such as ‘The Water’s Footfall’, ‘Traveller’ and ‘The Green Volume’. There are many examples of personifications, or symbols in his poetry. In his poem "Let's not Spoil the Water", he talks about water, the necessary and basic element of life which people must keep clean. He used a special symbolism in these poems that makes the objects talk to the reader, rather than describing those objects. Sepehri's poetry is full of humanity and concern for human values. He also achieved a new technique in painting which is called Texture and was unknown to other painters for a long time. He used to create most of his pieces of art in isolated places like "Ghariyeh Chenar" and the deserts around Kashan. His poetry has been translated into many languages including English, French, Spanish, German, Italian, Swedish, Arabic, Turkish, Dutch and Russian. The first known translation into English of Sepehri's long poem, Seday e Pay e Ab (صدای پای آب) by Abbas Faiz and Martin Turner was published as “Water’s Footfall” by Cambridge University Press in printed form in 1986. An English translation of Sepehri's selected poems by Ali Salami was published in 2003.