Кіріспе

Ежелгі кави әдебиетінің классигі "Параратон" (Патшалар кітабы), сондай-ақ "Катутуранира Кен Ангрок" (Кен Ангроктың тарихы) деп аталады, бұл 16 ғасырдағы кави (Ежелгі яван тілінде) жазылған явандық тарихи жылнама. 32 беттік (1126 жол) салыстырмалы түрде қысқа мәтінде Шығыс Явадағы Сингхасари және Маджапахит патшалықтарының тарихы баяндалған. "Параратон" Сингхасари патшалығының негізін қалаушы (1222–1292) Кен Ароктың (немесе Кен Ангроктың) ресми түрімен басталады. Қолжазбаның шамамен жартысы Кен Ароктың 1222 жылы таққа отырғанға дейінгі өміріне арналған. Бұл бөлім мифтік. Содан кейін хронологиялық тәртіппен бірнеше қысқаша повесть фрагменттері келеді. Мұнда тіркелген оқиғалардың көптегені мерзімі көрсетілген. Соңына қарай тарихтың бөліктері қысқарып, Маджапахит империясының патшалық отбасының мүшелері туралы генеалогиялық мәліметтермен ұштасады. Қолжазбалардағы ең көне колофон 1522 Сака жылына (1600 ж.) сәйкес келеді, сондықтан мәтіннің соңғы бөлігі 1481 және 1600 жылдар аралығында жазылған болуы керек.

Атау

Бұл жылнама көбінесе Pararaton деп аталады, бірақ бұл атау мәтіннің өзінде емес, тек сақталған қолжазбалардың шамамен жартысындағы түйіндемелерде ғана кездеседі. Мәтіннің өзі "Осылай басталады Кен Ангроктың хикаясы" (nihan katuturanira Ken Angrok) деген сөздермен басталады, бұл мәтіннің немесе кем дегенде оның алғашқы бөлігінің бастапқы атауы екенін көрсетеді, ол Кен Ангроктың өміріне арналған. Ян Лоуренс Андриес Брандес жариялаған мәтіннің басылымы екі балама атауды ұсынады: Serat Pararaton atawa Katuturanira Ken Angrok ("Патшалар кітабы немесе Кен Ангроктың хикаясы"). "Кітап" деген мағынаны білдіретін қазіргі жава тіліндегі "serat" сөзін қосу Брандестің енгізгені болуы мүмкін. Pararaton-ды "serat" деп атау дұрыс емес, себебі ол "serat"-тар кездесетін қазіргі жава дәстүріне жатпайды. Сонымен қатар, Pararaton-ның ешбір қолжазбасында мәтін "serat" деп көрсетілмеген. Бұл мәтін үшін ең қабылданған атау – Pararaton, ол көбінесе "Патшалар кітабы" деп аударылады. Бұл термин "ratu" ("монарх") түбірінен туындаған атау. Pararaton-ның өзінде "ratu" сөзі гендерлік жағынан бейтарап, сондықтан оны "патша" емес, "монарх" немесе "патшалық" деп аудару керек. "ratu" сөзінен "pararaton" сөзіне жасалған морфологиялық талдау толыққанды нақты емес, бірақ морфология көптік санды білдіреді. Осылайша, "pararaton" терминін ағылшын тіліне аударғанда "The Monarchs" немесе "The Royals" деп аудару дұрыс. Дегенмен, көптеген ғалымдар Pararaton-ның тарихилығын мойындайды, оның басқа жазулармен және қытай деректерімен көптеген сәйкестіктерін атап, қолжазбаның дұрыс интерпретацияға мүмкіндік беретін анықтамалық аясын қабылдайды.