Кіріспе

Польшадағы теміржол көлігінің тарихы 19 ғасырдың бірінші жартысына дейін жетеді, сол кезде Пруссия, Ресей және Австрия билігінде теміржолдар салынды. Әрине, 19 ғасырдағы "бөлінген Польша" – бұрынғы Польша-Литва мемлекетінің аумағы болды, қазіргі Польша Республикасының емес. 1918 жылдың 11 қарашасында Польша тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін, тәуелсіз Польша мемлекеті өз теміржолдарына басшылық етті, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бақылау неміс және совет басқыншыларына берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін, 1945 жылы Польша шекарасы батысқа қарай жылжыды, көптеген неміс теміржолдары Польшаның бақылауына өтті, ал бірнеше польша теміржолдары шығыста қалды.

Төменгі Силезия-Марка темір жолы

1843 жылы Төменгі Силезия маркасының темір жолы (Niederschlesisch Märkische Eisenbahn Gesellschaft, NME) Бреслау (Вроцлав) қаласынан Кенигсцельт (Яворжина Сляска) қаласына дейінгі алғашқы учаскесін ашты. 1846 жылы Бреслау (Вроцлав) қаласын Берлин қаласына қосатын желі толыққанды аяқталды.

Уильям темір жолы

1846-1848 жылдары Вильям темір жолы (Wilhelmsbahn, Kolej Wilhelma) Пруссияның Жоғарғы Силезиясында Жоғарғы Силезия темір жолын (Kolej Górnośląska, Oberschlesische Eisenbahn) Козельден (Козле, қазіргі Польшаның Кędzierzyn Koźle қаласы) Австрияның Силезиядағы Император Фердинанд Солтүстік темір жолына (Kaiser Ferdinand Nordbahn) қосу үшін салынды. Екі темір жолының да шекарадағы түйіскен және соңғы станциясы Одербергте (Богумин) орналасқан. Бұл түйіс Берлин мен Вена, сондай-ақ Варшава немесе Краков пен Вена арасындағы байланысты қамтамасыз етті.

Силезия тау темір жолы

Силезия тау темір жолы 1867 жылы Гёрлицтен Лаубан (Любань) және Хиршберг (Еленя Гора) арқылы Вальденбургке (Вальбрижих) ашылып, 1880 жылы Глацке (Клодзко) дейін созылды.

Старгард-Познан темір жолы

Познань 1848 жылы Статтин (Шчецин) арқылы Берлинмен Stargard–Познань темір жолын салу арқылы байланыстырылды.

Пруссияның Шығыс темір жолы

Сонымен қатар, Пруссияның Шығыс темір жолы Берлиннен Кенигсбергке (қазіргі Калининградқа) дейін жоспарланған, ол Кустрин (Костшин-над-Одра), Шнайдемюль (Пила), Бромберг (Бидгощ) сияқты станциялар арқылы Данцигке (Гданьск) дейін бағытталған. Крейц (Кжыж) станциясы Стеттин–Познань және Берлин–Кенигсберг қатынастарының тоғысқан жерінде, екіншісінің магистральдық желі болуы үшін негізгідей салынған. Бұл магистральдың көп бөлігі 1852 жылы ашылды, бірақ Одер өзенінің Кюстринде (Костшин) және Диршау (Тчев) мен Мариенбург (Мальборк) арасындағы Висла және Ногат өзендеріндегі көпірлердің құрылысы 1857 жылға дейін аяқталмады. 1867 жылы тағы екі желі ашылды: Штеттин/Шчециннен Данциг/Гданьскке Старгард-Щецинский, Бельгард (Бялогард), Кеслин (Кошалин) және Помераньдегі (Леборк) Лауенбург арқылы; Франкфурттан Познаньға Реппен (Рзепин) және Беншен (Збашынь) арқылы.

Пруссияның мемлекеттік темір жолдары

1875 жылы Gründerzeit экономикалық өркендеуі 1873 жылғы үрей мен Германия мен Австриядағы теміржол акцияларына байланысты туындаған экономикалық дағдарысқа әкелді. Германия канцлері Отто фон Бисмарк теміржол акционерлік компанияларындағы спекуляцияны жоюды қолдады. Ол сондай-ақ мемлекеттің жеке меншік иелерінен теміржолдарды міндетті түрде сатып алуын, сондай-ақ Померания мен Шығыс Пруссиядан Берлинге ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдау үшін арнайы тауарлық тарифтерді енгізуді қолдады. Пруссия 1880 жылы жүк тасымалы тарифтерін төмендету және тасымалдаушылар арасындағы тарифтерді теңестіру мақсатында теміржолды мемлекеттік меншікке алды. Бірақ, тарифтерді мүмкіндігінше төмендетудің орнына, үкімет теміржолды пайда табуды көздеген кәсіпорын ретінде басқарды, және теміржолдан түскен табыс мемлекеттік кірістердің маңызды көзіне айналды. Теміржолдарды мемлекеттік меншікке алу Пруссияның экономикалық дамуын баяулатты, себебі мемлекет теміржол құрылысында салыстырмалы түрде артта қалған ауыл шаруашылығы аймақтарына басымдық берді. Сонымен қатар, теміржолдан түскен қосымша табыс тиісті салық жүйесін дамытудың орнына қолданылды. 1893 жылы Пруссия мемлекеттік теміржолдары жаңа бу локомотивін (S2/PKP Pd1 класы) пайдалана отырып, алғашқы заманауи жылдам пойыздарды (неміс тілінде "D Zug") енгізді. Пойыздар 4 осьті вагондармен, жақтаулармен және жабық дәліздермен (коридорлы пойыздар) жабдықталған. Мұндай жылдам пойыздың бірі Берлиннен Бромберг пен Данцигке дейінгі бағыты болды. 1898 жылы Вильгельм Шмидт жобалаған әлемдегі алғашқы қыздырылған буды пайдаланатын локомотивті Штеттиндегі Вулкан компаниясы Пруссия мемлекеттік теміржолдары үшін (KPEV Hannover 74 S4) өндірді. Бұл бу локомотивтерін дамытудың жаңа дәуірін ашты. Роберт Гарбе жасаған қыздырылған бу локомотивтерінің прототиптерін құрастыру жұмыстары 1902 жылы басталды. Олар: жылдам пойыздар үшін S4 (PKP Pd2 класы), жолаушылар пойыздары үшін P6 (PKP Oi1 класы) және жүк пойыздары үшін G8 (PKP Tp3 класы). Сол жылы Мальборк-Млавская теміржолы (Пруссияның басқаруындағы соңғы ірі жеке теміржол) мемлекеттік меншікке берілді. 1906 жылы Пруссия мемлекеттік теміржолдары үшін Бреслаудағы Линке Хофман локомотив зауытында Гарбе жасаған әйгілі стандартты қыздырылған бу локомотивтерінің кластарын өндіру жалғасты. 584 S6/PKP Pd5 класты локомотивтері шығарылды, олардың 82 бірлігі Польша мемлекеттік теміржолдары (PKP) паркінде болды. P8/PKP Ok1 класты локомотивтердің шамамен 4000 данасы шығарылды, олардың 257-сі PKP-мен Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, ал 429-ы соғыстан кейін пайдаланылды. Олардың бірі, Ok1 359, қазіргі уақытта Вольштын мұражайында жұмыс істеуге жарамды күйде сақталып тұр.

ÖlsAdelnauOstrów желісі

1910 жылы Вроцлав-Лодж және Варшава қалалары арасындағы байланысты қысқартқан Ольс-Адельнау-Остров / Олесница-Одоланов-Остров-Велькопольски желісі ашылды. Сол жылы Гарбе компаниясы 5 осьті прус жүк локомотиві G10 (PKP Tw1 класы) ұзын сериясының прототипін, P8 (PKP Ok1 класы) паровозымен алмастырылатын камерасымен жасады. Үш жыл өткен соң, Эльбингтегі Ф. Шихау зауытында Пруссия мемлекеттік темір жолдарының G8.1 (PKP Tp4 класы) жүк локомотивін өндіруге кірісті. Барлығы 5267 дана (соның ішінде PKP үшін 459 дана) өндірілді. Бұл Еуропадағы екінші ең ұзақ локомотив сериясы болды.

Варшава-Вена желісі

1839 жылы Варшава-Вена теміржол компаниясы акционерлік қоғам ретінде құрылды. Сол жылы ол Варшава-Вена темір жолын салуға лицензия алуға өтініш берді. Құрылыс 1840 жылы басталды, бірақ 1842 жылы компания банкротқа ұшырады. 1843 жылы акциялар мен мүлік Ресейлік Польша Үкіметіне өтті және құрылыс жалғасты. Бірінші бөлігі (Варшавадан Гродзиск-Мазовецкийге дейін) 1845 жылдың 15 маусымында аяқталды және желтоқсанға дейін Скерневицеге жетті. 1848 жылы Граница ("Шекара") станциясына дейінгі толық желі аяқталды, Краковтың Шкарпава станциясымен және Жоғарғы Силезия теміржолымен байланысты. Сол жылы Ұлттар көктемі басталғаннан кейін, алғашқы ірі халықаралық теміржол әскери операциясы 200 000-нан астам атты орыс әскерін Варшавадан Вена мен Будапештке Австрия императорының көтерілісті басуға көмектесу үшін жіберді. 1859 жылы Ресей Үкіметі Варшава-Вена теміржолын жеке меншік иелеріне берді. 1865/66 жылдары ашылған Варшава-Вена теміржолының Колушкиден Лодзь-Фабричнаға дейінгі жаңа екі жол тармағы Конгресс Польшасындағы ең табысты теміржол болды. 1894 жылы Варшава-Вена теміржолы пруссиялық S 2 үлгісімен 13 жылдамды бу локомотивтерін және Шварцкопфтан транзиттік бағыттарды қамтитын 4 осьті заманауи вагондар сериясын тапсырыс берді. Варшава-Вена және Варшава-Бидгощ теміржолдарын, сондай-ақ осы қоғам басқаратын кең табанды Калиска теміржолын мемлекеттік меншікке алу туралы шешім қабылданды. Бір жылдан кейін Варшава-Вена теміржолын кең табанға ауыстыру туралы шешім қабылданды, бірақ ол іске аспады. 1902 жылы Варшава-Вена компаниясы Варшавадан Калишке Лович және Лодзь арқылы, компанияның стандартты табанынан өзгеше бағытпен кең табанды теміржол салды. Сол кезде Калиш Ресей империясының батыс шекарасына жақын орналасқан. 1906 жылы ол Пруссия жағындағы Нове-Скалмиежицеге қосылды, бұл Лодзь мен Төменгі Силезия арасында тікелей байланыс орнатты.

Краков және Жоғарғы Силезия темір жолы

1847 жылы Краков және Жоғарғы Силезия теміржолы (Kolej Krakowsko Górnośląska) құрылысы аяқталды. Краков қаласына тиесілі болған бұл теміржол, Австрия үкімшілігіндегі Польшаның алғашқы теміржолы еді. Ол сол жылы Жоғарғы Силезия теміржолымен (Вроцлав/Бреслав – Жоғарғы Силезия) және 1848 жылы Варшава-Вена теміржолымен байланысты.

Император Фердинанд Солтүстік темір жолы

1836 жылы император Фердинанд Солтүстік темір жолына Вена, Острава, Краков және Бохня қалаларын байланыстыратын лицензия берілгенімен, бұл темір жол Австрия мен Пруссия шекарасындағы Венадан Бохуминге дейін ғана салынды. Венадан Краковқа дейінгі жалғыз темір жол байланысы 1856 жылға дейін Жоғарғы Силезиядағы пруссиялық рельстер арқылы жүзеге асырылды.

Карол Людвиг Галисия темір жолы

Кейбір қайта ұйымдастырулардан кейін, Кароль Людвиг Галиция темір жолы (Краков және Жоғарғы Силезия темір жолының мұрагері, ал одан кейін аралық Шығыс Ұлттық темір жолы ÖStB), бірте-бірте шығысқа қарай кеңейіп, 1861 жылы Краковты Львовқа (Лемберг, Львов) қосты.

Ресей мұрасы желілері

Стандартты калибрлі Варшава-Вена жолы Ресей үкіметі тұсында салынған алғашқы ұзақ қашықтықтағы темір жол еді.

Санкт-Петербург-Варшава темір жолы

Варшаваның жүйеге алғашқы байланысы 1862 жылы аяқталған Санкт-Петербург-Варшава темір жолы болды. Бір жыл бұрын, желінің бір тармағы Ресей және Пруссия шекарасына, Кибартайдағы Вержболово станциясына жеткен еді. Бұл Ресейдің кең табанды және Пруссияның стандартты табанды теміржол желілерінің алғашқы тоғысқан жері Ресейлік Польшаның солтүстік-шығыс бөлігінен өтті, ол Польша жаңадан құрылғаннан кейін қайтадан Польшаның құрамына кірген жоқ.

Варшава және Бидгощ темір жолы

Сондай-ақ 1862 жылы Ресейлік Польшадағы стандартты кеңдіктегі соңғы маңызды темір жол желісі Лович (Варшава-Вена жолының тармағында) мен Пруссия шекарасына жақын Александров Куявски арасында салынды. Бұл Варшава мен Бидгощ темір жолының Ресей бөлігі болды және Варшава мен Пруссия билеген ескі Польшаның бөліктері арасындағы алғашқы тікелей байланысты қамтамасыз етті.

Варшава-Тересполь темір жолы

1866 жылы Мәскеуден Варшаваға Брест арқылы тікелей темір жол салынысы аяқталды.

Иваногродзко-Дабровская темір жолы

Кейіннен тағы бір кең өлшемді темір жол салынып қосылды: Ивангород-Демблин – Радом-Бзин (қазіргі Скаржиско-Каменна) – Кельце – туннель арқылы Демблиннен Демброваға (қазіргі Демброва-Гурнича Стремешице) және Островец-Свентокшискийден Бзин – Томашув-Мазовецкий – Колушки арқылы Лодзьға дейін. Бұл Варшава-Вена темір жолындағы жүк тасымалының (көбінесе көмір) уақытша төмендеуіне себеп болды. Ресей Бас штабы Ресей аумағында кең өлшемді жабдықтарды өндірудің эксклюзивтігін растады.

Вроцлав-Варшава темір жолы

Ресей билігі Вроцлав-Варшава теміржолының (Олесьница-Подзамче) өз аумағында Лодзь және Варшаваға дейін созылуына рұқсат бермеді. 1873 жылы Варшавадағы инженерлік теміржол мектебі осы желінің қорғауында ашылды.

Дөңгелек теміржол (Обводова колледжі)

1875 жылы Варшавада Висла өзені арқылы салынған алғашқы темір жол көпірі ашылды (Гданьский көпірі – бұрынғы сақиналық темір жол көпірі), ол өзеннің шығысындағы кең табанды жолдарды батыстағы Вена станциясынан басталатын стандартты табанды жолдармен байланыстырды. 1876 жылы Варшава-Вена және Варшава-Тересполь темір жолдарын жалғаған Сақиналық темір жолы (Kolej Obwodowa) құрылды.

Басқа

1888 жылы Ресейдегі барлық теміржолдар мемлекеттік меншікке алынды. 1905 жылғы Ресей және Польша Конгресіндегі революция көптеген маңызды бағыттардағы және ірі түйіндердегі теміржол қозғалысын тоқтатты. Бірақ, революциялық оқиғалардан кейін қозғалыс қайта жандандырылды және, әсіресе әскери қажеттіліктер үшін, көптеген жаңа техникалық жақсартулар енгізілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Польша аумақтарын басып алғаннан кейін көп ұзамай неміс теміржол армиясы теміржолды ресейлік (кең табанды) стандартты табанға қайта жабдықтады. Ресей тарапынан Варшава-Вена темір жолының, Варшава-Быдгощ және Калиш темір жолының көп бөлігі (сондай-ақ осы желілердің бас кеңселері) шегінетін ресейлік армиямен көшірілді. Шегіну кезінде патша әскері Ловичтегі орыс-польша стандартты теміржолдарының орталық локомотив депосын және Варшавадағы Санкт-Петербург вокзалын да қиратты. Ресей армиясының қарсы шабуылына жауап ретінде неміс генералы Людендорф Варшава-Вена желісінің стратегиялық бөліктерін және Варшава, Лодзь, Кутно және Калиш арасындағы Калиш теміржолын жоюға бұйрық берді. 1915 жылы неміс және австриялық армиялары кең табанды жолдардың маңызды бөлігін стандартты табанға ауыстырды. Висла өзеніндегі теміржол көпірі зақымдалғандықтан, немістер Варшавада локомотивтерді өзен арқылы жеткізу үшін паромдарды пайдаланды. Сол жылы Wielbork-Ostrołęka және Rozwadów-Sandomierz бағыттарында, сондай-ақ Калиш теміржолында қосымша желілер салынды. Ресейге көшірілген кең табанды вагондардың орнына заманауи неміс теміржол құрамдары қойылды.

Тәуелсіз Польша темір жолдары

1918 жылы 11 қарашада тәуелсіздік алу Польшаға бұрынғы ресейлік және австриялық секторлардағы әскери теміржолдарды қайтарып алуға мүмкіндік берді. Байланыс министрлігінің Теміржол департаменті құрылды және Польша теміржолдары ресми түрде Polskie Koleje Państwowe деп аталды. 1918 жылдың желтоқсан айында Ұлы Польша көтерілісі басталды. Көтерілісшілер бұрынғы пруссиялық теміржол секторын басып алды. Бір жыл өткен соң, Львов үшін болған шайқастар аяқталды және бұрынғы австриялық теміржол дирекциясын Польша иеленді, олардың сол жақтан қозғалыс инфрақұрылымы қайта жаңартылды. Пруссиялықтардан теміржолдарды алу 1921 жылға дейін жалғасты. 1919 жылы Станислав Родович, инженер, Польшада контейнерлік жүйенің алғашқы жобасын жасады. 1920 жылы ол екі осьті вагонның прототипін құрастырды. Польша-большевик соғысы Польшада контейнерлік жүйенің дамуын тоқтатты. Польша-большевик соғысында (1920) Қызыл Армияны жеңгеннен кейін, коммунистер шегінген бағытта теміржол инфрақұрылымына көптеген зақымдар келгені анықталды. Сонымен қатар, Литвамен қарым-қатынастың ушығуы Вильно және Минск маңындағы теміржолдардың жартылай күйреуіне және тоқырауға әкелді. Либау-Ромны теміржолы қалпына келтірілмеді. 1922 жылы Польша теміржол басқармасы Жоғарғы Силезиядағы теміржолдарды толығымен қабылдады. Сол жылы Польшадағы теміржолдарды тоғыз әкімшілік округке бөлу туралы шешім қабылданды. 1930 жылдардағы экономикалық дағдарыс мемлекетті теміржол инвестицияларына арналған бюджетті қысқартуға мәжбүр етті. 1929 жылмен салыстырғанда пайда 50%-ға азайды. Келесі жылы 23 000-нан астам PKP қызметкері жұмыстан босатылды, наразылықтар мен ереуілдер билік органдарын шешім табуға итермеледі. Дағдарыс аяқталып, жүк тасымалы мен табыс 1937 жылы артты.

Қозғаушы күш

Падеревский үкіметі 1919 жылы АҚШ-тан «Консолидация» типіндегі 150 бу локомотивін сатып алды. Сол жылы француз билігі тұтқынға алынған жүз неміс бу локомотивін және екі мың жүк вагонын ұсынды. 1920 жылы АҚШ-тан PKP класының Tr20 локомотивтерінің жиырма бес данасы тапсырыс берілді. Поляктар Версаль келісімінің 371-бабына сәйкес, жеңілген Орталық державалардан, негізінен Германиядан теміржол паркі үшін өтемақы алу үшін күресті, ал Сен-Жермен (Австриядан) және Трианон (Мажарстаннан) келісімдеріне үш жылға жуық уақыт кетті (1921–1923). Олар бұрынғы неміс теміржолдарынан шамамен 2900 бу локомотивін, ал австриялық теміржолдарынан 1300-ден астам бу локомотивін алды. 1921 жылы PKP үшін алғашқы бу локомотивтеріне тапсырыс берілді – неміс (PKP класы Ok1, PKP класы Tp4 және PKP класы Tw1) және австриялық (PKP класы Tr12, PKP класы Okm11) зауыттарынан. Сонымен қатар, Варшава бу локомотивтері компаниясында PKP Tr12 класындағы австриялық бу локомотивтерін қосалқы бөлшектерден қайта құру жұмыстары басталды. 1923 жылы Польшаның Хшанув қаласында Бірінші локомотив зауытының құрылысы басталды. Сол жылы Варшавадағы бу локомотивтері акционерлік қоғамында жергілікті өндіріс басталды. Германия мен Бельгияда алғашқы поляк бу локомотивтеріне (PKP класы Tr21, PKP класы Ok22, PKP класы Ty23) тапсырыс берілді. Бір жылдан кейін Познаньдегі Х. Чегильский зауытында бу локомотивтерін өндіру басталды. Мемлекеттің қаржылық қиындықтары шетелден парктің тапсырысын тоқтатты. 1933 жылдан кейін PKP «жабайы» жүк тасушылармен және салашылармен бәсекелесуге мәжбүр болды, олар теміржолдан арзан бағамен атпен және өзен арқылы алыс қашықтықтарға тасымалдау ұсынды. 1936 жылдан бастап Хшанувтағы зауыт PKP Pm36 класындағы жылдам бу локомотивін екі нұсқада өз есебінен (PKP тапсырыстарысыз) жасады. Бұл локомотивтің мердігері инженер К. Зембруски болды. 1937 жылы Pm36 1 прототипі Париждегі әлемдік көрмеде алтын медальді жеңіп алды. Pm36 локомотивінің Парижден кері жолдағы жылдамдық сынағы неміс рельстерінде өтті.

Жаңа темір жол желілері

1920 жылы Łódź–Kutno–Płock–Sierpc–Nasielsk, Kutno–Strzałkowo және Германия мен Гданьскпен жаңа шекараның салдарынан үзілген байланыстарды айналып өтетін желілердегі олқылықтарды жою үшін жаңа темір жол желісін шұғыл түрде салу туралы шешім қабылданды. Бір жыл өткен соң Варшава мен Познань арасындағы қатынасты қысқарту мақсатында Кутно–Конино–Стразлаково темір жолының құрылысы басталды. 1922 жылы Кутно–Плоцк және Сваржево–Хел желілерінің құрылысы қолға алынды. 1924 жылы Насиелск–Серпк желісі, сондай-ақ Гдынядағы жаңа порт станциясы мен темір жол торабы пайдалануға берілді. 1925 жылы Германиямен кедендік соғыс басталды, бұл Гдыня портын салуға және Силезиядан Германия аумағын айналып жағалауға дейін созылатын жаңа желі құрылысына түрткі болды. 1927 жылы Варшава–Подкова Лешна–Гродзиск/Миланувек (Варшава маңындағы Влохиға тармақтары бар) жекеменшік EKD – алғашқы поляк электр темір жолы салынды. 1933 жылы француз-поляк темір жол қауымдастығы Бидгощ пен Гдыня арасындағы поляк көмір магистральдық желісінің құрылысын аяқтады. 1934 жылы Варшава–Радом темір жол желісі пайдалануға берілді, Варшавадан Краковқа жаңа қатынас ашылды және Варшава темір жол торабы мен қала маңындағы электрлендіру жұмыстарына дайындық жұмыстары жүргізілді. 1936 жылы Варшавадан Отвоцкке және Прушковке дейін 3000 В тұрақты тоқпен жұмыс істейтін алғашқы электр желісі ашылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың 1 қыркүйегінде Шыманково теміржолшылары Висла өзені үстіндегі көпірге жеткенге дейін неміс бронепойызын тоқтатып, көпірді жарылқады. 1939 жылдың 17 қыркүйегінде Польшаның шығысына совет әскерлерінің басып кіруінен кейін, Польшаның көп бөлігі жылжымалы құрамы совет қолына түсті. 25 қыркүйекте Германияның «Deutsche Reichsbahn» темір жол компаниясы Силезия, Велькопольска және Поморье аймақтарындағы поляк темір жолдарын қабылдады. 1941 жылдың 22 маусымында Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасауына дейін жүк пойыздары Совет Одағынан Германияға тауар тасыды. Германияның Кеңес Одағына жасаған алғашқы шабуылдары нәтижесінде «Остбан» кең табанды рельсті PKP темір жолы мен жылжымалы құрамын иеленді. Олар стандартты өлшемге қайта құруды бастады. Екінші дүниежүзілік соғыста поляк қарсылық қозғалысының темір жолдарды саботаждауын ұйымдастыру шамамен сол кезде басталды. 1942 жылы Познань және Хшанув қалаларында DR Kriegslok BR52 (PKP Ty2 класы) қарапайым әскери бу локомотивтерінің, ал Сосновец қаласында осы локомотивтерге арналған бу қазандықтарының жаһандық өндірісі басталды. 1944 жылы Хшанувта алғашқы BR52 бу локомотивін өндіру басталды. Варшава көтерілісі Варшаваның жылжымалы құрамына, желісіне және электрмен жабдықталуына кең ауқымда зиян келтірді; Висла өзені үстіндегі екі көпір және Варшава қалалық айналма жолындағы туннель қиратылды. Аяқталмаған Варшава Główna темір жол станциясы 1939 және 1941 жылдары бірнеше рет жартылай қиратылып, соңында немістер жарылқады.

Коммунистік кезең

1945 жылдың басында Көлік министрлігі, сондай-ақ Ұлттық темір жолдың аймақтық басқармасы құрылды. Соғысқа дейінгі көптеген локомотивтер Кеңес Одағына жіберілді. Польшаға соғыста келген зиянды өтеу ретінде көптеген неміс локомотивтері берілді. Маусым айында Варшавамен темір жол байланысы ашылды, қоймалардан жасалған уақытша темір жол станциясы пайдаланылды. 1945 жылдың 15 қыркүйегінде PKP Польшаның жаңа аумақтарындағы барлық темір жол желілерін басқаруды Кеңес Одағынан қабылдады. Бұл желілердің көпшілігі қиратылған немесе қол жетімсіз еді. Елдегі темір жол 10 округке бөлінді. 1946 жылы Fablok және Cegielski зауыттары PKP класындағы Pt47 (соғысқа дейінгі PKP класындағы Pt31) және PKP класындағы Ty45 (соғысқа дейінгі PKP класындағы Ty37) локомотивтерін шығара бастады. Осы уақытта PKP класындағы Ty42 (неміс BR52) локомотивтерін өндіру жалғасты, ал Познань бұрын Щецинде шығарылған PKP класындағы Ty43 (неміс BR42) локомотивтерін өндіруге дайындалды. Польша темір жолдарының жағдайы өте ауыр болды, сондықтан үкімет 75 USATC S160 (поляк PKP класындағы Tr201) американдық локомотивтерін (UNRRA негізінде), 30 британдық 9F (поляк PKP класындағы Tr202) локомотивтерін және 500 S160 (поляк PKP класындағы Tr203) локомотивтерін сатып алуға шешім қабылдады. АҚШ-тан тапсырыс берілген тағы 100 локомотив (Decapol – поляк PKP класындағы Ty246) Śląsk–Gdynia желісіне жөнелтілді. Сол жылы Варшавадан Отвокке дейін электр пойыздары іске қосылды. Польша темір жолдары 1947 жылы Венгриядан, Чехословакиядан және Югославиядан соғысқа дейінгі локомотивтерді қайтарып алды, бірақ Польшаның шығыс бөліктеріндегі локомотивтер КСРО-ға берілді және кең өлшемде жұмыс істеу үшін қайта жабдықталды. Соғыс аяқталғаннан кейін екі жыл өткен соң, алғашқы жолаушылар вагондары Cegielski (Познань) және PaFaWag (Вроцлав) зауыттарында жасалды, ал жүк вагондары Хшанув және Зелена Гурада жасалды. Сонымен қатар, Варшава темір жолдары мен ел астанасының астындағы туннель қайта жаңартылды. Көлік министрлігі құрамында Темір жолдарды электрлендіру бюросы құрылды. Бірінші жобалар соғысқа дейін электрлендірілген барлық желілерді қайта жаңарту болды, содан кейін Варшава–Жирардов–Скиерниевице–Колушки және Варшава–Сохачев желілері электрлендірілуі жоспарланды. Электрлендіруді 3000 В АЖ тогын Польша темір жолдарына енгізуді көздеді. PKP класындағы Pt31 локомотивінің жаңартылған нұсқасы 1948 жылы басталды, локомотив жаңа атау алды – Pt47. Сол жылы неміс S Bahn ЭМД-ларының қайта құрылуы басталды, бұл Трисити аймағында жоғары кернеулі желілерді салуды қажет етті. Бұл ЭМД-лар EW90, 91 және 92 деп аталды және көп ұзамай (1951 жылы) SKM желілерінде жұмыс істей бастады. 1949 жылы Томашув Мазовецкий–Радом желісінің құрылысы аяқталды. Польша темір жолдарында 1950 жылдар үлкен даму мен жақсартулар кезеңі болды. 1950 жылы TKt48 локомотивтерін құрылысы басталды және екі жылдан кейін Ol49 булы локомотивінің прототипі жасалды. 1953 жылы PKP компаниясына бірнеше жаңа электрлі жылжымалы құрам түрлері енгізілді. Швециядан 10 бірлік EP03 электр локомотивтері мен 40 бірлік EW54 ЭМД-лары тапсырыс берілді. EW54 ЭМД-лары Варшаваны Миньск Мазовецкий, Жирардов және Сохачевпен байланыстыратын желілерде жұмыс істеуге жіберілді. Осы арада ГДР-дан EP04 және EU20 локомотивтері, сондай-ақ EN56 және ED70 ЭМД-лары тапсырыс берілді. Бұл кезеңде Польша өндірісіне PKP EW53 ЭМД класы және PKP EP02 локомотивтері кірді. 1954 жылы соңғы ауыр жүк булы локомотивінің прототипі – PKP класындағы Ty51 жасалды. Сол жылы ашылған жаңа желілер – Скиерниевице–Лукув және Ситкувка–Буско Здруй желілері. Пшемысль–Загорз пойыздары Кеңес Одағы арқылы тоқтамай өтті. Жоғары жылдамдықты орталық темір жол желісі (1977 жылы 250 км/сағ жылдамдыққа есептелген) және кең өлшемді металлургия желісі (1979) салынды. Польшадағы коммунистік кезеңде темір жолдың ең жоғары жылдамдығы 1987 жылы Варшавадан Краковқа дейінгі тұрақты маршрутта 160 км/сағ құрады. Бұл жаңа поляк электр локомотиві EP09-дың тұсаукесері болды.

Қазіргі Польша

2014 жылдың 14 желтоқсанында PKP Intercity Pendolino пойыздары "Express Intercity Premium" атауымен CMK желісінде (Краков және Катовицеден Варшаваға дейінгі 224 км желі) тұрақты кесте бойынша 200 км/сағ жылдамдықпен қозғала бастады. PKP PLK компаниясы аталған желінің бойындағы жылдамдықты жақын арада 250 км/сағ-қа дейін арттыруды жоспарлап отыр. Польшадағы "Y" жоғары жылдамдықты теміржол құрылысы жобасы тоқтатылды. Лодзь Фабрична теміржол вокзалының ескі ғимараты бұзылып, орнына жер асты станциясы салынуда. Триситиде жаңа теміржол құрылысы жүріп жатыр.