Кіріспе

Дания теміржол компаниясы

Тарих

Даниядағы алғашқы теміржолдар жеке компаниялармен салынып, басқарылды. Фюн және Ютландтағы теміржолдарды Пето мен Беттс салған, сондай-ақ локомотивтерді де жеткізген (Канада жұмыстары, Биркенхед). Техникалық қызметкерлердің көп бөлігі Ұлыбританиядан, әсіресе Шығыс округі теміржолынан тартылды. Пето мен Беттс банкротқа ұшырағанда, Дания мемлекеті 1867 жылдың 1 қыркүйегінен бастап «Дания теміржолдар операциялық компаниясы» (Det danske Jernbane Driftsselskab) компаниясын «Фюн және Ютланд теміржолдары» (De jysk fyenske Jernbaner) деген атпен, ал 1874 жылдан бастап «Ютланд және Фюн Дания мемлекеттік теміржолдары» (De danske Statsbaner i Jylland og Fyn) деп сатып алды. Желі жаңа құрылыстар мен жекеменшік желілерді сатып алу арқылы кеңейтілді, мысалы, Силькеборгтан Хернингке (1 қараша 1879) және Гренадан Рандерс пен Орхусқа (1 сәуір 1881). 1880 жылдың 1 қаңтарында Дания мемлекеті «Зеландия теміржол компаниясын» (Det sjællandske Jernbaneselskab) сатып алып, «Зеландия мемлекеттік теміржолдары» (De sjællandske Statsbaner) құрды. Ұлы белдеудің екі жағындағы теміржолдардың көп бөлігі Дания мемлекетіне тиесілі болғандықтан, 1885 жылдың 1 қазанында ғана Ютланд/Фюн және Зеландия компаниялары бірігіп, «Дания мемлекеттік теміржолдары» (De danske Statsbaner) деген жалпы ұлттық теміржол компаниясын құрды, бірігу 1893 жылдың 1 сәуірінде аяқталды. Біріккеннен кейін жаңа желілер салынды және бас инженер-механик Отто Буссе жаңа буын жылжымалы құрам мен локомотивтерді енгізді. Бірақ Буссе зейнетке шыққаннан кейін DSB өзінің локомотивтерін жасауды тоқтатты және көбінесе Берлиндегі Borsig компаниясы сияқты сыртқы жеткізушілерге тәуелді болды. 1930 жылдар DSB үшін инновациялар мен жаңғырудың онжылдығы болды. Кіші белдеу (1935), Сторстрём (1937) және Оддесунд (1938) арқылы жаңа теміржол көпірлері салынды, бұл бумен тасымалдаудың қымбат және уақытты қажет ететін процесін жойды. Копенгагендегі және оның айналасындағы қала маңы желілері 1500 вольт тұрақты токпен (S пойыздары) бірнеше бірлікпен жұмыс істеу үшін электрлендірілді. Дизельді қозғалтқыштармен алғашқы тәжірибелер көп мақсатты MO класты ауыр дизельді-электрлік теміржол вагонының жасалуына әкелді, ол бірнеше бірлікпен жұмыс істеуге жабдықталған, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оған итермелеуге арналған қозғалтқыш тіркемесі де қосылды. Copenhagen және Aarhus қалаларындағы Burmeister және Wain және Frichs компаниялары бірнеше магистральдық дизельді-электрлік локомотивтердің прототиптерін жасады, бірақ неміс оккупациясы және мұнай тапшылығы одан әрі дамуды тоқтатты, DSB магистральдық жұмыстар үшін көмірмен жұмыс істейтін бу локомотивтеріне тәуелді болуға мәжбүр болды. 1935 жылы Кіші белдеу көпірі ашылған кезде DSB «шаңқы пойыз» (lyntog) деп аталатын жаңа экспресс-пойыз тұжырымын енгізді. Бұл дизельдік үш және төрт вагондар, әр шетінде MO вагондарының қуат блогымен бірдей қуат машинасы бар, 120 км/сағ жылдамдыққа және жоғары деңгейдегі жайлылыққа ие болды, сондай-ақ 1930 жылдардағы DSB-нің ең табысты жобасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс DSB-ді ескірген және тозған пойыздар паркімен қалдырды, және екінші буын MO вагондары мен Frichs жасаған MT класты көп мақсатты орталық кабиналы локомотивтерден басқа, отандық өнеркәсіп қажетті қуатты қамтамасыз ете алмады. Сондықтан DSB шетелдік жеткізушілерге жүгінді. General Motors дизельді-электрлік локомотивтері соғыстан бұрын АҚШ пен Канадада өзін көрсеткен. 1954 жылдан бастап GM лицензиясымен жасалған және NOHAB-тан жеткізілген DSB-нің MV класты A1A A1A дизельді локомотивтері бу локомотивтерімен салыстырғанда өте сенімді және экономикалық тиімді болды, нәтижесінде будың дәуірі аяқталды, сондай-ақ DSB-нің үш онжылдыққа жуық қуат таңдауында шешуші фактор болды. Олардан кейін MX класы төмен осьтік жүктемемен, бұрылыс желілері үшін және MZ класы ауыр экспресс қызметтері үшін бірдей табысты болды. Frichs компаниясы DSB сатып алған үш дизельді гидравликалық маневрлік локомотивтер негізінде MH класты өз маневрлік локомотивін жасады, ол бумен жұмыс істейтін маневрлік локомотивтердің орнын басты. Deutsche Bundesbahn-тің DB Class VT 11.5 класының Trans Europ Express қызметтеріндегі сәттілігінен кейін DSB бірінші буын «шаңқы пойыздарының» орнына он бір қуатты вагон мен сәйкес аралық вагон сатып алды. 1960 жылдар DSB үшін экономиканың нашарлауымен ерекшеленді, бұл онжылдық бойы қызметкерлердің азаюына әкелді. Алайда, бұл жаңа технологиялардың пайда болуымен де қатар жүрді, әсіресе электронды жабдықтарды пайдалану, DSB теміржол қозғалысының қауіпсіздігі мен тиімділігін арттырды. 1972 жылы Даниядағы теміржолдардың 125 жылдығын тойлаған кезде DSB британдық және канадалық теміржолдардан шабыттанған архитектор Йенс Нильсен жасаған жаңа корпоративтік дизайнды ұсынды, онда қызыл түс басым болды (локомотивтердің қозғалтқыш бөлімдері қара түспен боялған), дәстүрлі бордо түсті бояу мен сары қанатты дөңгелектердің белгілерімен ауыстырылды. 1973 жылғы мұнай дағдарысы DSB-нің жағдайын одан әрі нығайтты. Голланд теміржолдары, британдық теміржолдары және неміс теміржолдарының үлгісімен, DSB 1974 жылы алыс қашықтықтағы локомотивтермен жүретін Intercity пойыздары мен Копенгагенге және одан қала маңы қызметтері үшін белгілі бір уақыт аралығымен кесте енгізді. Фюн және Ютландтағы аймақтық қызметтерде соғыстан бұрынғы MO класты вагондар неміс теміржолдарының 628 класына лицензиялық нұсқасы MR класты дизельдік-электрлік пойыздармен ауыстырылды. 1990 жылы, бірнеше жылдық кешігуден кейін IC3 пойыздары пайдалануға берілді, бастапқыда «шаңқы пойыздар» ретінде, ал 1991 жылы қалыпты Intercity пойыздары ретінде. IC3 пойыздары Flexliner түріндегі көп бірліктердің ерекше үлгісі болып табылады, резеңке жақтаулары бар соңғы бөліктері бар, біріктірілген кезде пойыздар арасында өтуге мүмкіндік береді. Жаңа қозғалтқыштары бар Flexliner пойыздары қазір (2014) қызмет мерзімінің соңына жақындап қалды, бірақ Ansaldo Breda жасаған IC4 класының мәселелеріне байланысты олар тағы бес-он жыл қызметте қалуы күтілуде. 1997 жылы Ұлы белдеудегі тұрақты байланыс теміржол қозғалысы үшін ашылды (жол қозғалысынан бір жыл бұрын), DSB-нің теміржол паромдарын ауыстырды. 1997 жылы инфрақұрылымдық міндеттер Дания көлік министрлігінің жаңа агенттігіне, Banestyrelsen (қазір: Banedanmark) бөлінді, DSB пойыздарды басқару міндетін атқаруын қалдырды. 1998 жылдың 30 сәуірінде жаңа дизайн ұсынылды, сондай-ақ «Барлығына жақсы пойыздар» жоспары жарияланды, ол 2006/2007 жылға дейін ескі және ыңғайсыз пойыздарды ауыстыруды көздеді. 1999 жылдың 1 қаңтарында DSB тәуелсіз мемлекеттік корпорацияға айналдырылды. DSB-нің тауарлық бөлімі DSB Gods 2001 жылы Railion (қазір DB Cargo) компаниясымен біріктірілді, ал DSB енді тек жолаушылар пойыздарын басқарады, соның ішінде теміржол станцияларын да басқарады. 2003 жылы Arriva компаниясы Ютландтағы бірқатар аймақтық теміржол қызметтерін басқаруға конкурс жеңіп алды: Tønder Esbjerg, Esbjerg Struer, Skjern Aarhus, Struer Langå Aarhus және Struer Thisted. 2007 жылы Øresundståg қызметтері DSBFirst жеке компаниясына берілді, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты 2011 жылы келісім бұзылды. DSB 2009 жылдан бастап Швецияда қызмет көрсетті. 2010 жылы ол Франкфурт көлік компаниясынан Vias неміс операторының 50% үлесін сатып алды. Швециядағы және Германиядағы барлық операторлық компаниялар 2013 және 2019 жылдар арасында сатылды.

Корпоративтік құрылым

DSB – Данияның Көлік және энергетика министрлігіне бағынышты тәуелсіз мемлекеттік корпорация. Бұл 1999 жылдан бері сақталып келеді және Дания теміржолын жекешелендіруге бағытталған бұрынғы саяси ниеттің нәтижесі. Осылайша, DSB қазір пайда табу мақсатында жұмыс істейді, бірақ Көлік және энергетика министрлігімен жасалған келісімшарттар арқылы белгілі бір мемлекеттік қызмет міндеттемелерін сақтайды. 2015 жылдың наурызында жолаушылар теміржол тасымалы бойынша орталық-солшыл саяси көпшіліктің келісімі аясында, жекешелендіру процесі кем дегенде 2024 жылға дейін тоқтатылды. 2005 жылғы мәліметтер бойынша DSB шамамен 9 000 адамды жұмысқа орналастырған. Келд Сенгелёв 1997 жылдан бері DSB ұйымында жұмыс істегеннен кейін 2004 жылдың ақпанында президент және бас директор болып тағайындалды, бірақ 3 қыркүйекте Шотландияда достарымен саяхаттап жүргенде белгілі бір аурудан қайтыс болды. Оның орнын Сорен Эриксен басты, ол 2011 жылдың наурызында қаржылық және келісімшарттық бұзушылықтар анықталғаннан кейін қызметтен босатылды. Кейінірек жүргізілген тергеу оны көптеп ақтады. Оның ізбасары Джеспер Лок 2011 жылдың желтоқсанында жарияланды және 2012 жылдың сәуірінде қызметке кірісті, бірақ 2014 жылы отставкаға кетті. 2015 жылдан бері бұрынғы әскери ұшқыш Флемминг Йенсен корпорацияның бас директоры болып табылады.