Кіріспе

Saxifragales тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер отбасысы

Peridiscaceae – Saxifragales тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер отбасысы. Бұл отбасыны төрт туыс құрайды: Medusandra, Soyauxia, Peridiscus және Whittonia, барлығы 12 түрі белгілі. Оның таралуы шектеулі, Peridiscus Венесуэла мен Солтүстік Бразилияда, Whittonia Гайанада, Medusandra Камерунда, ал Soyauxia тропикалық Батыс Африкада кездеседі. Whittonia жойылып кетуі мүмкін, ол Гайанадағы Кайтеур шарлауының астынан табылған бір ғана үлгі бойынша белгілі. 2006 жылы археологтар оны қайта табуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Soyauxia, Peridiscus және Whittonia туыстарына қатысты сипаттамалар Клеменс Байер еңбектерінде келтірілген. Бентам осы атаудың этимологиясын түсіндірмеген, бірақ бұл атау гүлдің тораптарының нектарий дискісінің сыртқы жиегіне бекітілуімен байланысты деп саналады. Даниэль Оливер 1880 жылы Soyauxia gabonensis түрін негізге алып, Soyauxia туысын құрып, оны Passifloraceae отбасысына жатқызды. Ол оны неміс ботанигі және өсімдіктер жинаушысы Герман Сойоның есімімен атап, «Мырза Сойо қазір Габонда қоныстанған, оның есімін осы аймақтағы қызықты жаңалықтарының бірімен байланыстыруға лайық» деген пікір білдірді. Ал Peridiscus бастапқыда оның ең күмәнді мүшелерінің бірі болды. 1952 жылы Джон Бреннан Medusandra туысын атап, сипаттап, оны орналастыру үшін Medusandraceae жаңа отбасын құрды. 1953 жылы Бреннан Soyauxia туысын Passifloraceae отбасынан Medusandraceae отбасына көшірді, бірақ көптеген ғалымдар оның жіктемесімен келіспеді. 1954 жылы Джон Хатчинсон мен Джон Макьюэн Далзиел Батыс тропикалық Африка флорасының екінші басылымында Бреннанның тәсілін қолданды. Алайда, Хатчинсон көп ұзамай өз пікірін қайтарып алып, Medusandra мен Soyauxia туыстарының туыс емес екенін түсіндірді. Осы мақалада Чарльз Рассел Меткалф олардың Peridiscus туысымен тығыз байланысы туралы талқылады. Содан кейін төрт он жыл бойы Peridiscaceae отбасысы екі туысты қамтитын, таксономиялық жағдайы белгісіз отбасы ретінде қарастырылды. 2000 жылы Whittonia туысының rbcL генінің ДНК-сы алынып, эудикоттардың молекулалық филогенетикалық зерттеуінде пайдаланылды. Бұл зерттеу Peridiscaceae отбасын Elatinaceae және Malpighiaceae отбасыларымен бірге топтастырды, бұл өте күтпеген нәтиже болды. Осы филогенездің негізінде, 2003 жылы APG II өсімдіктер жіктеу жүйесін жариялаған Ангиосперм филогенез тобы Peridiscaceae отбасын Malpighiales тәртібіне жатқызды. Бірақ көп ұзамай Whittonia туысының rbcL тізбегінің үлгіге қосылған белгісіз өсімдіктердің ДНК-сынан құралған химера екені анықталды. Whittonia туысынан ДНК алуға одан әрі әрекеттер жасалмады. 2004 жылы Peridiscus туысынан алынған ДНК-ны қолдану арқылы Elatinaceae және Malpighiaceae отбасыларының шын мәнінде бауырлас екені және Peridiscaceae отбасының Saxifragales тәртібіне жататыны көрсетілді. Medusandra туысының Malpighiales тәртібіне жататындығы болжағанмен, 2009 жылы жасалған осы тәртіптің филогенезиясы Medusandra туысын Saxifragales тәртібіне орналастырды. Авторлар Medusandra және Saxifragales тәртібінің басқа да мүшелерін өздерінің сыртқы тобына қосып, [Medusandra + (Soyauxia + Peridiscus)] кладының күшті қолдауын тапты. 2009 жылдың қазан айында APG III жүйесі жарияланғанда Peridiscaceae отбасы Medusandra және Soyauxia туыстарын қамту үшін кеңейтілді. 57 жыл бұрын Джон Бреннан Medusandra мен Soyauxia туыстарының арасындағы байланысты болжаған болатын.

Филогения

Филогенез төмендегі филогенетикалық ағаш түрінде суреттелген. Қатынастар Вурдак пен Дэвис (2009) еңбегінен алынған, бірақ Уитонияның орны одан басқа, себебі оның ДНК тізбектері белгілі емес. Перидиск пен Уиттония көптеген ортақ морфологиялық белгілеріне байланысты, әрине, туыс таксондар болып табылады.