Кіріспе
Джон Салате (John Salathé; 14 маусым 1899 – 31 тамыз 1992) – Швейцарияда туған американдық тауға көтерілудің алғашқы кәсіпқорларының бірі (әсіресе үлкен қабырғаларда және көмекпен көтерілуде), темірші және қазіргі заманғы болат тіреуіштің (питон) ойлап табушысы. Өмірінің соңғы жылдары христиандық спиритизм мен вегетариандық өмір салтын ұстануды насихаттады. 1950 жылы Америка Альпинистік клубының мүшесі болды және 1976 жылы Құрметті мүшелікке сайланды. 1947 жылдың қыркүйегінде Салате мен Нельсон Йосемитидегі Жоғалған жебе мұнарасына "бастапқыдан" (ground up) көтерілуді Жоғалған жебе қылызы (chimney) жолы арқылы жүзеге асырды. Жоғалған жебе тіреуіші (питон) осы мұнараның атымен аталады. Көтерілу бес күнге созылды және төрт лагерьді қамтыды. Мұнараның шыңына алғаш рет 1946 жылы Антон Нельсон және оның достары көтерілді, олар көтерілуге көмектесу үшін алдын ала арқанды шыңға лақтырған. 1950 жылдың шілдесінде Аллен Стек пен Салате 500 метрлік Сентинель-Рок тауының солтүстік бетіне алғаш рет көтерілді. Бұл бес күндік көтерілу сол кездегі Йосемитидегі ең қиын мәселелердің соңғысы деп есептелді. Олардың Steck Salathé жолы қазір классикалық тауға көтерілу маршруты болып табылады.
John Salathé (June 14, 1899 – 31 August 1992) was a Swiss born American pioneering rock climber (and particularly in big wall climbing and in aid climbing), blacksmith, and the inventor of the modern steel piton. In his later years he promoted Christian spiritualism and vegetarianism. He became a member of the American Alpine Club in 1950 and was elected to Honorary Membership in 1976. In September, 1947, Salathé and Nelson managed the first "ground up" ascent of the Lost Arrow Spire in Yosemite, by the Lost Arrow Chimney route. The Lost Arrow piton was named after the spire. The ascent took five days and included four bivouacs. The first ascent of the spire summit was achieved in 1946 by Anton Nelson and friends, who threw a rope over the summit beforehand to aid in their climb. In July, 1950, Allen Steck and Salathé made the first ascent of the 1,500 foot (500 m) north face of Sentinel Rock. This five day ascent was considered the last of the great Yosemite problems of the day. Their route, the Steck Salathé Route is now a classic rock climb.
Кейінгі өмірі
1953 жылы Салатэ психикалық күйзеліске ұшырап, отбасын тастап, Маджоре көлінің үстіндегі шатырда тұру үшін Швейцарияға қайтып келді. Ол бейімделген медиум Беатрис Бруннер басқаратын «Цюрих спиритуалдық ложасы» деп аталатын христиан спиритуалистік діни тобының адал мүшесі болды. 1958 жылдың тамызында ол Маттерхорнға көтерілді, бұл оның альпинизмдегі соңғы маңызды жетістігі болды. 1963 жылы ол АҚШ-қа оралды және 20 жыл бойы Калифорнияның шөлдері мен тауларында автокөлікпен кемпинг жасап, саяхаттап жүрді. Ол негізінен жабайы шөптер мен дәрілік шөптерден тұратын вегетариандық диетасын сақтап, оларды арпа, пинто бұршақтары және күрішпен толықтырып, спиритуалистік сенімдерін уағыздады.
Өлім және мұра
1992 жылдың 31 тамызында Салатэ Оңтүстік Калифорнияда дүниеден озды. Эль-Капитан тауындағы Салатэ қабырғасы 1960 жылдар шамасында Роял Роббинс тарапынан Салатэнің құрметіне аталды (ол өзі оған шықпағанмен).