Кіріспе

Лейтенант Шмидт балалары (Дети лейтенанта Шмидта) – 1931 жылы Ильф пен Петровтың «Кішкентай алтын бұзау» атты сатирикалық романында пайда болған, алаяктардың ойдан шығарылған қоғамы. Олар 1905 жылғы Революцияның батыры лейтенант Шмидттің балалары болып танысады. Романның басты антиқаһарманы Остап Бендер осы қоғамның екі бақытсыз мүшесін өзінің серігіне айналдырады. Романның оқиғасы 1920-жылдардағы Кеңес Одағында (Ресей, Украина және Түркістан) орын алады. Оның негізгі идеясы сол кезде Карл Маркс, Князь Кропоткин және басқа да революциялық тұлғалардың көптеген жалған туыстары ел аралап, оларды қаржыландыруға сендіріп, кеңес шенеуніктерін алдап жүргендігінде. Олардың саны артады, және бір-бірінің ісіне кедергі келтіретін жағдайды болдырмау үшін олар «бірлеседі», Шмидттің балаларын ұйымдастыру ең қиын болып шығады. Соңғылары жиналғанда «лейтенант Шмидттің он сегізден елу екіге дейінгі отыз ұлы және тартымсыз, жасы ұлғайған төрт қызы бар екені белгілі болды». Олар Ресейді 34 аймаққа бөліп алды. Остап Бендер қиын жағдайға түсіп, осы ойынды ойнауға бел буады, бірақ кеңес кеңсесінің шенеунігінің алдында тағы бір алаяққа (Шура Балагановқа, ол оның серігіне айналады) кездеседі. Бендер Шураны ұзақ уақыттан бері жоғалған бауыры ретінде құшақтап, әсерлі қарсы алады. Кейін олар тағы бір «туыс» – Михаил Паниковскийді (Михаил Самуэлевич Паниковский) кездестіреді, ол өмірін сақтап қашуға тырысып жатыр (ол жиынға келмеген, заңсыз кірген және тағы бір «бауырдың» құрбандары оны қолға түсірген).

Мұралық

Содан бері "Лейтенант Шмидттің балалары" деген тіркес орыс тілінде түрлі алаяқтықтар мен ақша табу үшін жалған сылтаумен әрекет ететін адамдарды – соғыс ардагері, "Чернобыль салдарын жоюшы", немесе құрбан болғандардың туысы болып көрсетіп алаяқтық жасайтындарды бейнелейтін сөз тіркесіне айналды. Минск (Беларусь) қаласынан шыққан музыкалық топ пен Томск қаласынан шыққан КВН командасы осы атпен танымал. 2002 жылы Бердянск қаласында Шмидттің ең белгілі "балаларының" – Бендер мен Балагановтың ескерткіші орнатылды. Украинаның Киев қаласында Паниковскийдің соқыр болып көріну әдетін сомдаған мүсіні қойылды. Эстондық панк-рок тобы Vennaskond 1991 жылы (Кеңес Одағы ыдыраған кезде) шыққан алғашқы альбомын "Ltn. Schmidti Pojad" ("Лейтенант Шмидттің ұлдары") деп атады. 2006 жылы Санкт-Петербургтегі Лейтенант Шмидт көпірін жөндеу кезінде құрылысшылар бірнеше метр биіктікте уақытша көпір салды. Бұл уақытша құрылыс "Лейтенант Шмидттің ұлы" деп аталды.