Суисунес тайпасы: Калифорнияның Солано округындағы байырғы халық, тарихы, мәдениеті, негізгі аумақтары (Суисун шығанағы, Вакавиль) және дәстүрлі тағамдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Суисунелер (сонымен қатар Суисун және "Батыс желінің халқы" деп аталады) – Солтүстік Калифорниядағы Солано округінің Суисун шығанағы мен Суисун батпақты аймақтарында пайда болған Винтун халқының Патвин тайпасы. Олардың дәстүрлі мекендері шамамен 200 жыл бұрын қазіргі Суисун қаласы, Вакавилл және Путах-Крик аралығында жатқан. Суисунелердің басты ауылы – Юлиул, қазіргі Роквилл, Калифорния орналасқан жерде деп саналады. 1811 жылы тайпаға келген Әбелла әке олардың қазіргі Фэрфилд қаласының солтүстігінде, Суисун шығанағында тұрғанын көрсеткен. Суисунелердің негізгі тағамдық көзі – емен жемісі болған. Олардың диетасына балық және шахтерлік салаты да кірген. Олардың үйлері (1817 жылы испандықтар сипаттағандай) – қамыс немесе туле сабанынан жасалған конус пішіндес викиуптар болған.
The Suisunes (also called the Suisun and the "People of the West Wind") were a Patwin tribe of Wintun people, originating in the Suisun Bay and Suisun Marsh regions of Solano County in Northern California. Their traditional homelands stretched between what is now Suisun City, Vacaville and Putah Creek around 200 years ago. The Suisunes' main village, Yulyul, is believed to be where Rockville, California is located today. Father Abella, visitor to the tribe in 1811, indicated they resided in the present location of Fairfield, north of the Suisun Bay. One of the Suisunes' primary food sources was acorns. Their diet also included fish as well as miner's lettuce. Their huts (as recorded by the Spaniards in 1817) were conical wikiups made of rushes or tule thatch.
Тарих
Суисунелер – Патвин үндістерінің бір тайпасы еді, олар Винтун тобының оңтүстік тармағы болған және бұл аймақта 4000 жылға дейін өмір сүрген. Көптеген жазбалар жеткен жоқ; барлығында шамамен 2500-5000 Патвин болған.
The Suisunes were one tribe of the Patwin Indians, who were the southern branch of the Wintun group, who had lived in the region for up to 4000 years. Few records have been handed down; approximately 2500 5000 Patwins existed in all.
Миссиялық дәуір
1800 жылға қарай Испания Бей аймағының көп бөлігін бақылауына алды, Суисуне аймағының оңтүстігінде және батысында Олоне аймағында жеті миссия салды. Суисунелерге ең жақын миссия Сан-Франциско шығанағының арғы жағында орналасқан, Mission San Francisco de Asís. Францискан миссионерлері барлық тайпаларды испандықтар бақылап отырған миссияларға, пуэблоларға және президиоларға кіргізуді көздеген, бірақ испандықтар қазіргі Каркинес бұғазының солтүстігіне, Суисунелерге дейін әлі жете қоймаған. Суисунелер алғашқы миссиялардан жеткілікті қашықтықта болғандықтан, келіп жатқан испандықтарға қарсы көтеріліс жасады, және уақыт өте келе өздерінің жерлеріне жасалған шабуылдарға қарсы тұрып, бостандықтарын сақтау үшін орталық аңғардағы басқа Патвин тайпаларымен бірікті. Олар миссиядан қашқандардан және миссиялық бекеттерден аттар сатып алды. Суисунелер миссионерлермен байланыс жасаудан бірнеше онжылдық бойы сақтануы мүмкін еді, алайда 19-шы ғасырдың басында миссиялардан қашқан үндістер Суисунелерден пана іздеуді бастады. Миссиялар "христиан" қашқындарды ұстап әкелу үшін миссиялық үндістерді жіберді. Осы өзара әрекеттесу үндістер арасындағы шайқастардың тізбегін және сенімсіздікті күшейтті.
By 1800, Spain had taken control of most of the Bay Area, having erected seven missions in the Ohlone region south and west of the Suisunes' region. The closest mission to the Suisunes was across the San Francisco Bay, Mission San Francisco de Asís. Franciscan missionaries wanted to bring all tribes into the Spanish controlled missions, pueblos and presidios, however the Spanish had not yet reached north of the present day Carquinez Strait to the Suisunes. The Suisunes lived sufficiently far away from the first missions to rebel from the incoming Spaniards, and over time they joined with the other Patwin tribes in the central valley region to resist the incursion on their lands and maintain their freedom. They acquired horses from mission runaways and mission outposts. The Suisunes might have avoided contact for several more decades with the missionaries, however in the early 19th century, Indian runaways from the missions began to seek shelter with the Suisunes. The missions would send Mission Indians to round up "Christian" runaways. The interaction set in motion a chain of Indian battles and growing distrust.
Ұрыстар
1804 жылы 14 миссиялық үнді, саклан және жалкин тайпаларынан шыққандар, Суисун жеріне миссиядан қашқандарды қайтару үшін кірді, олар қаза болды немесе қайғылы жағдайда суға батып өлді. Шындық белгісіз. Олардың өлімі туралы миссиялық хабарламада мына жазба бар: "Олардың суға батып өлгені немесе Суисун тайпасының (яғни, «жазықтардың») қолынан қаза тапқанын анықтау мүмкін емес. Мен олардың суға батып өлгенін ойлаймын. Егер Суисун тайпасы оларды өлтірген болса, олардың туыстары маған айтар еді." 1807 жылға қарай Суисун аймағында миссиядан 62 адам қашқан. 1807 жылдың ақпан айында 40 миссиялық үнді Суисун жеріне қаңтарда қашқандарды іздеуге, әсіресе бір адамның әйелін қайтару үшін барды. Қашқандар бостандықтары үшін күресті, ал Суисун тайпасы оларды қорғады. Шабуылдаған миссиялық үнділердің 12-сі қаза тапты, қалғандары шегінді. 1810 жылдың мамырында Суисун тайпасы тағы үш саяхатшы миссиялық үндіні өлтірді. Жаза ретінде испандық Габриэль Морага 125 Суисун тайпасына шабуыл жасады, соның салдарынан "қатты шайқас" болды. Осы шайқаста 125 Суисун еркегі үш дөңгелек үйге тығылып, өлтірілді. Екі дөңгелек үйдегілер шайқаста қаза тапты, ал үшіншісі өртеніп кетті. Әскерилер Сан-Францискоға "Суисун және Чупкан тайпаларынан 6 ұл мен 6 қызды" алып келді.
In 1804, 14 Mission Indians identified as Saclan and Jalquin ventured into the Suisun homeland to recapture mission runaways, and were either killed or died in an unfortunate drowning accident. The facts are unclear. The mission statement of their deaths included this note: "It is not possible to affirm whether they died by drowning or at the hands of the pagans (i. e., the Suisunes) I am inclined to believe they died by drowning. If the pagans (Suisunes) had killed them, their relatives would have told me about it." By the year 1807, 62 runaways from the missions lived in the regions of Suisunes. In February 1807, 40 Mission Indians ventured in Suisun territory looking for January runaways, particularly to reclaim one man's wife. The runaways fought for their freedom, the Suisunes defending them. 12 of the attacking Mission Indians died, the rest retreated. In May 1810, three more traveling Mission Indians were killed by Suisunes. In retribution, the Spaniard Gabriel Moraga led an attack on 125 Suisunes and "a fierce battle took place". 125 Suisun men in this battle were driven into three huts and killed. Two huts of men died in battle, one hut was consumed by fire. The soldiers returned to San Francisco with "6 boys and 6 girls of Suisuns and Chupcans."
Көші-қон
Келесі жылы, 1811 жылы, мүмкін 125 адамның қазасына байланысты, Суисун тайпасының көп бөлігі қарсылықты тоқтатып, қазіргі Сан-Франциско қаласындағы Сан-Франциско-де-Асис миссиясына көшті. 1810 жылдан 1816 жылға дейін осы миссияда барлығы 326 Суисун тайпалық адамдар крещениеден өтті.
The next year in 1811, perhaps due to the loss of 125 men, a large group of Suisunes gave up the resistance and moved into Mission San Francisco de Asís in present day San Francisco. A total of 326 Suisunes were baptized at this mission between 1810 and 1816.
Ауыл құрып кетеді
1817 жылы Сан-Франциско президиосының коменданты Хосе ДеАргуэлло өзінің лейтенанты Хосе Санчесті Бенисия қаласының артындағы төбелерде болған деп саналатын Суисун тайпасына қарсы тағы бір шабуылды жетектеу үшін жіберді. Содан кейін испандықтар қазіргі Фэрфилд және Суисун қалаларында басып алып, тайпаның басшысы Маликаның Суисун ауылына жетті. Осы ауылда, халқының жеңіліске ұшырауы аяқталғандай болған кезде, Малика мен тайпаның көпшілігі трагикалық жаппай өзін-өзі өлтіру арқылы өмірін аяқтады. Испандықтар ауылдың қамысты үйлері өртеніп жатқанын көрді. Басшы ән шырқап, жырлап отқа секірді, ал ауыл тұрғындары, оның ішінде балалары мен нәрестелері бар әйелдер де оның соңынан ерді. Испандықтар кейбіреуін құтқаруға тырысты, ал бірнеше үндістер тауларға қашып кетті. Қалған тайпа тауларда немесе ассимиляция арқылы аман қалды және бас Сем Йетоның, сондай-ақ бас Солано деп те белгілі басшылығымен қайтадан көзге түсті.
In 1817, Jose DeArguello, the commandant of the Presidio of San Francisco sent his lieutenant Jose Sanchez to lead another attack against the Suisun tribe, believed to have taken place in the hills behind Benicia. The Spaniards subsequently gained ground in present day Fairfield and Suisun City today, reaching the Suisun village of Chief Malica, sachem of the tribe. At this village, probably with imminent defeat of his people, Chief Malica and the majority of the tribe chose to end their lives in a tragic mass suicide. The Spaniards witnessed the village's brushy huts burst into flames. The chief chanting and singing, leapt into the flames, followed by the people of the village, including the women with children and babies. The Spaniards tried to save some while several Indians fled into the hills. The remaining tribe survived in the hills or through assimilation, reemerging under the leadership of Chief Sem Yeto, also known as Chief Solano.
Бас (Сем-Ето) Солано дәуірі 1823-1850 жылдар
Сем Йето (кейіннен Солано бас деп аталды), шамамен 1800 жылы туған, Суисунестердің келесі буынының басшысы болды. Сем Йетоның бойы 6 фут 7 дюйм, әдемі келбетті және батыл екені айтылған. Сем Йето 1810 жылы, шамамен 10 жасында Сан-Франциско миссиясында "Франциско Солано" деген атпен крещениеден өтіп, ересек болғанға дейін сонда тұрды. Осылайша ол Солано бас деп танылды. Крещение рәсімі 1810 жылғы қайғылы оқиғадан кейін 2 ай өткен соң болды, ал Каинамеро (Санта-Роза аймағындағы Каинама Помо үндістері), мексикалық үстемдіктен құтылуға тырысты. Солано бас аймақтың жергілікті халықтары мен мексикалықтар арасында бейбітшілік орнатуға көмектесті. 1836 жылы бейбітшілік шарты жасалды. Генерал Вальехомен одақтасқандықтан, тайпа салыстырмалы түрде күшті болды. Саяси мақсатта Вальехо тіпті Солано бас пен 100 жауынгер Суисунені Калифорнияның Монтерей қаласына жол ақысын төлеп, Хуан Баутиста Альварадодан, Жоғарғы Калифорнияның губернаторынан (1836–1837, 1838–1842) әскери қолдау сұрап, әсер ету үшін жіберді. 1837 жылы қызылша эпидемиясы Сонома аймағының жергілікті халқын, сондай-ақ испандықтар мен Форт-Росстағы ресейліктер әкелген басқа да аурулардан қырып салған. Солано бас вакцина алған азаматтардың санатында болды. Солано бас миссияның секуляризациясы мен мексикалық-американдық жерлерді бөлу кезінде жер грантын алған аз ғана адамдардың бірі болды. Эпидемиядан аман қалған Суисунелер шаруалық жұмыс істеу арқылы немесе балық аулау арқылы күнкөріс жасады. Кейбіреулері Вальехо үшін Petaluma Adobe Rancho немесе басқа да аймақтық ранчоларда маусымдық немесе жыл бойы жұмыс істеуді жөн көрді. 1846 жылы, Ақ Жеңіл Революциясының соңында Калифорния АҚШ-қа өткенде, генерал Вальехо америкалықтармен Саттер фортында тұтқынға алынды, Сем Йето солтүстікке қашып кетті, ал халық Калифорния ранчоларында өмір сүруін жалғастырды.
Sem Yeto (later known as Chief Solano), born about 1800, emerged as the next in line to be the chief of the next generation of Suisunes. Sem Yeto was described as tall, 6 feet 7 inches, handsome and brave. Sem Yeto was baptized in the San Francisco Mission in July 1810 at roughly age 10 with the name "Francisco Solano" and lived there until adulthood. He became known as Chief Solano. His baptism took place 2 months after the tragedy of 1810. and the Cainameros (aka the Pomo Indians of Cainama in the region toward Santa Rosa)", who were attempting to throw off Mexican domination. Chief Solano eventually helped to secure peace between the region's Native Americans and the Mexicans. A peace treaty was signed in 1836. With the alliance with General Vallejo, the tribe was relatively powerful. On a political venture, Vallejo even arranged for and sent Chief Solano and 100 warrior Suisunes to travel down to Monterey, California to impress and seek military support from Juan Bautista Alvarado, governor of Alta California (1836–1837, 1838–1842). In 1837, a smallpox epidemic decimated the native population of the Sonoma region, as well as from other diseases brought in from the Spaniards as well as the Russians at Fort Ross. Chief Solano was one of the few natives to receive a vaccination. Chief Solano was also one of a handful of natives to receive a land grant in the mission secularization and parcelling out of Mexican American lands. The Suisunes who survived the epidemic began to earn their livelihoods through farm labor or fishing. Some chose to work as seasonal or year round ranch labors for Vallejo at the Rancho Petaluma Adobe or other area ranches. In 1846, at the end of the Bear Flag Revolt when California was ceded to the United States, General Vallejo was taken prisoner by Americans at Sutter's Fort, Sem Yeto fled north, and the people continued to earn their living on the ranches of California.
Атауы
Солано округі бас (Сем Йето) Франсиско Соланоның құрметіне аталған. Суйсун батпағы мен Суйсун шығанағы Суйсун тайпасының атымен аталады. Суйсун қаласы да Суйсун тайпасының және батпақтың атымен аталған.
Solano County is named after Chief (Sem Yeto) Francisco Solano. Suisun Marsh and Suisun Bay are named after the Suisun tribe. Suisun City is named after the Suisun tribe as well as the marsh.