Кіріспе
Maison d'Ailleurs ("Ертегі үйі" деп аударылатын) – Ивердон-ле-Бен (Швейцария) қаласындағы ғылыми фантастика, утопия және ерекше саяхаттар мұражайы. Бұл коммерциялық емес қоры, ол қоғамдық мұражай және мамандандырылған зерттеу орталығы ретінде жұмыс істейді. Мұражай архивінде ғылыми фантастикаға немесе утопияға қатысты 70 000-ға жуық құжат бар (кітаптар, өнер туындылары, ойыншықтар және т.б.), оның ішінде өте ескі (он алтыншы ғасырдан бастап) немесе бірегей заттар кездеседі. Мұражай коллекциялары иконографиялық мақсаттарда немесе зерттеулер үшін (әдебиет, идеялар тарихы, дизайн және т.б.) пайдаланылады. Осылайша, Maison d'Ailleurs маңызды зерттеу және құжаттамалық орталық болып табылады. Сонымен қатар, мұражай жылына екі-үш уақытша көрме ұйымдастырады, олар ғылыми фантастиканың негізгі тақырыптарына (болашақтың қалалары, ғарыш саяхаты, жоғалған әлемдер және т.б.) және оның суретшілеріне: Г. Р. Гигер, Джон Хоу, Джеймс Гурни, Каза, Жан Фонтен және т.б. арналған. Көрмелер көпшілікке жету үшін әртүрлілікке және әлемге ашықтыққа баса назар аударады. Мұражай сонымен қатар кезеңдік көрмелер ұсынады және өз жұмысын Швейцарияда және шетелде тұрақты түрде көрсетеді. Жыл сайын орта есеппен алтыға жуық көрме жалға беріледі. Maison d'Ailleurs – әлемдегі өзінің түріндегі жалғыз мемлекеттік мекеме. Ол коммерциялық емес қорының мәртебесіне ие, сондықтан тікелей қалалық мұражай емес. Қор, Ивердон-ле-Бен қаласына тиесілі жинақтарды, оған берілген ғимаратта басқарады. Қордың бес-жеті мүшесін Ивердон-ле-Бен муниципалитеті, ал тағы екеуін Amis de la Maison d'Ailleurs ("Ертегі үйінің достары") қауымдастығы сайлайды.
Тарих
The Maison d'Ailleurs француз энциклопедисі Пьер Версиннің еңбегінен бастау алады, ол өмірін жазуға және өзі "рационалды романдық болжамдар" деп атаған нәрсені зерттеуге арнады. Жиырма жылдан астам уақыт бойы ол ғылыми-фантастикалық шығармалардың аса маңызды жинағын жинады. Осы материалдар негізінде ол осы саладағы маңызды кітаптардың бірін жазды – "Утопия, керемет саяхаттар және ғылыми фантастика энциклопедиясы". 1976 жылы ол өзінің мүлкін Ивердон-ле-Бэйн қаласына сыйға тартты және Maison d'Ailleurs құрылды. Пьер Версенс 1981 жылы Францияға оралғанға дейін оның кураторы болып қызмет етті. Бастапқыда Maison d'Ailleurs үш бөлмелі пәтерде орналасқан еді және мұражай болуға ниеті жоқ еді. Біраз уақыттан кейін (осы кезеңде басшылық Паскаль Дюкоммун қолында болды), Ивердон-ле-Бэйн муниципалитеті 1989 жылы 1806 жылы салынған және қала орталығында орналасқан тарихи ғимаратқа, қайта жаңартылған ескі түрмеге Maison d'Ailleurs-ді орнатуға шешім қабылдады. Журналист Роджер Гейлард (1947–2010) куратор болып тағайындалды және жаңа мұражай 1991 жылы ашылды. 1995 жылдың соңында Ивердон қалалық кеңесі келесі жылға арналған бюджеттің 70% -ден астамын кесіп тастауға шешім қабылдады, бұл Maison d'Ailleurs-дің ұйымдастыру мүмкіндіктерін күрт азайтты және көптеген наразылықтарға әкелді. Штаттың көп бөлігі жұмыстан босатылды. 1998 жылы мұражайды басқару үшін қорық құрылды. Оның алғашқы шешімі – тарихшы Патрик Гейгерге басшылықты тапсыру болды, ол 1999 жылдың ақпан айында қызметке кірісті.
Жюль Верннің кеңістігі
2003 жылы коллекционер Жан Мишель Марго Жюль Вернге арналған ең маңызды коллекциялардың бірін Ивердон-ле-Бен қаласына сыйға беруді шешті. Бұл коллекцияны басқару және көрсету міндеті "Maison d'Ailleurs" мекемесіне жүктелді. Бұл Жюль Верн жинағында шамамен 20 000 құжат бар, оның ішінде он тоғызыншы ғасырдың соңына қатысты сирек плакаттар, қолжазбалар, жаңалықтар мен ғылыми оқиғаларға байланысты ежелгі иконография, сондай-ақ Жюль Верннің баспашысы Пьер Жюль Гетцельдің немересіне тиесілі "Ерекше саяхаттар" толық жинағы кіреді. Бұл туындыларды ұсыну үшін Ивердон-ле-Беннің ескі казиносында жаңа "Espace Jules Verne" (Жюль Верн көрме алаңы) салынды. Коллекцияны көпшілікке көрсетумен қатар, зерттеушілерге арналған жұмыс кеңістігі де қарастырылған, онда құжаттарға ерекше қол жеткізу мүмкіндігі бар. "Espace Jules Verne" мұражайдың қалған бөлігімен жаяу көпір арқылы байланысты. Мұражай әкімшілігі мен көптеген танымал журналдар жинағы да жаңа ғимаратқа көшірілді. Бұл "Maison d'Ailleurs" мекемесінде уақытша көрмелермен қатар тұрақты көрме ұйымдастыруға мүмкіндік береді. "Espace Jules Verne" 2008 жылдың қазан айында ашылды.
Серіктестіктер
Maison d'Ailleurs – уақыт өте келе серіктестердің кең желісін құрған, үздіксіз дамып келе жатқан зерттеу және құжаттама орталығы. Музей Еуропалық ғарыш агенттігімен (ESA), Лозанна университетімен, Тулуза қаласындағы Cité de l'Espace (Франция), Бордодағы Халықаралық сауда шарасымен, Нант қаласындағы "Utopiales" фестивалімен (Франция), Нюшательдегі Халықаралық фантастикалық кинофестивалімен және Швейцарияның француз тілді бөлігіндегі Science et Cité желісіне мүше. Зерттеулерінің ішінде Maison d'Ailleurs ESA қаржылаған маңызды зерттеуді үйлестірді, оның мақсаты ғылыми фантастика туындыларында астронавтика және ғарыш жаулау технологияларымен байланысты ойдан туған өнертабыстарды анықтау болды. ESA және Agence Martienne (Марс агенттігі) серіктестігімен Maison d'Ailleurs әлемдегі ең ірі ғылыми фантастикалық суреттер кітапханасын құрды. Сондай-ақ, мұражай Pro Helvetia тапсырмасы бойынша кино және бейне ойындар саласындағы швейцариялық суретшілерге арналған маңызды көрме жобасын дайындады.
Science et Cité network in the French speaking part of Switzerland. Among its studies, the Maison d'Ailleurs has coordinated an important research funded by the ESA to try to find, in science fiction works, imaginary inventions related to astronautics and space conquest technologies. In a partnership with the ESA and the Agence Martienne (Martian Agency), the Maison d'Ailleurs has realised the most important science fiction image library in the world. The museum has also been mandated by Pro Helvetia to prepare an important itinerary exhibition project about Swiss artists working in cinema and video games.