Кіріспе
Жоғары қозғалыс – бұл бейне немесе фильмдік кадрлардың жеткілікті жоғары кадр жылдамдығымен (немесе өріс жылдамдығымен) сипатталатын, қозғалатын суреттер көзбен жақыннан қадағаланғанда да нашарламайтын немесе жыпылықтамайтын қасиет. Жоғары қозғалыстың ең көп таралған түрлері – NTSC және PAL бейнесі (яғни, "қалыпты теледидар") олардың түпкілікті көрсету жылдамдықтарында. Стандартты 24 кадр/секундық кинофильм теледидар мониторында көрсетілсе де, жоғары қозғалысты көрсетпейді.
Тарих
20 ғасырдың басында 35 мм кинолента жасалған кезде, өндірушілер секундына 18–24 кадр кинотеатр жағдайында қозғалысты бейнелеу үшін жеткілікті екенін анықтады. Бұл көрсеткіштерде жыпылықтану мәселесі сақталды, бірақ проекторлар әр кадрды екі рет көрсету арқылы оны шешті, осылайша кинолентаның көп мөлшерін пайдаланбастан 36–48 Гц жаңарту жиілігін жасады. Бірақ теледидар пайда болғанда, бейнекадрды түсіріп, оны екі рет көрсетуге ұқсас әдіс болған жоқ. Бұл мәселенің шешімі – интерлейс болды, ол көрерменге секундына 50–60 кадр көрсетудің жанама әсерін тудырды. Телевизия өндірушілері осы жоғары кадр жиілігінің арқасында фильмде қабылдауға болмайтын кейбір түсірілімдерді жасау мүмкін болды. Камераның жылжуы мен мәтіннің ағыны жылдамдатылды. Қолмен түсірілген кадрлар көз жарауға азырақ себеп болды, ең бастысы – спорттық жарыстарды қарау әлдеқайда анық болды, әсіресе допты қадағалау маңызды болғанда.
Жоғары қозғалыс анықтамасы
30 кадр/с-тан жоғары, бірақ 48 Гц-тен төмен жылдамдықпен жұмыс істейтін кең таралған бейнелеу жүйелері жоқ, сондықтан 48 Гц немесе одан жоғары жылдамдық жоғары қозғалыс үшін де-факто стандарт болып саналады. NTSC бейнесі PAL форматына немесе керісінше түрлендірілгенде (мысалы, Олимпиада ойындары немесе ФИФА Әлем Кубогы сияқты халықаралық спорттық жарыстарды көрсетуде бұл айқын байқалады), түрлендіргіштің кешігуі жоғары қозғалыстың әсерін азайтуға немесе толығымен жоюға мүмкіндік береді. Дегенмен, жаңа буынғы қозғалысқа бейімделетін түрлендіргіштер бұл мәселені азайта алады. Showscan жүргізген зерттеулерге сәйкес, адамның көру қабілетінің шегі секундына шамамен 66,7 кадрды құрайды, ал кадр жылдамдығын одан да арттырудың мағынасы жоқ, тек бейнедегі жыпылықтануды азайтуға ғана септігін тигізеді. (Жаңарту жиілігіне қараңыз.)
Жоғары қозғалыс және "видео көрінісі"
1990 жылдардың соңына дейін бейнеге түсірілген бағдарламалар әрқашан жоғары қозғалысқа ие болды, ал фильмге түсірілген бағдарламаларда мұндай эффект болмады. (Ерекшеліктер: кейбір қозғалыс симуляторлары мен ойын-сауық парктерінде секундтық 48–60 кадрмен көрсетілген фильмдер, сондай-ақ кинескоптық фильмге жазылған бейне жоғары қозғалыс сипаттамасын жоғалтты.) Осының нәтижесінде жоғары қозғалыс жаңалықтар репортаждарымен және төмен бюджетті бағдарламалармен, мысалы, мыло операларымен және кейбір комедиялық сериалдармен байланысты болды. Телевизиядағы жоғары бюджетті бағдарламалар көбінесе фильмге түсірілді. 1950 жылдары Голливуд фильмдер үшін кадр жиілігін арттырумен тәжірибе жасағанда (мысалы, Todd AO жүйесімен), кейбіреулер бейнеге көбірек ұқсас келетін көрініске қарсы болды (бірақ мұндай фильмдерді әдеттегі кинотеатрларда көрсетуге бейімдеуге болмауы одан да маңызды мәселе болды). Жоғары қозғалыс көбінесе сенімділікті бұзады және көрерменнің актерлер сахнада ойнап жатқанын ұмытуын қиындатады деп сынға ұшырайды. Кейбіреулер бұл төменгі кадр жиілігінің артықшылығы деп санайды, ал басқалары жоғары қозғалыс тек ортаны көркемдік тұрғыдан пайдалануға қабілетсіз бағдарламаларда тарихи түрде қол жетімді болды және жоғары қозғалыстың болмауына негізделген актерлік шеберліктің дамуына байланысты деп есептейді. Жоғары қозғалыстың драмасы көбірек таралған аймақтарда, мысалы, Ұлыбританияда, көрермендер бұл эффектіге көбірек төзе алады.
Жаңа технологияның әсері
2000-жылдардың ортасы мен соңында цифрлық бейне технологиясы 24 кадр/с жылдамдықпен «фильмдік көрініс» эффекінде бейне түсіруді мүмкін ете бастады. Бұл 2010-жылдардың басында және ортасында YouTube сияқты бейне бөлісу платформаларында, теледидарда және интернетте қозғалыстың азаюына әкелді. Болашақта кинотеатрларда цифрлық проекторлардың пайда болуы Голливуд фильмдерінің кейде жоғары қозғалыспен түсірілуіне мүмкіндік береді – мысалы, әрекет фильмдерінде әрекет емес сахналар үшін 24 кадр/с жылдамдығымен араластырылып түсірілуі мүмкін. MaxiVision48 3 perf фильм форматы проекция кезінде 24 кадр/с-тен 48 кадр/с-ке ауысу мүмкіндігі арқасында осы қолданылуын қолдайды. Дегенмен, 3 perf форматты проекция үшін кеңінен пайдаланбады. Режиссер Питер Джексонның үш бөлімді «Хоббит» фильмдері 48 кадр/с жылдамдығымен, Red Digital Cinema Epic бейнекамералар жүйесін пайдалана отырып түсірілді. 2010-жылдардағы көптеген әрекет камералары бейнелерді жоғары қозғалыс кадр жылдамдығында түсіреді. GoPro, Sony және басқа да әрекет камералары 1080p және 2.7k форматында 120 кадр/с, 720p және 1080p форматында 240 кадр/с, ал 4k форматында 60 кадр/с жылдамдығымен бейне жазады. Видео форматтары постпродакшнда баяулату үшін жасалған болса да, камералар әдетте жоғары ажыратымдылықта және әдетте анық дыбыспен өте жоғары кадр жылдамдықтарын жазады. Әрекет камераларымен қатар, ойын мониторлары да 2017 жылға дейін 240 Гц-қа дейін жететін өте жоғары жаңарту жылдамдығын көрсетеді, ал әдеттегі стандарт – 144 Гц. Бұл ойын дисплейлері жоғары қозғалыспен түсірілген бейнелерді олардың тиісті кадр жылдамдықтарымен нақты уақытта көрсетуге мүмкіндік береді, нәтижесінде шынайы жоғары қозғалыс эффекіне қол жеткізеді. Адам көзі 480 кадр/с-тан 4000 кадр/с-қа дейінгі диапазондағы қозғалысты қабылдай алады және оны табиғи түрде толыққанды реалистік немесе әсерлі деп сезінеді. 120 кадр/с «реалистік» болғанымен, 60 Гц мониторларда 60 кадр/с бейнеде және кейде видео түсірілген камера мен жапқыш жылдамдығына байланысты шамадан тыс қозғалыс бұлыңғырлығы сияқты стробоскоптық эффектіні көруге болады. Әйтпесе, 200 кадр/с жоғарырақ жылдамдықтар артықшылыққа ие, өйткені олар табиғи түрде немесе жай ғана 50 кадр/с-тан 120 кадр/с-қа дейінгі кадр жылдамдықтарында ND-фильтрмен жапқыш жылдамдығын өзгерту арқылы тегіс және реалистік көрінеді. 2014 жылдың қазанында YouTube жоғары қозғалыс контентін немесе жоғары кадр жылдамдығы контентін, сондай-ақ 2014 жылға дейін 30 кадр/с астам жылдамдықпен, 60 кадр/с дейін жүктелген бейнелерді қабылдауға бастады.
Терминнің баламалы қолданылуы
Цифрлық бейнелерді сығыстыруда "жоғары қозғалыс" термині кейде кадрлардың тым жылдам ауысып, қозғалысты болжау әдістерінің тиімді болмайтын жағдайларын сипаттау үшін қолданылады. Бұл мақалада тек жоғары кадр жиілігінің анықтамасы қарастырылады.