Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зәрдегі сары пигмент
Yellow pigment in urine
Уробилин немесе урохром – зәрдің сары түсіне жауапты негізгі химиялық зат. Бұл сызықты тетрапирол қосылысы, ал оған қатысты түссіз қосылыс уробилиноген – циклді тетрапирол гемнің ыдырау өнімдері болып табылады.
Urobilin or urochrome is the chemical primarily responsible for the yellow color of urine. It is a linear tetrapyrrole compound that, along with the related colorless compound urobilinogen, are degradation products of the cyclic tetrapyrrole heme.
Метаболизм
Уробилин гемодың ыдырауынан пайда болады, ол бастапқыда биливердин арқылы билирубинге ыдырайды. Билирубин содан кейін өт ретінде шығарылады, ол ірі ішектегі микроорганизмдермен уробилиногенге дейін ыдыратылады. Бұл ыдырауға жауапты фермент – билирубин редуктазасы, ол 2024 жылы анықталды. Уробилиногеннің бір бөлігі ірі ішекте қалады және стеркобилинге айналуы нәжістің қоңыр түсіне себеп болады. Оның бір бөлігі қанға сіңіп, бүйректерге жеткізіледі. Уробилиноген ауамен әрекеттескенде, ол сары түсті уробилинге тотығады.
Urobilin is generated from the degradation of heme, which is first degraded through biliverdin to bilirubin. Bilirubin is then excreted as bile, which is further degraded by microbes present in the large intestine to urobilinogen. The enzyme responsible for the degradation is bilirubin reductase, which was identified in 2024. Some of this remains in the large intestine, and its conversion to stercobilin gives feces their brown color. Some is reabsorbed into the bloodstream and then delivered to the kidneys. When urobilinogen is exposed to air, it is oxidized to urobilin, which has a yellow color.
Маңыздылық
Көптеген зәр сынамалары (несеп талдауы) зәрдегі уробилин мөлшерін бақылайды, себебі оның деңгейі зәр жолдарының қызмет ету тиімділігі туралы мәлімет береді. Қалыпты жағдайда зәр ашық сары немесе түссіз болады. Мысалы, ұйқыдан кейін немесе дегидратациядан кейін су ішудің жеткіліксіздігі зәрдегі су мөлшерін азайтады, осылайша уробилин концентрациясын арттырып, зәрдің түсін қараңғылатады. Кедергілі сарғаю өт билирубинінің шығарылуын азайтады, ол қан ағынынан тікелей зәрге шығарылады, нәтижесінде зәрдің түсі қараңғы болады, бірақ парадоксалды түрде уробилин концентрациясы төмендейді, уробилиноген болмайды және әдетте нәжіс ақшыл болады. Зәрдің қараңғы түсіне басқа химиялық заттар да себеп болуы мүмкін, мысалы, әртүрлі тағамдық компоненттер немесе дәрілер, порфириямен ауыратын науқастарда порфириндер және алкаптонуриямен ауыратын науқастарда гомогентизат.
Many urine tests (urinalysis) monitor the amount of urobilin in urine, as its levels can give insight on the effectiveness of urinary tract function. Normally, urine would appear as either light yellow or colorless. A lack of water intake, for example following sleep or dehydration, reduces the water content of urine, thereby concentrating urobilin and producing a darker color of urine. Obstructive jaundice reduces biliary bilirubin excretion, which is then excreted directly from the blood stream into the urine, giving a dark colored urine but with a paradoxically low urobilin concentration, no urobilinogen, and usually with correspondingly pale faeces. Darker urine can also be due to other chemicals, such as various ingested dietary components or drugs, porphyrins in patients with porphyria, and homogentisate in patients with alkaptonuria.