Кіріспе
Жергілікті басқару (Шотландия) туралы 1973 жылғы заң (c. 65) – 16 мамыр 1975 жылы Шотландиядағы жергілікті басқаруды өзгертетін Ұлыбритания Парламентінің заңы. Бұл заң 1969 жылғы Шотландиядағы жергілікті басқару жөніндегі Корольдік комиссияның есебін (Уитли есебі) ілестіріп, оны көбінесе іске асырды және Шотландияның жергілікті басқаруында ғасырлар бойғы ең ауқымды өзгерістерді жасады. Ол 1947 жылғы Жергілікті басқару (Шотландия) туралы заңмен құрылған округтерді, қалалық кеңестерді және аудандарды жойды, олар негізінен орта ғасырлардан бастау алатын жергілікті басқару бірліктеріне негізделген еді, және оларды аймақтық және аудандық кеңестердің бірыңғай екі деңгейлі жүйесімен алмастырды (аралдарда бұл жүйеге бірлік, барлық функцияларды атқаратын кеңестер кірмеді). Англия мен Уэльсте 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заңмен ұқсас екі деңгейлі әкімшілік округтер мен аудандық кеңестер жүйесі құрылды.
Акт
Заңмен бұрынғы жергілікті басқару құрылымдары таратылып, материктегі аймақтар мен аудандардан тұратын екі деңгейлі жүйе және аралдардағы біртұтас жүйе құрылды. Бұрынғы қаумалдар жерді тіркеу үшін қолданыла берді. Заң сонымен қатар Шотландия үшін Жергілікті Өкімет Шекара Комиссиясын құрды, оған тиімді және ыңғайлы жергілікті басқару мүддесінде қажет деп санайтын өзгерістерді жүзеге асыру үшін Мемлекеттік хатшыға ұсыныстар енгізу өкілеттігі берілді. Заң астықты бағалау үшін "Фиарс" бағасын қолдануды да жойды.
Өңірлер
Аймақ: Хайленд және Кэйтнес округі. Инвернес округі (Барра, Харрис, Солтүстік Уист, Оңтүстік Уист аудандарын қоспағанда). Найрн округі. Росс және Кромарти округі (Сторнуэй бургынан және Льюис ауданынан басқа). Сазерленд округі. Аргилл округінде Арднамурчан ауданы; Балхаулиш және Кинлохлевен сайлау округтері. Морей округінде – Спейдегі Грантаун бургы; Кромдейл ауданы. Грампиан Абердин қаласының округі. Абердин округі. Банф округі. Кинкардин округі. Морей округі (Спейдегі Грантаун бургынан және Кромдейл ауданынан басқа). Тайсайд Данди қаласының округі. Ангус округі. Кинрос округі. Перт округі (Калландер, Дуун, Данблан бургтарынан басқа; Батыс округі (Ардок сайлау учаскесінен басқа); Мукхарт приходы). Файф округі. Лотиан Эдинбург қаласының округі. Шығыс Лотиан округі. Мидлотиан округі (Хериот және Стоу сайлау учаскесінен басқа). Батыс Лотиан округі (Бонесс бургынан және Бонесс ауданынан басқа). Шекаралар Бервик округі. Пиблс округі. Роксбург округі. Селкирк округі. Мидлотиан округінде – Хериот және Стоу сайлау учаскесі. Орталық Клэкманнан округі. Стирлинг округі (Килсит бургынан басқа; Батыс №3 округ; Килсит Батыс сайлау округі; Килсит Шығыс сайлау округі (Бэнтон)). Данбартон округінде Крофтами ауылы. Перт округінде Калландер, Дуун, Данблан бургтары; Батыс округі (Ардок сайлау учаскесінен басқа); Мукхарт приходы. Батыс Лотиан округінде Бонесс бургы; Бонесс ауданы. Стратклайд Глазго қаласының округі. Айр округі. Бьют округі. Данбартон округі (Крофтами ауылынан басқа). Ланарк округі. Ренфреу округі. Аргилл округі (Арднамурчан ауданынан және Балхаулиш, Кинлохлевен сайлау округтерінен басқа). Стирлинг округінде – Килсит бургы; Батыс №3 округ; Килсит Батыс сайлау округі; Килсит Шығыс сайлау округі (Бэнтон). Дамфрис және Галлоуэй Дамфрис округі. Кирккдбрайт округі. Вигтаун округі.
Арал аумақтары
Оркни аралдары Оркни графтығынан құралған. Шетланд аралдары Зетланд графтығы. Батыс аралдары Инвернесс графтығындағы Барра, Харрис, Солтүстік Уист, Оңтүстік Уист аудандары. Росс және Кромарти графтығындағы Сторноуэй қаласы; Льюис ауданы.
Аудандар
АймақАуданҚұрамыЖоғарғыландКейтнесс графтығынан тұрады. Сазерленд графтығында – Тунг және Фарр ауданы. СазерлендСазерленд графтығы (Тунг және Фарр аудандарынан басқа). Росс және Кромарти графтығында – Кинкардин сайлау округі. Росс және КромартиРосс және Кромарти графтығында – Кромарти, Дингуолл, Фортроз, Инвергордон, Тейн қалалары; Авох, Дингуолл, Фэрн, Фортроз, Гейрлох, Инвергордон, Лохбрум, Лохкаррон, Мьюр оф Орд аудандары; Эддертон және Тейн сайлау округі. Скай және ЛохалшИнвернесс графтығында – Скай ауданы. Росс және Кромарти графтығында – Оңтүстік-Батыс ауданы. ЛохаберАргилл графтығында – Арднамурчан ауданы; Балахулиш, Кинлохлевен сайлау округтері. Инвернесс графтығында – Форт-Уильям қаласы; Лохабер ауданы. ИнвернессИнвернесс графтығында – Инвернесс қаласы; Айрд, Инвернесс аудандары. Баденох және СтратспейИнвернесс графтығында – Кингюсси қаласы; Баденох ауданы. Морей графтығында – Спейдегі Грантаун қаласы; Кромдейл ауданы. НайрнНайрн графтығы. GrampianMorayМорей графтығы (Спейдегі Грантаун қаласынан басқа; Кромдейл ауданы). Банфф графтығында – Аберлор, Бакки, Каллен, Даффтаун, Финдокти, Кит, Порткноки қалалары; Бакки, Каллен (Фордайс сайлау округінен басқа), Даффтаун, Кит аудандары. Банфф және БуханБанфф графтығында – Аберчирдер, Банф, Макдаф, Портсой қалалары; Аберчирдер, Банф аудандары; Фордайс сайлау округі. Абердин графтығында – Фрейзербург, Питерхед, Роузхарти, Турриф қалалары; Дир Турриф аудандары; Круден сайлау округі. Абердин графтығында – Элон, Хантли, Инверри, Кинтор, Олдмэдрум қалалары; Абердин аудандары (Баксберн, Неухиллс Лэндворд, Олд Мачар, Стонивуд сайлау округтері мен Дрюмоак, Дайс, Питеркултер приходтарынан басқа), Альфорд, Элон (Круден сайлау округінен басқа), Гариох, Хантли. Абердин қаласыАбердин қаласының графтығы. Абердин графтығында – Бэксберн, Ньюхиллс Лэндворд, Олд Мачар, Стоунивуд сайлау округтері; Дайс, Питеркултер приходтары. Кинкардин округінде – Нигг сайлау округі. Кинкардин және ДисайдАбердин графтығында – Баллатер қаласы; Дисайд ауданы; Дрюмоак приходы. Кинкардин графтығында – Банкори, Инверберви, Лоренсекирк, Стоунхейвен қалалары; Лоренсекирк, Сент-Сирус, Стоунхейвен, Үстіңгі Дисайд аудандары; Банкори Девеник, Мэрикултер сайлау бөлімшелері. TaysideAngusАнгус графтығында – Арброт, Бречин, Карноусти, Форфар, Кириемуир, Монтроз қалалары; Бречин, Карноусти, Форфар, Кириемуир, Монтроз аудандары; Ньютайл приходы. Данди қаласыДанди қаласының графтығы. Ангус графтығында – Монифиет қаласы; Монифиет ауданы (Ньютайл мен Кеттинс сайлау учаскесінен басқа). Перт округінде – Лонгфорган сайлау округі. Перт және КинросКинрос графтығы. Ангус графтығының Кеттинс приходы. Перт графтығында – Аберфелди, Абернет, Алит, Аухтердердер, Блэргоури және Раттрей, Купар Ангус, Крифф, Перт, Питлокри қалалары; Орталық (Макхарт прихотынан басқа), Шығыс Хайленд, Перт (Лонгфорган сайлау округінен басқа); Ардок сайлау округі. Фиф графтығында – Бакхейвен және Метил, Бёрнтисланд, Кингхорн, Кирккалди, Лесли, Левен, Маркинч қалалары; Гленроутс, Кирккалди аудандары (Грей Парк сайлау округінің Аухтертол сайлау округінің бөлігіне кірмейтін), Вемисс; Аухтердерран, Дененд, Кингласси, Нью Карден сайлау округтері. Солтүстік Шығыс ФайфФайф графтығында – Аухтермухти, Крейл, Купар, Эли және Эрлсферри, Фолкленд, Килренни, Анструтер, Истер және Вестер, Ледибанк, Ньюбург, Тайдағы Ньюпорт, Питтенвеем, Сент-Эндрюс, Сент-Монас, Тайпорт қалалары; Купар, Сент-Эндрюс аудандары. DunfermlineФайф графтығында – Коуденбит, Кульрос, Данфермин, Инверкейтинг, Лохджелли қалалары; Данфермин, Лохджелли аудандары (Аухтердерран, Дененд, Кингласси, Нью Карден сайлау округтері қоспағанда); Грей Парк сайлау округінің Аухтертол сайлау округінің бөлігі. LothianWest LothianБатыс Лотиан графтығында – Армадаль, Батгейт, Линлитгоу, Уитберн қалалары; Линлитгоу, Торфичен және Батгейт, Уфолл, Уитберн және Ливингстон аудандары; Аберкорн, Винчбург Шығыс және Винчбург Батыс сайлау округтері. Мидлотиан графтығында – Шығыс Калдер, Батыс Калдер аудандары. Эдинбург қаласыЭдинбург қаласының графтығы. Батыс Лотиан графтығында – Квинсферри қаласы; Кирклистон және Винчбург аудандары (Аберкорн, Винчбург Шығыс және Винчбург Батыс сайлау округтері қоспағанда). Мидлотиан графтығында – Кьюри ауданы және Краммонд приходы. МидлотианМидлотиан графтығында – Бонниригг және Лассуэйд, Далкит Лоанхед, Пеникуик қалалары; Гала Уотер (Хериот және Стоу сайлау бөлімінен басқа), Лассуэйд, Муссельбург (Инверск прихотынан басқа), Ньюбатл, Пеникуик аудандары. Шығыс ЛотианШығыс Лотиан графтығы. Мидлотиан графтығында – Муссельбург қаласы; Инверск приходы. CentralClackmannanКлакманнан графтығы. Перт графтығында – Макхарт приходы. StirlingДанбартон графтығында – Крофтами ауылы. Перт графтығында – Каллендер, Дун, Данблейн қалалары; Батыс ауданы (Ардок сайлау бөлімінен басқа). Стирлинг графтығында – Бридж оф Аллан, Стирлинг қалалары; Орталық №1, Батыс №1, Батыс №2 аудандары. FalkirkСтирлинг графтығында – Денни және Дунипайс, Фолкерк, Гранжмут қалалары; Шығыс №1, Шығыс №2, Шығыс №3, Орталық №2 (Килсит Уэст сайлау округінен басқа; Бантон (Килсит Ист) сайлау округі). Батыс Лотиан графтығында – Бо'несс қаласы; Бо'несс ауданы. BordersTweeddaleПиблс графтығы. Ettrick and LauderdaleСелкирк графтығы. Бервик графтығында – Лаудер қаласы; Батыс ауданы (Гордон, Хьюм және Ненторн, Веструтер сайлау округтерінен басқа). Мидлотиан графтығында – Хериот және Стоу сайлау округі. Роксбург графтығында – Мелроуз қаласы; Мелроуз ауданы (Роксбург прихотының осы ауданға кіретін бөлігінен басқа). RoxburghБервик графтығында – Ненторн приходы. Роксбург графтығында – Хоуик, Джедбург, Келсо қалалары; Хоуик, Джедбург, Келсо аудандары; Мелроуз ауданының Роксбург прихотының бөлігі. BerwickshireБервик графтығында – Колдстрим, Данс, Аймут қалалары; Шығыс ауданы, Орталық ауданы; Гордон, Веструтер сайлау округтері; Хьюм приходы. StrathclydeArgyllАргилл графтығында – Кэмпбелтаун, Дунун, Инверарей, Лохгилпхед, Обан, Тобермори қалалары; Коуал, Ислей, Джура және Колонсей, Кинтайр, Орталық Аргилл, Малл, Солтүстік Лорн (Балахулиш, Кинлохлевен сайлау округтерінен басқа), Оңтүстік Лорн, Тири және Колл аудандары. Бют графтығында – Ротсей қаласы; Бют ауданы. DumbartonДанбартон графтығында – Данбартон, Коув және Килкрегган, Хеленсбург қалалары; Хеленсбург, Вейл оф Левен аудандары; Боулинг, Данбартон сайлау округтері. Glasgow қаласыГлазго қаласының графтығы. Ланкашир графтығында – Ратерглен қаласы; Сегізінші ауданда – Бэнкхед, Камбусланг Орталық, Камбусланг Солтүстік, Холлсайд, Ратерглен сайлау округтері және Камбус...
Newburgh, Newport on Tay, Pittenweem, St. Andrews, St. Monance, Tayport; the districts of Cupar, St. Andrews. DunfermlineIn the county of Fife—the burghs of Cowdenbeath, Culross, Dunfermline, Inverkeithing, Lochgelly; the districts of Dunfermline, Lochgelly (except the electoral divisions of Auchterderran, Denend, Kinglassie, New Carden); that part of the electoral division of Auchtertool within the Gray Park polling district. LothianWest LothianIn the county of West Lothian—the burghs of Armadale, Bathgate, Linlithgow, Whitburn; the districts of Linlithgow, Torphichen and Bathgate, Uphall, Whitburn and Livingston; the electoral divisions of Abercorn, Winchburgh East and Winchburgh West. In the county of Midlothian—the districts of East Calder, West Calder. City of EdinburghThe county of the city of Edinburgh. In the county of West Lothian—the burgh of Queensferry; the district of Kirkliston and Winchburgh (except the electoral divisions of Abercorn, Winchburgh East and Winchburgh West). In the county of Midlothian—the district of Currie and the parish of Cramond. MidlothianIn the county of Midlothian—the burghs of Bonnyrigg and Lasswade, Dalkeith Loanhead, Penicuik; the districts of Gala Water (except the electoral division of Heriot and Stow), Lasswade, Musselburgh (except the parish of Inveresk), Newbattle, Penicuik. East LothianThe county of East Lothian. In the county of Midlothian—the burgh of Musselburgh; the parish of Inveresk. CentralClackmannanThe county of Clackmannan. In the county of Perth—the parish of Muckhart. StirlingIn the county of Dunbarton—the village of Croftamie
In the county of Perth—the burghs of Callander, Doune, Dunblane; the Western district (except the electoral division of Ardoch). In the county of Stirling—the burghs of Bridge of Allan, Stirling; the districts Central No. 1, Western No. 1. Western No. 2. FalkirkIn the county of Stirling—the burghs of Denny and Dunipace, Falkirk, Grangemouth; the districts Eastern No. 1, Eastern No. 2, Eastern No. 3, Central No. 2 (except the electoral division of Kilsyth West; the polling district of Kilsyth East (Banton)). In the county of West Lothian—the burgh of Bo'ness; the district of Bo'ness. BordersTweeddaleThe county of Peebles. Ettrick and LauderdaleThe county of Selkirk. In the county of Berwick—the burgh of Lauder; the West district (except the electoral divisions of Gordon, Hume and Nenthorn, Westruther). In the county of Midlothian—the electoral division of Heriot and Stow. In the county of Roxburgh—the burgh of Melrose; the district of Melrose (except that part of the parish of Roxburgh which lies within this district). RoxburghIn the county of Berwick—the parish of Nenthorn. In the county of Roxburgh—the burghs of Hawick, Jedburgh, Kelso; the districts of Hawick, Jedburgh, Kelso; that part of the parish of Roxburgh within the district of Melrose. BerwickshireIn the county of Berwick—the burghs of Coldstream, Duns, Eyemouth; the East district, the Middle district; the electoral divisions of Gordon, Westruther; the parish of Hume. StrathclydeArgyllIn the county of Argyll—the burghs of Campbeltown, Dunoon, Inveraray, Lochgilphead, Oban, Tobermory; the districts of Cowal, Islay, Jura and Colonsay, Kintyre, Mid Argyll, Mull, North Lorn (except the electoral divisions of Ballachulish, Kinlochleven), South Lorn, Tiree and Coll. In the county of Bute—the burgh of Rothesay; the district of Bute. DumbartonIn the county of Dunbarton—the burghs of Dumbarton, Cove and Kilcreggan, Helensburgh; the districts of Helensburgh, Vale of Leven; the electoral divisions of Bowling, Dunbarton. City of GlasgowThe county of the city of Glasgow. In the county of Lanark—the burgh of Rutherglen; in the Eighth district, the electoral divisions of Bankhead, Cambuslang Central, Cambuslang North, Hallside, Rutherglen, and those parts of Cambuslang South and Carmunnock electoral divisions lying outwith the designated area of East Kilbride New Town; in the Ninth district, the electoral divisions of Baillieston, Garrowhill, Mount Vernon and Carmyle, Springboig. ClydebankIn the county of Dunbarton—the burgh of Clydebank; the district of Old Kilpatrick (except the electoral divisions of Bowling, Dunbarton, and that part of the electoral division of Hardgate lying within the parish of New Kilpatrick). Bearsden and MilngavieIn the county of Dunbarton—the burghs of Bearsden, Milngavie; that part of the electoral division of Hardgate lying within the parish of New Kilpatrick. Bishopbriggs and KirkintillochIn the county of Dunbarton—the burgh of Kirkintilloch; those parts of the electoral divisions of Twechar and Waterside lying outwith the designated area of Cumbernauld New Town. In the county of Lanark—the burgh of Bishopbriggs; the electoral divisions of Chryston, Stepps. In the county of Stirling—the Western No. 3 district. CumbernauldIn the county of Dunbarton—the burgh of Cumbernauld; the electoral division of Croy and Dullatur and those parts of the electoral divisions of Twechar and Waterside lying within the designated area of Cumbernauld New Town. In the county of Stirling—the burgh of Kilsyth; the electoral division of Kilsyth West; the polling district of Kilsyth East (Banton). MonklandsIn the county of Lanark—the burghs of Airdrie, Coatbridge; the Ninth district (except the electoral divisions of Baillieston, Chryston, Garrowhill, Mount Vernon and Carmyle, Springboig, Stepps); in the Seventh district, the electoral division of Shottskirk. MotherwellIn the county of Lanark—the burgh of Motherwell and Wishaw; the Sixth district (except the electoral divisions of Bothwell and Uddingston South, Uddingston North), the Seventh district (except the electoral division of Shottskirk). HamiltonIn the county of Lanark—the burgh of Hamilton; the Fourth district (except the electoral division of Avondale); in the Sixth district, the electoral divisions of Bothwell and Uddingston South, Uddingston North; in the Eighth district, the electoral divisions of Blantyre, Stonefield, and that part of High Blantyre electoral division lying outwith the designated area of East Kilbride New Town. East KilbrideIn the county of Lanark—the burgh of East Kilbride; in the Fourth district, the electoral division of Avondale; in the Eighth district, those parts of High Blantyre, Cambuslang South, and Carmunnock electoral divisions lying within the designated area of East Kilbride New Town. EastwoodIn the county of Renfrew—the First district. LanarkIn the county of Lanark—the burghs of Biggar, Lanark; the First, Second, Third districts. RenfrewIn the county of Renfrew—the burghs of Barrhead, Johnstone, Paisley, Renfrew; the Second, Third, Fourth districts. InverclydeIn the county of Renfrew—the burghs of Gourock, Greenock, Port Glasgow; the Fifth district. CunninghameIn the county of Ayr—the burghs of Ardrossan, Irvine, Kilwinning, Largs, Saltcoats, Stevenston, the districts of Irvine, Kilbirnie, West Kilbride; those parts of the designated area of Irvine New Town within the Ayr and Kilmarnock districts. In the county of Bute—the burgh of Millport; the districts of Arran, Cumbrae. Kilmarnock and LoudounIn the county of Ayr—the burghs of Darvel, Galston, Kilmarnock, Newmilns and Greenholm, Stewarton; the district of Kilmarnock (except that part of the designated area of Irvine New Town within this district). Kyle and CarrickIn the county of Ayr—the burghs of Ayr, Girvan, Maybole, Prestwick, Troon; the district of Ayr (except that part of the designated area of Irvine New Town within this district), Girvan, Maybole; that part of the parish of Ayr within the district of Dalmellington; the polling district of Coylton. Cumnock and Doon ValleyIn the county of Ayr—the burgh of Cumnock and Holmhead; the districts of Cumnock, Dalmellington (except that part of the parish of Ayr within this district; the polling district of Coylton). Dumfries and GallowayMerrickThe county of Wigtown. In the county of Kirkcudbright—the Western district (except the electoral division of Anwoth and Girthon). StewartryIn the county of Kirkcudbright—the burghs of Castle Douglas, Dalbeattie, Gatehouse of Fleet, Kirkcudbright, New Galloway; the districts of Castle Douglas, Dalbeattie, Glenkens, Kirkcudbright; the electoral division of Anwoth and Girthon. NithsdaleIn the county of Dumfries—the burghs of Dumfries, Sanquhar; the districts of Dumfries (except the parishes of Dalton, Lochmaben), Thornhill, Upper Nithsdale. In the county of Kirkcudbright—the Eastern district. Annandale and EskdaleIn the county of Dumfries—the burghs of Annan, Langholm, Lockerbie, Lochmaben, Moffat; the districts of Annan, Gretna, Langholm, Lockerbie, Moffat; the parishes of Dalton, Lochmaben. Several districts were later renamed: Merrick becoming Wigtown, Argyll to Argyll and Bute, Bishopbriggs and Kirkintilloch to Strathkelvin, Cumbernauld to Cumbernauld and Kilsyth, and Lanark to Clydesdale.
Реакция және соңынан
Англия мен Уэльстегі 1972 жылғы Жергілікті Өкімет Актісінен өзгеше, Шотландиядағы 1973 жылғы Акті екі деңгейлі жүйенің жоғарғы деңгейі үшін "аймақ" терминін қолданды. Бұл Шотландиядағы округтердің танылуына қатысты айтарлықтай жаңсақтықтар тудырмады. Округтер әлі де кеңінен танымал. Олар енді жергілікті өкіметте тікелей қатыспаса да, көптеген басқа жүйелерде қолданылады: Royal Mail оларды пошта округтері ретінде пайдалануын жалғастырды, ал Уотсон вице-округтері, тіркеу округтері және Шотландияның көптеген басшылық аймақтары оларға негізделген. Дегенмен, кейбір аймақтардың тым үлкен болуы барлық функцияларды аймақ бойынша басқаруды қиындатты. 1977 жылға қарай Стратклайд аймақтық кеңесі аймақтық кеңес алмастырған округтік кеңестерге ұқсас, сайланбаған кіші аймақтық кеңестер құрды. Актімен енгізілген жергілікті өкіметтің екі деңгейлі жүйесі 1996 жылдың 1 сәуіріне дейін сақталды, содан кейін Жергілікті Өкімет және басқа да мәселелер бойынша 1994 жылғы Шотландия Актісі күшіне енді, аймақтар мен аудандар таратылып, олардың орнына 32 біртұтас әкімшілік бірлік құрылды.