Көне Афинадағы триттиялар: халықты ұйымдастыру жүйесі

Кіріспе

Триттиес (τριττύες trittúes), жекеше тритис (τριττύς trittús) – ежелгі Аттикадағы халықты бөлуге арналған ұйымдық құрылымның бір бөлігі, және бұл құрылымның б.з.д. 508 жылы Клистен реформаларымен құрылғаны қабылданған. "Тритис" атауы "үшінші" деген мағынаны білдіреді, себебі әр тритисте үш түрлі аймақ болған. Барлығы отыз тритис және он тайпа болды (Клистенге дейін тек төрт тайпа патшалық әулеттер бойынша ұйымдастырылған), олар Аттикадағы жергілікті батырлардың құрметіне аталған. Триттиестер бір немесе бірнеше демнен тұрды; демдер – Аттикадағы халықты бөлудің негізгі бірлігі болып табылды, және тритис құрамына кіретін халықтың кішігірім бөлімдері еді. (Демдер мен тайпалардың егжей-тегжейлі картасын мына жерден қараңыз).

Шығу тегі

Клейстен бұл өзгерісті афиналықтардың және олардың айналасындағы қала-мемлекеттердің (Ежелгі Аттика деп аталатын аймақ) ұйымдастырылуына енгізгені үшін мақталады. Ол бастапқы төрт руды (туыстық байланыстарға негізделген) он руға айналдырды және оларды еркектердің жалпы халықты барынша көрсете алуы үшін құрды. Бұл жаңа ұйымның мақсаты – аумақтарды кеңіту, өкілдікті теңестіру және оларды біркелкі тарату болды. Осы таралу өкілдіктің тең таралуын қамтамасыз етті, себебі әр ру өз триттиясынан құралды, ал әр триттия жағалаудан (паралия), қаладан (астия) және ішкі аймақтан (мезогея) аумақтарды қамтыды. Осы ұйыммен бір триттия/ру тек қалалық, жағалаулық немесе ішкі аймақтардан ғана тұрмады. Триттиялар барлық халықтың әділ өкілдігін қамтамасыз ету үшін құрылды, ал бұрын аймақтар Клистеннің реформаларымен салыстырғанда, тең өкілдікке осы деңгейде мән берілмеген еді. Әр триттияның өкілдігі кейбір аймақтарда жиырма жеті өкілге (мысалы, Жағалаудағы Антиохия руы), ал кейбір аймақтарда – небәрі тоғыз өкілге/кеңесшіге (мысалы, Айантис қалалық бөлімі) ие болды, ал басқаларында одан да аз өкілдік болды. Әр топтың өкілдігі уақыт өте келе айтарлықтай өзгерген жоқ. Тұрақты түрде қалалық аудандарда ең аз өкілдік болды, ал жағалау аймақтары ішкі аймақтардан сәл көп өкілдікке ие болды. Триттиядағы адамдар шетелдік тұрғындардан, құлдардан және азаматтардан (18 жасқа толған еркектерді әкелері тиісті жеріне таныстырып, осылайша оларды триттияның азаматы ететін) құралды. Триттия үш белгіленген аймақтан – қаладан, жағалаудан және ішкі аймақтан келген адамдардан тұрды. Сондықтан, қалада жиналыстар өткенде және қалалық азаматтарға жағалаудағы азаматтарға қарағанда қатысу оңай болғанда, барлық аймақтар белгілі бір деңгейде өкілдікке ие болды (есте сақтау керек, өкілдік мақсатында тек ер азаматтар ғана есепке алынды). Бұл қалалық және жағалаулық триттиялардың бастапқы он филаға қалай таралып орналасқанын көрсету үшін қосылды.

Cleisthenes is credited with this change in the way the Athenians and their surrounding city states (the area that is referred to as Ancient Attica) were organized. He changed the original four tribes (that were based on family relations) into ten tribes, and formed them in order to represent the male general population as much as possible. The goal of this new organization was to spread out the areas, make the representation more equal and help them be distributed more evenly. The way that this distribution allowed a more equal spread of representation was that each tribe was composed of their respective trittyes, and each trittyes included areas from the coast (paralia), from the city (asty), and from the inland area (mesogeia). With this organization, one trittys/tribe was not composed of only city, costal or inland areas. The trittys were formed as a way to have fair representation of all the peoples, whereas before the areas were not spread out as evenly or with as much emphasis on equal representation as with these reforms of Cleisthenes. The amount of representation for each trittys ranged from some areas having twenty seven representatives (such as Coastal Antiochis (tribe)), to some areas having only nine representatives/councilors (such as the city section of Aiantis), with others not having much more. The amount of representation for each group does not appear to change drastically over time. Consistently, the city areas tended to have the least amount of representation, and the coastal areas had slightly more than the inland sections. Individuals in the trittys consisted of resident alien, slaves and citizens (men aged 18 introduced to their respective deme by their father, thus making them a citizen of the trittys). The trittys was made up of people from all the three designated areas the city, the coast and the inland areas. So, when there are meetings in the city and it is easier for city citizens to attend than coastal citizens, all of the areas have some degree of representation (it is important to note that only male citizens were counted for representative purposes). This is included to show the distribution of city and coastal trittys in the original ten phylai. +THE BOULEUTIC ORGANIZATION OF THE ORIGINAL TEN PHYLAITrittysDemeLocationEvidence for LocationCityEpikephisiaKephisos valley, near LakiadaiGeneral location, determined from patent ety mology of the name and the findspot (Dipylon) of the deme decree I. G., II2, 1205; cf. R. E., s. v. EpikephisiaCity ?HippotomadaiUnknownLittle evidence for location; trittys assignment very tentative; cf. R. E., Suppl. X, s. v. Hippoto madaiCityLakiadaiSacred Way, E of KephisosLocation known with certainty from Pausanias (I, 37, 2); cf. Karten von Attika, Text, II, p. 16; R. E., s. v. LakiadCityLousiaKephisos valley, W of AthensGeneral location, suggested from slight literary evidence and the findspot of the grave marker I. G., II2, 6756 and the reference in I. G., II2, 1672, line 195; cf. R. E., s. v. Lusia; Judeich, Topographie2, p. 174CityPerithoidaiKephisos valley, W of AthensGeneral location, suggested from slight literary evidence and the findspot of the grave marker I. G., II2, 7219; cf. R. E., s. v. Perithoidai; Karten von Attika, Text, II, p. 1CityPteleaKephisos valley, W of AthensGeneral location, tentatively suggested from the findspot of a grave marker (cf. Hesperia, XXXV, 1966, p. 280, no. 7); cf. R. E., s. v. PteleaCity ?TyrmeidaiUnknownLittle evidence for location; trittys assignment tentative; cf. R. E., Suppl. X, s. v. TyrmeidCoastKothokidaiAg. Ioannes, N of AspropyrgosDeme site (cf. Karten von Attika, Text, VII VIII, p. 23), possible location for Kothokidai, the general location of which is suggested by the findspot (Goritsa) of the gravestone I. G., II2, 6481. CoastOeSite NE of Aspropyrgos, at foot of KalistiriDeme site (cf. Philippson, Griech. Landschaften, I, part 3, p. 861, note 123), suitable for Oe, the general location of which is suggested by Sophocles (Oedipus at Kolonos, 1059ff. ).

Эпикефисия – Кефис өзенінің аңғары, Лакиадай маңы. Жалпы орналасқан жері атаудың этимологиясы мен Дипилоннан табылған жерге (I. G., II2, 1205; cf. R. E., s. v. Epikephisia) қарап анықталды.
Қала ?Иппотомадай – Белгісіз. Орналасуына қатысты дәлелдер аз; триттияны тағайындау өте күмәнді; cf. R. E., Suppl. X, s. v. Hippotomadai.
Қала Лакиадай – Киелі жол, Кефис өзенінің шығысында. Паузаниядан (I, 37, 2) белгілі орын; cf. Karten von Attika, Text, II, p. 16; R. E., s. v. Lakiad.
Қала Лусия – Кефис өзенінің аңғары, Афинаның батысында. Жалпы орналасқан жері, әдебиеттегі аз дәлелдер мен қабір таңбасының табылған жері бойынша ұсынылды (I. G., II2, 6756 және I. G., II2, 1672, 195-жол; cf. R. E., s. v. Lusia; Judeich, Topographie2, p. 174).
Қала Перитоидай – Кефис өзенінің аңғары, Афинаның батысында. Жалпы орналасқан жері, әдебиеттегі аз дәлелдер мен қабір таңбасының табылған жері бойынша ұсынылды (I. G., II2, 7219; cf. R. E., s. v. Perithoidai; Karten von Attika, Text, II, p. 1).
Қала Птелея – Кефис өзенінің аңғары, Афинаның батысында. Жалпы орналасқан жері, қабір таңбасының табылған жерінен (бағ. Hesperia, XXXV, 1966, 280-бет, жоқ. 7; cf. R. E., s. v. Ptelea) алдын ала ұсынылды.
Қала ?Тирмеидай – Белгісіз. Орналасуына қатысты аз дәлел бар; триттияны тағайындау алдын ала; cf. R. E., Suppl. X, s. v. Tyrmeid.
Жағалау Котокидай – Аг. Иоанн, Аспропиргостың солтүстігінде. Орналасқан жері (Karten von Attika, Text, VII–VIII, p. 23), Котокидайдың болуы мүмкін орны, оның жалпы орналасуы қабір тасының табылған жері (Горица) арқылы ұсынылады (I. G., II2, 6481).
Жағалау Оэ – Аспропиргостың солтүстік-шығысындағы Калистири тауының етегінде. Орналасқан жері (Philippson, Griech. Landschaften, I, 3-бөлім, 861-бет, 123-ескертпе), Оэге сәйкес келеді, оның жалпы орналасуын Софокл (Эдип Колонос, 1059ff.) ұсынған.