Кіріспе
Вьетнамдық струнный аспап đàn tranh (đàn tranh, đàn thập lục) – Вьетнамның қытайлық гучжэнінен (guzheng) бастау алған, сондай-ақ жапондық кото (koto), корейлік гяягеум (gayageum) және ажанг (ajaeng), моңғолдық ятга (yatga), сундандық какапи (kacapi) және қазақтың жэтиген (jetigen) аспаптарының да түпнұсқасы болып табылады. Оның ұзын резонаторлық қорабы бар, үстінде болат ішектері, жылжымалы ізбе және құлақтар орналасқан. đàn tranh жеке орындаушы аспап ретінде, түрлі аспаптық топтарда немесе ән салуға сүйемелдеу үшін қолданылуы мүмкін.
The đàn tranh (, ) or đàn thập lục is a plucked zither of Vietnam, based on the Chinese guzheng, from which are also derived the Japanese koto, the Korean gayageum and ajaeng, the Mongolian yatga, the Sundanese kacapi and the Kazakh jetigen. It has a long soundbox with the steel strings, movable bridges and tuning pegs positioned on its top. The đàn tranh can be used either as a solo instrument, as part of various instrumental ensembles or to accompany vocal performances.
Тарих
Вьетнамдық дан tranh қытайлық Чаочжоу цзэннен шыққан. 13-шы ғасырдың соңы мен 14-шы ғасырдың басында дан tranh-та 14 ішек болған. 15-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасыр аралығында дан tranh-тың ішектерінің саны он бесеге дейін артты және аспап thập ngũ huyền cầm деп аталды.
Сипаттама
Кьяндунның денесі 104 және 120 см аралығында болады. Резонаторлық қорап қисық үстіңгі тақтасы, жазық төменгі тақтасы және алты бүйірлік бөліктен тұрады. Үстіңгі және төменгі тақталар көбінесе Пауловния ағашынан жасалады. Олар 17, 19 және 21 ішекті аспаптарды жобалау және құрастыруды бастады. 1980 жылдардың соңына қарай 17 ішекті đàn tranh Вьетнам бойынша қолданылатын стандартты нұсқаға айналды. 1980 және 1990 жылдары 22, 24 және 25 ішекті үлкен аспаптар да жасалды.
Ойын техникасы
Орындаушылар сымдарды оң қолмен тартып, сол қолмен бүгіп, микротонды және тоналды әшекейлердің кең ауқымын жасайды. Дәстүрлі музыкада орындаушылар сымдарды тарту үшін 2 немесе 3 саусақты (бармақ пен көрсеткіш, немесе бас бармақ, көрсеткіш және ортаңғы саусақты) қолданады. Жаңа композициялардың бірқатарында сымдарды тарту үшін төрт-бес саусаққа дейін қолданылуы мүмкін. Мұндай жаңа туындыларда сол қолмен екі бөлікті бір уақытта ойнауға болады. Кейде đàn tranh садақпен тартылады, дәстүр бойынша музыкант сапты көпірдің оң жағына қарай иілтеді, ал сол қолы көпірдің екінші жағындағы сапты басу арқылы дыбыз биіктігі мен вибратосын өзгертеді.