Кіріспе

Сан-Франциско порты – Сан-Францискодағы порттық кешендерді басқаратын жартылай тәуелсіз ұйым. Оны әкім тағайындайтын және қадағалау кеңесі бекітетін бес мүшеден тұратын комиссия басқарады. Порт Сан-Франциско қаласының солтүстік және шығыс жағалауларындағы, Марина ауданы бойымен және оңтүстікке қарай, қала шегінен сәл әрі, Кендлстик-Пойнтке дейінгі, Алтын қақпа көпірінің тұғырынан басталатын кең су жағалауын басқаруға жауапты, соның ішінде балықшылар кемежайы (Fisherman's Wharf) және Эмбаркадеро да бар. 1968 жылы Калифорния штаты, Калифорния мемлекеттік жер комиссиясы арқылы, штаттық Сан-Франциско порттық басқармасы (1957 жылы құрылған) Бертон заңы AB2649 арқылы Сан-Франциско қаласы мен округінің / Сан-Франциско портының комиссиясына Сан-Франциско портының жауапкершілігін жүктеді. Барлық дерлік штаттық порт басқармасының қызметкерлері Сан-Франциско портының үздіріліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін Сан-Франциско қаласы мен округінің қызметкерлері болуға құқылы болды. Сан-Франциско порты Сан-Франциско шығанағының батыс жағында, Алтын қақпаға жақын орналасқан. Ол әлемдегі үш ұлы табиғи портының бірі деп есептеледі, бірақ Испания және Англия теңізшілері бастапқыда Ерба Буэна деп аталған тұғырды табуға екі ғасыр уақыт жұмсады: порт, алғашқы күндері айтылғандай, әлемнің барлық флоттары үшін тұғыр бола алатын. Комиссияның бақылауындағы порт аймағы шамамен сегіз шақырымдық су жағалауы, коммерциялық жылжымайтын мүлік және теңіз айлақтарын қамтиды, солтүстіктегі Хайд-стриттен бастап оңтүстік-шығыстағы Үндістан бассейніне дейін созылады. Порттың бақылауындағы маңызды орындарға Fisherman's Wharf, Pier 39, Ferry Building, Oracle Park (бұрынғы AT&T Park, SBC Park және Pacific Bell Park), China Basin және Pier 70 маңында орналасқан. Көп бөлігінде Сан-Франциско шығанағына қарай тік тұрған, Ембаркадеро тас жолымен шектелген үлкен жабық айлақтар орналасқан. 2015 жылы қала, Сан-Франциско порты арқылы әрекет ете отырып, Сан-Франциско теңіз қабырғасының жер сілкінісінен қорғау және апаттарды алдын алу бағдарламасын (Теңіз қабырғасы бағдарламасы) іске қосты.

Тарих

Сан-Франциско түбегінің солтүстік-шығыс шетіндегі алғашқы қону орны, кейін Кларк нүктесі деп аталған, Телеграф төбесінің астындағы тасты үстірт болды. Бұл үстірт қазіргі Бродвей және Баттери көшелерінің бойында Сан-Франциско шығанағына қарай созылды. Ерба Буэна шығанағы Кларк нүктесінен басталып, батысқа қарай Монтгомери көшесіне дейін, одан әрі оңтүстік және шығысқа қарай Фолсом және Спир көшелерінің етегіндегі Ринкон нүктесіне дейін жетті. Миссия Долорес негізін қалаушылар мен Калифорнияның басқа миссиялары Кларк нүктесіндегі кемежайды тері және май саудасы үшін ыңғайлы деп тапты. Осы жерге Ресей кемелері ет және астық жүктеу үшін тоқтаған. 1814 жылы британдық «Ракун» және 1839 жылы француз фрегаты «Артемида» алғашқы еуропалық кемелер болды. 1840 жылы келген «Сент-Луис» кемесі Сан-Франциско шығанағында американдық туды көтерген алғашқы әскери кеме болды. 1846 жылдың 9 шілдесінде «Портсмут» шлюпы 21 оқ салюты берді, капитан Джон Берриен Монтгомери және оның жасағы жағаға шығып, америкалық туды Мексиканың флагштогына көтерді. Кейін кеме құрметіне Портсмут алаңы деп аталған шағын елді мекеннің алаңында. Сан-Францискодағы порттың алғашқы дамуы Президиодан шығысқа қарай екі жарым миль жерде, 1835 жылы Ерба Буэна қаласы ретінде басталды. Осыған дейін Монтерей порты Калифорнияға кірудің ресми порты болып саналды. Капитан Ричардсон шығанаққа қарап тұрған төбеде еуропалықтардың алғашқы үйін салды. Ол губернатор Мариано Гуадалупе де Валехоның тағайындауымен алғашқы порт шебері болды. 1843 жылы Мексика губернаторы Мануэль Михельторенаның салықтарына және портта сауда-саттыққа тыйым салғандығына наразылық білдіріп, Сан-Францискодан Гавай аралдарына көшіп кетті. Комодор Джон Д. Слоат 1846 жылдың 7 шілдесінде Мексика-Америка соғысы кезінде Калифорнияны АҚШ-қа қосты, ал капитан Джон Б. Монтгомери екі күннен кейін Ерба Буэнаны иелік етуге келді. 1847 жылы бірінші американдық алькальде, лейтенант Вашингтон Аллон Бартлетт қаланың атын Ерба Буэнадан Сан-Францискоға өзгертті, «осылайша қала қоғамдық картада берілген атаудың артықшылығын алады». Жаңадан басып алынған Калифорнияның АҚШ губернаторы генерал Стивен У. Кирни Сан-Франциско қаласының пайдасына Америка үкіметінің беделді аймақ құқығынан бас тартты. Ертедегі қала Портсмут алаңының айналасындағы Ерба Буэна шығанағының батыс жағында салынды. Бірден Сан-Франциско муниципалитетіне, Калифорния губернаторы ретінде генерал Керни, Кларк пен Ринкон нүктелері арасындағы сулы жерлерді сатуға құқық берді, осылайша қала сатудан табыс таба алады. Сонымен қатар, Телеграф төбесінің етегіндегі жердің иесі В. С. Кларк ағаштан жасалған кемежай салды, ал бұл жер Кларк нүктесі деп аталды. Кейіннен ұзындығы 229 метр, ені 18 метр болатын кемежай салынды. Бұл жобадан кейін Бродвей және Клей көшелерінің астында және Коммерциялық көшеде басқа кемежайлар салынды. Калифорнияда алтын табылған кезде, ескі темір кіріс буының алғашқы корпусы «Джеймс К. Полк» Кларк нүктесі маңындағы жардың етегінде жағаға шығып, қаладағы алғашқы жолаушылар қонуының негізі болды. Осы жерде Сан-Франциско тұрғындары Калифорнияның Одаққа қосылғаны туралы ресми хабарды алу үшін Тынық мұхиты пошталық лайнері «Орегонмен» кездесті. Жар тез тегістеліп, құрылған жерге кемежай салынды, ол қысқа уақытқа Тынық мұхит кемелерінің алғашқы тұрақты кемежай орны болды. Калифорнияға қандай өнім келсе де, қандай өнім шығарса да, оны кемемен тасымалдау керек еді. Алтынға деген құштарлықтың алғашқы жылы Йерба Буэна шығанағының жағалауында жүздеген кемелер жағаға шығып, тасталып кетті, ал көптеген кемелер қаланың өз бөлігіне айналды. 1853 жылы Вальехо көшесіндегі кемежайға жалға беру берілді және үлкен кемежай салынды. Кейінгі жылдары штат заң шығарушы органы су учаскелерін сату туралы және қалаға өз шекарасынан тыс кемежайлар салуға және кемежай бағасын белгілеуге рұқсат беретін заң жобаларын қабылдады. Су жағалауын, су учаскелерін және кемежайларды басқару үшін күрес басталды. Ұлы Орталық кемежай 1849 жылы Бостонның орталық кемежайының құрметіне аталды және қазіргі Коммерциялық көшеде орналасқан. Ақырында, Ерба Буэна шығанағына тасталған кемелердің үлкен тоғайлары толы болды. 1851 жылы Орталық кемежайда ол ұстай алатын бизнестен он есе көп болды, және көптеген жаңа кемежайлар шығанаққа соқты, соның ішінде Маркет, Сакраменто, Вашингтон, Калифорния, Клей, Джексон және Пасифик көшелеріндегі кемежайлар. Йерба Буэна шығанағын толтыру және кең таралған жемқорлық және заңнама алтын іздеу кезеңінде қаланың маңызды бөліктерінің су учаскелерінде салынуына әкелді. Ертедегі Сан-Франциско дискілер мен сарайлардан тұратын, өртке бейім қала болды. Қаланың жартысы діңгекке тіреліп тұрған кемежайлардың үстінде салынған, ал құрғақ және құмды төбелер бағаланбады, олардың арасында аз ғана үйлер мен шатырлар кездеседі. Ертедегі кемежайлар мен олардың ғимараттары шығанаққа құлап, 1857 жылға қарай жағалау тасталып қалған кемелер мен шатқылдаған пирстердің араласуына айналды. Кәсіпкерлер мықтырақ нысандар іздеді. Тейлор көшесінің етегінен шығанаққа қарай екі кемежай көзге түсті: Макмахон кемежайы және Мейггс кемежайы. Олардың пішіні Т және L әрпіне ұқсас болды; біріншісі ағаш және көмірге арналған қону орны болды. Екіншісі, Гарри Мейггс қашқаннан кейін, Саусалитоға бағытталған паромдық қону орнына айналды. «Мерчантс» (немесе «Кузинс») док Kearney және Bay көшелері орналасқан жерде кемелерді салған және жөндеген. Жаңа Sea Wall орны белгіленген кезде ол жойылды, ал Merchant's Drydock Харрисон көшесінің етегіне көшірілді, ал компания Хантерс-Пойнтта су кемелерін құрыстырды. Телеграф төбесінің солтүстік жағындағы Солтүстік нүктесі док 1853 жылы салынды және Италия мен Франциядан келген иммигранттардың кемелері үшін қону орны болды. Солтүстік жағалау бойында көптеген басқа кемежайлар, жеке құрылған және меншікке алынған, созылып жатты: Флинт, Үнді доктары, Коуэлл, Шоу, Лоу, Бакелев және Каннингем, сондай-ақ Ұзын кемежай. Бұл кемежайлардың көптегені кез келген уақытта толтырылуы мүмкін қала жерлерінде орналасқан, ал көптегендері 20 ғасырдың басында Sea Wall және заманауи пирстер салынған кезде жойылды. Меншік құқығы және сот процестері бойынша күшті даулардың арасында Штат портының кеңесі құрылды, бұл Сан-Франциско жағалауын заңмен жеке институт ретінде құрды, ол қалалық үкіметке байланыссыз және мемлекет тарапынан тікелей басқарылмайды. 1860 жылға дейін жеткізілімдер Миссия Долорес маңына дейін Миссия ағыны арқылы қайықпен жеткізілуі мүмкін болды.

Калифорнияның мемлекеттік порт комиссионерлері кеңесі

1863 жылғы Жарғылардың 306-тарауы Калифорния мемлекеттік порты комиссарлары кеңесін құрды және Сан-Францисконың жағалауында теңіздік қабырға салу жұмысын бастады. Бұл жоба жағалаудың әртүрлі және тік бұрышты сызықтарын жоюды, оны қазіргі заманғы Эмбаркадерода аяқтауды көздеді. Төрт жылдық сот дауларынан кейін комиссарлар Сан-Франциско теңіздік қабырғасының ең жақсы жоспары үшін мың долларлық жүлде ұсынды. Жобаның авторларының бірі У.Дж. Льюис жобаның бас инженері болып тағайындалды. Жобаның тағы бір инженері Т.Дж. Арнольд ақырында бекітілген қисық жағалауды жобалады. 60 футтік (18 м) шұңқыр немесе канал лайлы жерлерде 20 фут (6 м) тереңдікке дейін қазылды және су кемелерінен үлкен тас жүктемелері шұңқырдың ортасына, шөгіп тоқтағанша салынып, теңіз деңгейінің орташа төменгі жағындағы бірқалыпты биіктіктегі тізбек құрады. Тастар теңіздік қабырғаның негізі болды. Қаптамалар суға батырылып, олардың ішінде қалыптар орнатылды, сонымен қатар үнемі су сорғылау жұмыстары жүргізілді. 2 фут (1 м) қалыңдығы және 10 фут (3 м) ені бар бетон массасы тастардың үстіне құйылды, ал негізі 7 фут, биіктігі 9 фут болатын қабырға салынды. Қабырғаның ішіндегі аумақтан су сорғыланып, тас, қиыршық және қоқыстармен қала деңгейіне дейін толтырылды. Кеңеске жеке кемежайларды иеленуге бірнеше жыл уақыт кетті. 1869 жылы бірінші құрлықарлық теміржолдың ашылуы портының дамуын және теңіздік қабырғаның салынуын тоқтатты. Келесі екі жылда портқа келетін кемелердің тоннажы жартысына жуық азайды. 1871 жылы комиссарлар үшінші және төртінші көшелер арасындағы Канал көшесімен шектесетін кемежайларды қоспағанда, қаланың барлық кемежайларына иелік екенін хабарлады. 1881 жылы порт комиссарлары Сан-Франциско теңіздік қабырғасын салуға келісімшарттар жасаса бастады. Теңіздік қабырғаның соңғы бөліктері Қытай бассейнінде аяқталуына 50 жыл уақыт кетті. 1929 жылғы Жарғылардың 835-тарауы Сан-Франциско порты облигациялық қаржы кеңесін құрды. 1929 жылғы заң Калифорния мемлекеттік порты комиссарлары кеңесі Сан-Франциско портын жақсарту үшін қор құруға арналған мемлекеттік облигацияларды шығару және сатуды қарастырды. 1937 жылғы Жарғылардың 368-тарауы комиссияның атауын Сан-Франциско порты үшін Калифорния мемлекеттік порты комиссарлары кеңесі деп өзгертті. 1957 жылғы Жарғылардың 112-тарауы комиссияны тағы да Сан-Франциско порты басқармасы деп атады, ол әлі де мемлекеттік билік/юрисдикция астында болды. 1968 жылғы Жарғылардың 1333-тарауы Сан-Франциско портының және оның құрылыстарының барлық билігін, юрисдикциясын және бақылауын Сан-Франциско қаласы мен округіне берді. Осы биліктер ауысқаннан кейін порт басқармасы қызметін тоқтатты және таратылды. Сан-Франциско қаласы мен округі жаңадан құрылған Порт комиссиясы жауапкершілік пен бақылауды өз мойнына алды. Соңында бұл комиссия тағы да Сан-Франциско қаласы мен округі Порт комиссиясы және Сан-Франциско порты болып қайта аталды.

Қала орталығын толтыру

"Падди" деп аталатын бумен жұмыс істейтін машиналар құмдық төбелерді және тасты төбелерді, әсіресе толтырылған аймақтан батысқа қарай бірнеше блок қашықтықтағы Телеграф төбесін бұзып жеп жатты. Брукс аралынан, Ричмонд мүйісінің жанынан да тас әкелінді. Уақытша теміржол желілері топырақты лайлы жерлерге тастау үшін пайдаланылды. Ферри ғимараты мен Маркет көшесінің басындағы Оңтүстік Тынық мұхиты ғимаратының екеуі де мыңдаған Дуглас шыршасының қазықтарына салынған, олардың тереңдігі 41 метрге дейін жетеді.

Белті темір жолы

1890 жылы порт комиссарлары Сан-Франциско белдеу темір жолы үшін, 50 мильден астам ұзындығы бар, қаланың өнеркәсіптік аймақтарымен және Америка теміржолдарын Тынық мұхитының барлық сауда жолдарымен байланыстыратын, құрылған жерде бірнеше алмастыру станциялары мен қоймалар салуды бастады. Он жылға жуық уақыт бойы, теміржол вагондарын трансконтиненталдық жүйелерге тасымалдау пароходтармен жүзеге асырылды. 1912 жылы белдеу желісі Market Street арқылы, Ferry Building алдынан өтіп, бүкіл саудалық жағалауды солтүстік және оңтүстікке, сондай-ақ құрлық бойынша теміржолдармен байланыстырды. Желі солтүстікке қарай Джефферсон көшесімен, туннель арқылы Форт-Мейсондағы АҚШ көлік доктарымен және оңтүстікке Қытай бассейніне дейін созылды. 1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісінен кейін Белдеу теміржолының көп бөлігі алынып тасталды және қазір Сан-Франциско қалалық теміржолы пайдаланатын трамвай жолдарымен ауыстырылды. Белдеу теміржолының локомотив депосы мен құм сақтағышы 1986 жылғы 13 ақпанда тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Embarcadero (Көмектік)

Embarcadero (испан тілінде: Wharf) – Сан-Франциско портының шығыс жағалауы және қайта құрылған жердегі инженерлік теңіз қабырғасының үстінде салынған жол. Сан-Францисконың жағалауы тарихи тұрғыдан Кларк нүктесінен, Телеграф төбесінің астынан қазіргі Монтгомери көшесіне дейін оңтүстікке және ішке қарай созылып, Ринкон нүктесіне қарай шығысқа қарай жалғасқан, Ерба Буэна шығанағы деп аталатын шағын шығанақты қоршаған. Қала өскен сайын, шығанақ толтырылды. 50 жылдан астам уақыт бойы үлкен теңіз қабырғасы салынды және лайлы жерлер толтырылды, нәтижесінде бүгінгі Сан-Францисконың қаржылық ауданы пайда болды. Жол 1860 жылдары белгіленген және 1920 жылдарға дейін толыққан жоқ теңіз қабырғасының бойымен өтеді. 2002 жылдың 20 қарашасында ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Embarcadero теңіз қабырғасының тарихы

1879-1916 жылдар аралығында салынған Embarcadero Seawall, лайлы жерге ойыс қазылып, ол ойыс тас және қиыршық таспен толтырылып, толтырылған жер ағаш қазықтардан тұратын тіреу қабырғасымен және кемежаймен жабылып, содан кейін Seawall артындағы батпақты жер толтырылды. Seawall артында 500 акрдан астам жер толтырылды, осылайша қаланың аумағы кеңейді. Seawall, артындағы толтырылған жерді ұстап тұратын тіреу қабырғасы қызметін атқарады. Seawall – Embarcadero тарихи ауданының негізі болып табылады, оған шығанаққа қарай созылған ғимараттар мен пирлер кіреді. Seawall салынғаннан кейін, 1900 жылы ғана Сан-Франциско порты арқылы алты миллион тонна тауар өтті. Сұранысты қанағаттандыру үшін Порт жаңа пирлер салды – 1908 жылға қарай 23 жаңа пир салынды. 1922 жылы жаңа Seawall және пирлер пайда болғаннан кейін, Сан-Франциско порты арқылы 14,5 миллион тонна тауар өтті. 1898 жылы Ферри ғимараты салынды және Порт комиссиясының бас кеңсесі ретінде пайдаланылды.

Қазіргі заманғы даму

Порт тарихшысы Эдвард Морфидің айтуынша, үлкен портты салу жетістігі "тек оның порт комиссарларының, ұрпақтан ұрпаққа, Калифорния штатының сенімін ғана емес, сонымен қатар жергілікті саясаттың тар ықпалынан жоғары тұру мүмкіндігіне ие болуымен ғана мүмкін болды. 1906 жылғы жер сілкінісінен кейінгі өрт Сан-Франциско жағалауында портты дамытудың жаңа дәуірін бастарды. 1909 жылы Сан-Франциско портын жақсарту туралы заң қабылданды. Штат заң шығарушы органы жалпы сомасы 9 миллион доллар бөлді және 1913 жылы Islais Creek және India Basin жерлері сатып алынды. Штаттық порт комиссарлары кеңесі жағалау бойында кең ауқымды дамуды бастады, шығындарды әрқашан портың табысымен өтеді. Қазіргі заманғы кемежайлар аяқталғаннан кейін, Ферри ғимаратының солтүстігінде тақ нөмірленген, ал оңтүстігінде жұп нөмірленген Сан-Франциско порты АҚШ-тағы жалғыз портқа айналды. Кемежайлар жалға берілді. 1920 жылдардың басында порттың активтері 50 миллион долларға бағаланды және жыл сайын 8-9 миллион долларлық тауарлар мен шикізат өңделді. 1920-1930 жылдары Маркет көшесінің екі жағындағы көптеген ескі кемежайлар қиратылды және олардың арасында кең сырғалар бар бетон кемежайлар салынып, саны азайтылды. Сондай-ақ портта алты қабатты Қытай бассейні қоймасы салынды, ол кемелерді, теміржолды және жүк көліктерін өнімдерді өңдеу үшін біріктірді. India Basin-де өсімдік майын өңдеу орнатылды. 1922 жылы федералды үкімет порттың кіреберісіндегі шығанақтың сыртқы жолағы арқылы 40 фут тереңдіктегі арнаны қазуды бастады, сондай-ақ 1922 жылдан кейін Islais Creek-ті қазу және жақын жатқан сағалардың сулы жерлерін мелиорациялау жұмыстарын жүргізді. Хантерс-Пойнттағы екі кемежай, ең үлкен теңіз кемелерін қабылдай алатын, бес жүзбелі құрғақ док, сегіз теңіз теміржолы, төрт бұрғылау және он жүзбелі бұрғылау орнатылған. 1920 жылдары Лос-Анджелес Батыс жағалаудағы ең ірі қала ретінде пайда болды, әсіресе оның ірі өнеркәсіптік орталығы ретінде Сан-Франциско портын екінші рөлге ықпалдады. Келесі онжылдықтарда порт тұрақты, бірақ тоқтаусыз нарықтық үлесін жоғалтты, Лос-Анджелес және Лонг-Бич егіз порттарымен, сондай-ақ шағын шығанақтағы Порт Оклендпен бәсекелестікке түсті. 1960 жылдары контейнерленудің пайда болуы Сан-Франциско портының маңызды теңіз терминалы ретінде құлдырауының алғышарты болды, себебі Окленд портындағы жетінші терминал сияқты үлкен жаңа контейнерлік өңдеу орнатылысын салуға оның кеңейтуге орын болмады. Бірнеше кемежайлар контейнерлік өңдеу жабдықтарын қосты, бірақ аймақтағы ауыр көлік кептелісі және нашар теміржол инфрақұрылымы портта контейнерлік сауданың кең ауқымды дамуына ұзақ уақыт бойы кедергі келтірді. Теміржол туннельдері мен эстакадаларының жеткіліксіз биіктігі портта жүк-түсіру мүмкіндігін дамытуға да кедергі келтірді. Сан-Францискодағы жылжымайтын мүліктің бағасының өсуі және экологиялық наразылықтардың салдарынан физикалық кеңейту мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, Сан-Франциско порты бұрғылау және құрғақ жүктерде, кеме жөндеуде және паромдық қызметтерде маманданған нишалық ойыншыға айналды.

Жүк терминалдары

Контейнерлеудің пайда болуымен және Сан-Францисконың шектеулі жер участаларымен Окленд 1960-шы жылдары Сан-Франциско шығанағының басты портына айналды. Солтүстік жағалау бойындағы саусақты пирлер жылдам ескірді. Сан-Франциско қаланың оңтүстік-шығыс бөлігінде жаңа құрылыстар салып, жүк тасымалдау мүмкіндіктерін сақтап қалуға тырысты. Сан-Францисконың шектеулі жүк терминалдары 80-ші (Паша тобына жалға берілген), 92, 94 және 96-шы пирлерде орналасқан.

Кеме жөндеу

70-келида орналасқан құрғақ док толық қызмет көрсететін кеме жөндеу орталығы болып табылады. BAE Systems Ship Repair Сан-Францискодағы кеме жөндеу мекемесін басқарады.

Балықшылар кемежайы

Сан-Францискодағы Балықшылар кемежайы өзінің атауы мен ерекшеліктерін қаланың 1800 жылдардың ортасынан соңғы кездеріне дейінгі алғашқы күндерінен алады. Осы кезде итальяндық иммигрант балықшылар алтын асырудан туған халық ағынының артықшылығын пайдалану үшін шығанақтың жағасындағы қалаға келді. Атап айтқанда, Ахилле Паладини үшін бұл өте табысты болды, ол жергілікті шабақтарды көтерме саудамен сату арқылы байлыққа ие болды және Италия банкінің негізін қалаушыдан кейін Калифорнияның екінші ең бай итальяндығы атанды, кейін ол Америка банкіне айналды. Ол сонымен қатар батыс жағалауда балық шаруашылығын дамытуда пионер болды және «Балық патшасы» деп танылды. Көптеген итальяндық иммигрант балықшылар кемежайға жақын орналасқан Норт-Бич ауданына қоныстанды және жергілікті деликатестар мен қазір әйгілі болған Дунгенес крабын аулады. Сол кезден бері бүгінгі күнге дейін ол Сан-Франциско балық аулау флотының негізгі базасы болып табылады. 1970-1980 жылдары туристік орталыққа айналғанына қарамастан, аймақта әлі де көптеген белсенді балықшылар мен олардың флоттары қоныс тепкен. Батыс АҚШ-тың ең жұмысты және танымал туристік орындарының бірі – Балықшылар кемежайы ең жақсы 39-шы кемежайы, Сан-Франциско теңіз ұлттық тарихи паркі мен оған іргелес мұражайы, Консервілер сауда орталығы, Гирарделли алаңы, Риплидің «Сеніңіз бе, жоқ па?» мұражайы, Механикалық музей, Балықшылар кемежайындағы Балауыз мұражайы, жүзбелі Форбс аралы мейрамханасы, сондай-ақ жаңа теңіз өнімдерін ұсынатын мейрамханалар мен стендтер, әсіресе Дунгенес крабы мен ашытқы нан тостағандағы моллюска сорпасымен танымал.

39-қақпақ

Pier 39 алғаш рет кәсіпкер Уоррен Симмонс әзірледі және 1978 жылдың 4 қазанында ашылды. Pier 39 – Сан-Францискодағы (Калифорния штаты) айлақта салынған сауда орталығы және танымал туристік орын. Мұнда дүкендер, мейрамханалар, ойын автоматтары, көшедегі өнерпаздық қойылымдар, Теңіз сүтқоректілері орталығының ақпараттық орталығы, Бей аквариумы, виртуалды 3D саяхаттар, сонымен қатар Pier 39 маринасындағы доктарда California теңіз арыстандарының жатқан жерлерін көруге болады. Маринада сонымен қатар "Форбс аралы" деп аталатын жүзбелі мейрамхана да орналасқан. Екі қабатты карусель – пиердің көзге түсетін ерекшеліктерінің бірі, бірақ ол көшеден тікелей көрінбейді және пиердің соңына қарай орналасқан.

Паромдық ғимарат

Сан-Франциско паром ғимараты Порт комиссиясы бір миллион доллардан аз қаражатқа салып, тез арада штат тарихындағы ең табысты инвестициялардың біріне айналды. 1906 жылғы жер сілкінісінен ол аз ғана зақымдалды. 1920 жылдары жылына 50 миллион жолаушы және көптеген автомобильдер паромдарды пайдаланды. Паром қызметі кезінде екі жақта да Сан-Хоакин және Сакраменто аңғарларына жолаушылар мен өнімдер тасымалданды. Одан әрі Лос-Анджелес, Портленд, Сиэтл, Британ Колумбиясы, Аляскаға бағытталған жағалау кемелері мен Гавайи, Орталық және Оңтүстік Америка, Тынық мұхиты аймағына баруға арналған кемежайлар орналасқан. 2003 жылы ғимараттың маңызды қоғамдық кеңістіктері қайта жаңартылып, жаңа мақсаттарға сәйкес жөндеуден өткеннен кейін қайта ашылды: онда жаңа паром терминалы, бұрынғы багаж бөліміндегі жергілікті өнімдер сатылатын жоғары деңгейдегі тағам базары және кеңселерге бейімделген жоғарғы қабаттар ашылды. Сан-Франциско шығанағы паромдары Паром ғимараты мен 39-шы айлақтан Окленд, Аламеда, Бей-Фарм аралы, Оңтүстік Сан-Франциско және Солано округінің Вальехо қаласына дейін қатынайды. Golden Gate Ferry – Сан-Франциско мен Марин округі арасында қызмет көрсететін тағы бір паром операторы.

Орталық Embarcadero Piers тарихи ауданы

Central Embarcadero Piers тарихи ауданы – 1, 1 1/2, 3 және 5 пирстерден тұратын тіркелген тарихи аудан. Сан-Францисконың Embarcadero жағалауындағы ең ірі сақталған пирс кешендерінің бірі болып табылады. 2002 жылғы 20 қарашада Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды.

Тарихи трамвайлар

F Market & Wharves желісі Сан-Францисконың қызметтен шығарылған паркінен, сондай-ақ әлемнің әртүрлі қалаларынан алынған тарихи құралдарды пайдалана отырып, мұражайлық трамвай қызметі ретінде жұмыс істейді. 2000 жылдың наурыз айында F желісі Fisherman's Wharf-қа жаңа желі бойынша қызмет көрсетуді бастады. E Embarcadero 2016 жылы Сан-Францисконың екінші мұражайлық трамвай желісі атанды. Бұл желі Embarcadero бойындағы барлық қашықтықты, F Market & Wharves тарихи трамвайымен және N Judah және T Third Street Muni метро желілері пайдаланатын қолданыстағы рельстермен өтеді. Алғашқы қызмет Балықшылар сайрауындағы Джонс және Джефферсон көшелерінен басталып, Caltrain станциясына дейін созылады. Желі батысқа қарай Aquatic Park арқылы және пайдаланылмаған теміржол туннелінен өтіп, Fort Mason-ға дейін ұзартылады.

Барлау ордасы

Exploratorium – Сан-Франциско қаласындағы мұражай, 1000-нан астам қатыстыру экспонаттарын жасаған, олар ғылым мен өнерді үйлестіреді, және барлығы дерлік осы мұражайда өндіріледі. Кейбір сарапшылар оны әлемдегі қатысу мұражайларының үлгісі деп санайды. 2013 жылдың 2 қаңтарында Exploratorium Көркем өнерлер сарайындағы есіктерін жапты және Embarcadero жағалауындағы 15 және 17-ші пирстерге көшуді бастады. Мұражай 2013 жылдың 17 сәуірінде 15-ші пирсте көпшілікке қайта ашылды.

Круиздік терминал

27-ші қиыстықтағы жаңа Джеймс Р. Херман круиздік терминалы 2014 жылдың тамызында 35-ші қиыстықтың орнына ашылды. Заманауи терминалда электрмен жабдықталған жағалау қуаты, үлкен күту залдары және қауіпсіз кедендік тексеру жүргізіледі. 35-ші қиыстықта жаңа круиздік кемелердің ұзақтығы мен жолаушылар сыйымдылығының артуына жететін жеткілікті сыйымдылық та, халықаралық круиздік терминалға қажетті жағдайлар да болмады. Порт қазіргі уақытта 60-80 круиздік кемені және 200 000 жолаушыны қабылдайды, ал 2015 жылы 300 000-ға дейін артады деп күтілуде. Сан-Францискодан Аляска және Гавайиге барып-қайтатын круиздік сапарлар ұсынылады. Қазірге дейін "Квин Мэри 2" Сан-Францискоға келген ең үлкен круиздік кеме болып табылады. 2013 жылдың 16 наурызында Princess Cruises компаниясының "Grand Princess" кемесі Сан-Францискода жыл бойы тұрақты портқа алғашқы рет келді. Кеме Аляска, Калифорния жағалаулары, Гавайи және Мексикаға круиздік сапарлар ұсынды. 2018 жылы Сан-Франциско порты алғаш рет үш круиздік кемені қабылдауға дайын болды: Silver Explorer, Ponant's Le Soléal және қалаға келген ең үлкен кеме болатын жаңа Norwegian Bliss.

Оракул саябағы

Oracle Park – Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы, 24 Willie Mays Plaza мекенжайында, Сан-Франциско шығанағының жағалауындағы Үшінші және Король көшелерінің қиылысында орналасқан, Бас лига бейсболына арналған стадион. 2000 жылдан бері «Сан-Франциско Гигантс» командасының үй стадионы болып табылады. «Гигантс» командасы жерді Сан-Франциско портынан жалға алады.

Embarcadero теңіз қабырғасы бағдарламасы

Сан-Франциско порты арқылы әрекет ететін қала, Эмбаркадеро бойындағы сейсмикалық қауіпсіздікті арттыру, жақын арада су тасқынынан қорғауды жақсарту және ұзақ мерзімді төзімділікті қамтамасыз ету, сондай-ақ теңіз деңгейінің көтерілуіне бейімделуді жоспарлау мақсатында Эмбаркадеро теңіз қабырғасы бағдарламасын іске қосты. Эмбаркадеро теңіз қабырғасын қайта жаңартуға кеткен шығын 5 миллиард долларға дейін жетеді деп күтілуде, және толық аяқталуы бірнеше онжылдыққа созылуы мүмкін. Порт ең жоғары басымдыққа ие өмір қауіпсіздігі жобаларын жүзеге асыру үшін бастапқы кезеңді жоспарлап отыр. Бұл кезеңге 500 миллион доллар жұмсалады. Бірінші кезеңді қаржыландыру үшін жергілікті, штаттық және федералдық қаражаттар қажет болады. Жергілікті қаржыландырудың бір бөлігі 425 миллион долларлық сайлаушылар бекіткен жалпы міндеттеме облигациясы арқылы қамтамасыз етіледі, ол 2018 жылғы қарашада өткен сайлауда дауыс берушілердің 82% қолдауына ие болды.

70-кеме

Сан-Франциско порты Иллинойстың шығысындағы 20-шы көшеде, оңтүстік-шығыс шығанақтағы 70-ші пирсте, Сан-Франциско, Калифорния, Потреро Пойнт ауданында кең аумақты толтырылған жерлерге ие. Бұл АҚШ-тың батысында сақталған 19-шы ғасырдың ең ірі өнеркәсіптік ауылы, Калифорниядағы алғашқы өнеркәсіптік темір және болат зауыттарының, кеме жасау және өндіріс орталығының орны. Юнион темір зауыты, Бетлехем кеме құрылысы және АҚШ Әскери-теңіз күштері де осы жерде кеме құрылыс жұмыстарын жүргізген. Қазіргі таңда BAE Systems кеме жөндеу және Sims Group компаниялары орналасқан. 2020 жылдың маусым айында, Сан-Франциско қаласында туған, 25 жыл бойы қаламен келісімшарт жасасқан, кең бизнес және теңіз тәжірибесіне ие әйел басқаратын SUSTAP компаниясы, Сан-Франциско портының 70-ші пирстегі кеме жасау шаруашылығын жалға алуға байланысты жарияланған өтінішіне жауап бергенін мәлімдеді. SUSTAP өз жауабының орындалуға мүмкіндігі бар екенін алға тартады, ал кеме жөндеу зауытын қайта іске қосу мәселесінде Порттың белсенсіздігі, Pier 70-ті қайта құру жобасына кеме жөндеуді қосу ниеті болмағанын және SUSTAP компаниясын Порттың әділсіз пайдаланғанын көрсетеді.

Жауынгерлер аренасы

Ұлттық баскетбол қауымдастығының "Голден Стейт Уорриорс" клубы 2012 жылы 30-32 айлақтарда салынатын жаңа аренаның құрылысын жариялады. 19 000 орындық арена Бей көпірінің іргесіне жақын орналастырылып, 2017-18 маусымға қарай ашылуы жоспарланған. 2014 жылдың 22 сәуірінде "Уорриорс" клубы 30-32 айлақтардағы жобадан бас тартып, Mission Bay ауданында жаңа арена үшін жер сатып алғанын мәлімдеді.

"Айова" кемесі

2006 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері Сан-Франциско қаласына зейнеткерлікке шыққан USS Iowa кемесін Балықшылар кемежайындағы жүзбелі мұражай және туристік орталық ретінде тұрақты түрде орналастыру туралы ұсыныс жасады. Бақылаушылар кеңесі "Сұрамай, айтпа" саясатына наразылық білдіріп, бұл идеяға қарсы дауыс берді. 2012 жылы кеме Лос-Анджелес портында музей ретінде ашылды.

Челси айлақтары

2001 жылы порт 27, 29 және 31-ші пирстерді Челси Пирс спорт және ойын-сауық кешені басқаратын демалыс және спорттық кешенге айналдыруды жоспарлаған. Алайда жоспар тоқтатылды және қазір 27 және 29 пирстер круиздік терминал ретінде қолданылады.