Кіріспе

Камиль Сент-Сенстің "Жануарлар карнавалы" шығармасының 13-ші және соңғы бөлімі. Бастапқыда екі фортепианомен сүйемелделетін соло виолончель үшін жазылған, бірақ көптеген аспаптарға бейімделген және нотаға түсірілген, алайда виолончельмен орындалатын соло ретінде ең көп танымал.

Музыка

Бұл шығарма 6/4 өлшемінде, G мажор тоналығында және андантино грациозо темпімен жазылған. Баяу виолончель мелодиясы пианинодағы үнемі үзіліп отыратын аккордтық өрнектермен сүйемелденеді. "Карнавал" контекстінен тыс, жеке бөлік ретінде орындалғанда, "Аққу" көбінесе тек бір пианиномен сүйемелдеумен орындалады. Бұл "Жануарлар карнавалынан" композитордың өмір бойында көпшілік алдында орындалуына рұқсат берген жалғыз бөлімі. Ол қалған бөлімдердің тым жеңілдікке бой алдырғанын және оның қадірлі композитор ретіндегі беделін құлдырататынын ойлады. Баяу темпі мен көбінесе легато орындалу талаптарының арқасында, бұл бөлім терменде орындауға ыңғайлы және Сергей Рахманиновтың "Vocalise" және Жюль Массенің "Thaïs" операсынан "Méditation" шығармаларымен бірге термен репертуарының негізгі классикалық туындыларының қатарына қосылды. "Le cygne" ("Аққу") әдеміліктің құндылығын "қоштар әні" туралы аңызды бейнелеу арқылы көрсетеді: Ежелгі гректер мен римдіктер арасында кең таралған (бірақ қате) сенім бойынша, аққу өмірінің соңғы сәттеріне дейін үнсіз болып, содан кейін барлық құстардың ең әдемі әнін шырқайды.

Транскрипциялар мен бейімделулер

1890 жылдары Луи ван Вафельгем "Le cygne" әнін виола немесе viola d'amore және фортепианоға бейімдеді. Бұл нұсқа 1895 жылы Дюран баспасында жарық көрді. Леонард Бернштейннің Нью-Йорк филармониясымен бірге жасаған жазбасында мелодияны 20 жасар Гэри Карр контрабаста орындады. Монсеррат Кабале әуеннің бөліктерін фортепиано сүйемелдеуімен әндейтін нұсқасын жаздырды. 20 ғасырдың басында әйгілі терменші Клара Рокмор оны терменде орындады, ал оның әпкесі Надя Райзенберг фортепианода сүйемелдеді. Стивен Мид 1995 жылы эуфоний мен фортепианоға арнап, Ми-бемоль мажор тоналында аранжировкалады. Тони Ренис "Le cygne" әніне "Notte Stellata (The Swan)" әні үшін сөз жазды, ол итальяндық поп-опера триосы Il Volo-ның тұңғыш альбомында пайда болды. 2021 жылы итальяндық No Trio for Cats тобы "O Cisne de Janeiro" деген атпен джаз нұсқасын жасады. "Le cygne" әнінің жылдамдатылған, көтеріңкі нұсқасы Gran Turismo 7 видео ойыны үшін дайындалды.

Хореографияда қолдану

"Le cygne" көбінесе Теннисонның өлеңіне орай "Өлі аққу" деп аталады. Қоғамдық саябақтарда көрген аққулардан шабыттанған Анна Павлова, өлеңді оқыған хореограф Мишель Фокинмен бірге 1905 жылғы танымал жеке балет биін жасады, ол қазір осы музыкамен тығыз байланысты. Дәстүр бойынша, Павлованың биіндегі аққу ауыр жарақат алып, өліп жатыр. Алайда, Майя Плисецкая аққуды жай ғана қартайған және қартаюдың әсеріне қарсы тұруға тырысып жатқан құс ретінде түсіндірді; өзінің өмірі сияқты (ол 70 жасқа толған күні гала-концертте "Аққуды" орындады). Соңында бұл туынды Павлованың ең танымал белгісі болып саналды.

"Нотте Стеллата (Кебелек) " - Юзуру Ханю

Жапондық мәнерлеп сырғанаушы және екі дүркін Олимпиада чемпионы Юзуру Ханью, Saint-Saëns-тің "Le cygne" шығармасының Il Volo тобындағы "Notte Stellata (The Swan)" атты нұсқасын 2017 жылғы Әлем чемпионаттары, 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары және 2019–20 жылғы Гран-при финалы сияқты ірі сырғанау жарыстарының көрме бағдарламаларында музыка ретінде пайдаланды. Бұл әнді оған ресейлік жаттықтырушы Татьяна Тарасова ұсынған, ал хореографиясын канадалық Дэвид Уилсон жасаған. Ханью бұл бағдарламаны 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі мен цунами құрбандарына құрмет көрсету мақсатымен орындады. 2011 жылдың 11 наурызында ол Сэндай қаласындағы мұз сарайында жаттығу жасап жатқанда, Жапонияның солтүстік-шығыс жағалауында жер сілкінісі болды. Бұл бағдарлама – апат болған түні эвакуация орталығындағы қараңғылықты бастан өткерген оның жеке естеліктерінің көрінісі. 2018 жылы Ханью Nippon TV телеарнасының жыл сайынғы қайырымдылық шарасы "24時間テレビ 愛は地球を救う" бағдарламасында осы бағдарламаны орындады. Оның жыл сайынғы "Юзуру Ханью Нотте Стеллата" атты мұз шоуы – 11 наурызда Рифу қаласындағы Секисуй Хайм Супер Аренада өткізілетін жер сілкінісі құрбандарын еске алуға арналған ерекше шара. Ханьюдың бағдарламасы 2019 жылдың 16 маусымында Канзас-Ситидегі Кауффманн сахналық өнер орталығында Кристина Вальдез басқаратын американдық Крессендо консерваториясының "Notte Stellata" балет қойылымына шабыт берді.

Басқа хореографиялар

1949 жылы американдық синхронды жүзуші Беула Гундлинг Фокиннің хореографиясынан шабыдаланып, Сен-Санстың "Le cygne" музыкасына "Аққу" атты қойылым жасады.