Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1900 жылғы Екінші Буер соғысының шайқасы
1900 battle of the Second Boer War
Саннаның посты шайқасы (сондай-ақ Крон Спруйт шайқасы) – 1899–1902 жылдардағы Екінші Буер соғысы кезінде Ұлыбритания империясы мен Оранж еркін мемлекеті және Оңтүстік Африка Республикасының екі тәуелсіз республикасының буерлері арасында болған шайқас.
The Battle of Sanna's Post (a. k. a. Kroon Spruit) was an engagement fought during the Second Boer War (1899–1902) between the British Empire and the Boers of the two independent republics of the Orange Free State and the South African Republic.
Өмірбаян
1900 жылдың басында британ әскері, үлкен күшпен, Оранж еркін мемлекетінің астанасы Блумфонтейнді басып алды және солтүстікке, Трансвальдың астанасы Преторияға қарай жылжуға дайындалды. Британ күштерінің бас қолбасшысы фельдмаршал лорд Робертс екі республиканың астаналарын басып алғаннан кейін соғыс дерлік аяқталады деп ойлады. Оңтүстік Африка Республикасының бургерлері астаналарын қорғауға дайындалып жатқанда, үміт аз болса да, Боерлердің еркін мемлекетінің бургерлері президент Мартинус Стейннің рухымен және олардың бас майдан генералы Кристиан де Веттің басшылығымен қайта топтасып, конвенциялық емес тәсілдермен қақтығысты жалғастыруға дайындалды. Санна Постындағы олардың әрекеті осы қақтығыста партизандық тактиканы кең ауқымда алғаш рет қолдану болды. 1900 жылдың 30 наурызында Кристиан де Вет басқарған 2000 адамнан тұратын боер күштері Блумфонтейн бағытында жылды. Барлау Блумфонтейнге шығыстан 23 миль қашықтықтағы Санна Постында британдық әскерлердің шағын гарнизоны бар екенін көрсетті, ол Блумфонтейннің су тасымалдау жүйесін қорғады. Бригадир-генерал Роберт Джордж Бродвуд басқаратын британдық атты әскерлер бұрын Таба Нчудағы боерлік позицияларға шабуыл жасаған еді. Бродвудтың күші Корольдік ат артиллериясының Q және U батареяларынан, Сақшылар полкінен, 10-шы гусарлар полкінен, Корольдік ирланд полкінен, Жаңа Зеландия және Бирма атты жаяу әскерінен, Робертс атты әскерінен және Римингтон жетекшілерінен (ағылшын тілді оңтүстік африкалықтардан құралған жеңіл атты әскер бөлімшелері) тұрды. Де Вет өзінің інісі Питтің басшылығымен 1600 адамын Бродвудқа солтүстіктен шабуыл жасау үшін жіберді, ал өзі Санна Постын басып алып, олардың кері шегінуін тоқтатуға тырысты.
In early 1900, the British army, in overwhelming strength, had occupied Bloemfontein, capital of the Orange Free State, and were preparing to drive north to Pretoria, capital of the Transvaal. Field Marshal Lord Roberts, commander in chief of the British forces, believed that with the capture of the capitals of both republics, the war would be all but over. While the Burghers of the South African Republic prepared to defend their capital, with little prospect of success, the Free State Boers, inspired by President Martinus Steyn, the spiritual heart of the Boer resistance, and Christiaan de Wet, their foremost field general, regrouped and prepared to continue the conflict through unconventional means. Their action at Sanna’s Post was the first large scale use of guerrilla tactics in this conflict. On 30 March 1900 a 2,000 man Boer force led by Christiaan De Wet advanced in the direction of Bloemfontein. Reconnaissance indicated the presence of a small garrison of British troops at Sanna’s Post, 23 miles east of Bloemfontein, which held Bloemfontein's water works. A British mounted force under Brigadier General Robert George Broadwood which had earlier attacked other Boer positions at Thaba 'Nchu, was withdrawing there. Broadwood's force consisted of Q and U Batteries of the Royal Horse Artillery, a composite regiment of the Life Guards, the 10th Hussars, the Royal Irish Regiment, the New Zealand and Burma Mounted Infantry, and Roberts's Horse and Rimington's Guides (which were light horse units raised from English speaking South Africans). De Wet sent 1600 of his men under his brother Piet to attack Broadwood from the north, while he himself occupied Sanna's Post to intercept their retreat.
Іс-әрекет
Қараңғыда Де Вет мылтықшылар тобын Моддер өзенінің құрамындағы шатқалға кіргізіп, шабуыл үшін өлтіру аймағын белгіледі. 31 наурызда таңертең Пит де Веттің артиллериясы британдық әскерлер таңертеңгі лагерьді жинағанда солтүстік жақтанғы кішкентай төбелерден атыс ашты. Тактикалық тосынсыру толық болды және барлығы күңгірттікке түсті. Британдық әскерлер күткендей, бұлаққа қарай шегіне бастады, онда Де Веттің бұйрығымен тоқтау күтіп тұрған тосқауыл тобы болды. Сол кездегі әскерлердің алдында жүрген керуеншілер бурлар тарапынан ұсталды және егер британдықтарды ескертсе, атып тастайтындары туралы ескертілді. Сондықтан британдық сарбаздар ештеңеден күдік танытпады және өзенге кішкентай топтар болып жақындады. Оларға Де Веттің әскерлері қарсылық көрсетуді тоқтатуды бұйырды, нәтижесінде шамамен екі жүз адам тұтқынға алынды, сонымен қатар U батареясының алты зеңбірегі де жауға түсті. Бір британдық офицер осы жағдайды байқап, Q батареясына жылдамдап кетуге бұйрық берді. Де Веттің әскерлері содан кейін атыс ашты. Британдықтар айтарлықтай қорғаныс ұсынатын теміржол станциясына шегінді, ал майор Фиппс Хорнбидің Q батареясы (U батареясының бір зеңбірегі қосылды, оның экипажы Де Веттен қашып үлгерді) ашық жерге орналасып, атыс бастады. Бұл атыс, теміржол станциясынан дәлдікпен атылған мылтықпен бірігіп, Кристиан де Веттің әскерлерін ұстап тұрды, бірақ Пит де Веттің күштері қысымды күшейтті. Бродвудтың оқ-дәрісі таусылып бара жатты, ол оңтүстікке шегінуге шешім қабылдады. Бірінші кезекте зеңбіректерді қайтарып алу қажет болды. Бес зеңбірек тіркеліп, сүйреліп әкетілді, ал екеуі тастап кетілді. Көптеген британдық сарбаздар зеңбіректерді қайтарып алу үшін 1300 метрлік ашық жерді кесіп өту кезінде қаза тапты, бірақ бөлімнің тұтастығы сақталды. Ақырында, Бродвуд байланысты үзуге қол жеткізді. Шамамен үш сағаттан кейін генерал-майор сэр Генри Колвилл басқаратын 9-шы жаяу әскер дивизиясы атты бригаданы құтқару үшін келді, бірақ Де Веттің әскерлері Моддер өзенінің арғы жағындағы өте қорғанысқа ыңғайлы жағдайларға шегінді және екі тарап та даладан кетуге мәжбүр болды. Бұл, алайда, Блумфонтейннің су тартқыш станциясын бурлардың қолында қалдырды. Барлығында британдықтар 155 адамды өлтірді немесе жарақаттады. 428 адам, жеті далалық артиллерия және 117 керуен тұтқынға алынды. Бурлар үш адамды өлтіріп, бесеуін жарақаттады. Бірақ шайқастағы шығыннан да ауыр Bloemfontein-нің сумен жабдықталуының жоғалуы болды. Бұл британдық әскерлер арасында ішек қызуы, дизентерия және холера эпидемиясын күшейте түсті, нәтижесінде 2000 адам қаза тапты.
During the darkness De Wet infiltrated a force of riflemen into the ravine created by the Modder River, setting the kill zone of the ambush. At first light on 31 March, Piet de Wet's artillery opened fire from a set of small hills to the north as the British troops were striking camp for the morning. Tactical surprise was complete and all were sent into a state of confusion. The British force began to retreat as expected, in the direction of the ravine where the blocking force awaited with orders from De Wet to hold their fire. The civilian wagon drivers preceding the soldiers were seized by the Boers and told if they warned the British they would be shot. Therefore, the British soldiers suspected nothing and approached the river in small groups. As they did so De Wet’s troops ordered them to surrender, and approximately two hundred were captured, along with the six guns of U Battery. An alert British officer noticed what was happening and ordered Q Battery to gallop away. De Wet's men then opened fire. The British fell back on a railway station which offered substantial cover, while Q Battery under Major Phipps Hornby (joined by one gun from U Battery whose team managed to break away from de Wet) deployed in the open and opened fire. This fire, combined with accurate rifle fire from the railway station, pinned down Christiaan de Wet's men, but Piet de Wet's forces were increasing their pressure. Broadwood's ammunition was running out, and he decided to retire to the south. His guns had first to be recovered. Five were hooked up and towed away, but two had to be abandoned. Many British soldiers were killed crossing the 1300 yards of open ground to retrieve the guns, but unit integrity was maintained. Eventually, Broadwood managed to break contact. Approximately three hours later the 9th Infantry Division commanded by Major General Sir Henry Colville arrived to relieve the mounted brigade, but de Wet’s men had withdrawn to highly defensible positions across the Modder River and both sides retired from the field. This nevertheless left Bloemfontein's water works in Boer hands. In all, the British suffered 155 men killed or wounded. 428 men, seven field artillery pieces and 117 wagons were captured. The Boer force suffered three killed and five wounded. But even more serious than the losses in the action was the loss of Bloemfontein's water supplies. This greatly aggravated an epidemic of enteric fever dysentery and cholera among the occupying British army, which eventually caused 2000 deaths.
Салдары
Q батареясының осы оқиғада көрсеткен айқын ерліктерін мойындап, фельдмаршал лорд Робертс Виктория кресі жарғысының 13-тармағына сәйкес, осы жағдайды ұжымдық ерлік ретінде қарастыруға шешім қабылдады. Осыған орай, бір офицерді басқа офицерлер, бір сержантты сержанттар, ал екі артиллерист немесе жүргізушіні артиллеристтер мен жүргізушілер Виктория кресіне ие болу үшін таңдауға бұйрық берілді. Виктория кресімен марапатталған Q батареясының сарбаздары: майор Эдмунд Фиппс Хорнби, сержант Чарльз Э. Х. Паркер, артиллерист Исаак Лодж және жүргізуші Хорас Генри Глассок. Q батареясына осы шайқастың құрметіне 1926 жылғы 18 қазанда «Санна бекеті» деген құрметті атақ ресми түрде берілді. 2015 жылға дейін ол 5-ші Корольдік артиллерия полкінің Q («Санна бекеті») батареясы ретінде қызметін жалғастыруда. Фельдмаршал лорд Робертс екі зеңбірек пен үш жегуді қайтару үшін қалың оқ астында ашық жерге бес рет батыл шабуыл жасаған лейтенант Фрэнсис Айлмер Максвеллге де Виктория кресін сыйлады, олардың біреуін өзі, тағы бір офицер және бірнеше артиллеристтермен бірге сүйреп әкелді. Лейтенант Максвелл үшінші зеңбіректі жаудан сақтап қалуға тырысты, жау жақын келгенше одан қол үзді. Лейтенант Максвеллдің жеке күзетшісі, 18-ші Бенгал атқыштарының Совар Дост Мұхаммед Хан, Санна бекетіндегі қалың оқ астында лейтенант Максвеллге көрсеткен батылдығы үшін 3-дәрежелі «Еңбек орденімен» марапатталды.
In recognition of the conspicuous gallantry displayed by all ranks of Q Battery on this occasion, Field Marshal Lord Roberts decided to treat the case as one of collective gallantry, under the Rule 13 of the Victoria Cross Warrant. Accordingly, direction was given that one of the officers should be chosen by the other officers, one noncommissioned officer by the noncommissioned officers and two gunners or drivers by the gunners and drivers for the award of the Victoria Cross. The men from Q Battery awarded the Victoria Cross were: Major Edmund Phipps Hornby, Sergeant Charles E. H. Parker, Gunner Isaac Lodge, and Driver Horace Henry Glasock. Q Battery was officially granted the Honour Title "Sanna's Post" on 18 October 1926 in commemoration of this action. As of 2015, it continues to serve as Q (Sanna's Post) Battery in 5th Regiment Royal Artillery. Field Marshal Lord Roberts also awarded the Victoria Cross to Lieutenant Francis Aylmer Maxwell who voluntarily made five incursions into open terrain under heavy rifle fire to recover two guns and three limbers, one of which was dragged back by hand by himself, another officer and some gunners. Lieutenant Maxwell also attempted to save the third gun from capture, remaining with it until the proximity of the enemy made further efforts impossible. Lieutenant Maxwell's orderly, Sowar Dost Muhammed Khan of the 18th Bengal Lancers, was awarded the 3rd Class Order of Merit for his gallant actions in support of Lieutenant Maxwell under heavy fire at Sanna’s Post.