Кіріспе

Түрік әнші-күйшісі (1961 жылы туған)

Кандан Эрчетин (; 10 ақпан 1961 жылы туған) – түрік әнші-күйшісі. Жиырма бес жылдық әншілік өмірінде ол адам өмірі туралы әндер жазып, орындағанымен танымал. Альбомдарын көп жарияламай шығарса да, оның туындылары басқа әртістерге әсер етті. Эрчетин әртүрлі тақырыптарда көптеген музыкалық бейнеклиптер жасады. Оның отбасы Балқаннан шыққандықтан, ол әндері мен шығармаларында Балқан музыкасының элементтерін жиі пайдаланады. Түрік тілінен өзге, француз және грек тілдерінде де ән жазған. Эрчетин Кыркларелиде дүниеге келген, албан және македондық тегі бар. Кейін Стамбулға көшіп, Галатасарай орта мектебінде оқыды. Одан кейін дауыс сабақтарын алды. Кейін Стамбул университетінде классикалық археологияны оқыды. Оқудың соңғы жылында «Халлей» әнін жазып, 1986 жылғы «Евровидение» ән байқауында «Клипс ве Onlar» тобымен Түркиенің намысын қорғады. Бірақ ол музыкалық мансабын жалғастырмай, археологияны оқуын жалғастырды. 1995 жылы алғашқы альбомын шығарды. 1997 жылы «Çapkın» альбомынан «Yalan» әні Түркияда хитке айналды. 1999 жылы ең көп сатылған «Elbette» альбомын шығарды, одан кейін «Neden» альбомынан «Gamsız Hayat» әні танымал болды (2002). Содан кейін «Melek» (2004), «Kırık Kalpler Durağında» (2009) және «Milyonlarca Kuştuk» (2013) сияқты көптеген альбомдар шығарды. Бұл туындылармен қатар, француз әндерін қамтитын «Chante Hier Pour Aujourd'hui» (2003) және «Aranjman 2011» (2011) альбомдарын, сондай-ақ грек әндері бар «Aman Doktor» (2005) альбомын шығарды. Музыкалық мансабынан басқа, Эрчетин түрлі жобаларға қатысты. 1994 жылы тележүргізуші болып жұмыс істеді, ал 2007 жылы жеке бағдарламасын – «Candan Erçetin’le Beraber ve Solo Şarkılar» бағдарламасын шығарды. 2005 жылы «Йылдызлар Алтында» мюзиклінде басты рөлді ойнады. Сондай-ақ, «Gölgesizler» (2008) және «Kaptan Feza» (2009) фильмдеріне музыка жазды және продюсерлік жұмыстар атқарды. Галатасарай орта мектебінде музыка сабақтарын берді, ал 2009 жылы Галатасарай университетінде дикциядан сабақ берді. 2013 жылдың 25 маусымында Айсал Эрчетин мен Өміт Өздемірді Галатасарайдың вице-президенттері етіп тағайындады. Франция-Түркия қарым-қатынасына қосқан үлесі үшін 2014 жылы Франция президенті Франсуа Олланд оған «Өнер мен әдебиет орденімен» марапаттады. Өмірі бойында көптеген сыйлықтар мен номинацияларды жеңіп алды.

1961-1994: Ерте өмір және мансап басталуы

Ерчетин 1961 жылғы 10 ақпанда Киркларели қаласында албан және македондық текті отбасында дүниеге келді. Алғашқы білімін Киркларелиде аяқтады. 11 жасында Ерчетин стипендия алып, өздігінен Стамбулға Галатасарай орта мектебіне оқуға кетті. 1978 жылы Стамбул қалалық ән мектебінде ән сабақтарын алды. 1986 жылы "Klips ve Onlar" тобымен бірге Түркия атынан "Евровидение" ән байқауына қатысты. Олар "Halley" әнін орындап, сол кезде Түркияның осы байқаудағы ең жақсы нәтижесін көрсетті. 1990 жылы Түркиядағы "Евровидение" финалында Сихан Оканмен бірге "Daha Kolay" әнін орындады, ал 1992 жылы Синан Эркочпен бірге "Kimbilir Nerdesin" әнімен тағы да байқауға қатысты.

1995-99: Хазрым мен Чаккин

Ершетиннің алғашқы альбомы «Hazırım» 1995 жылғы тамыз айында жарық көрді. 12 әннен тұратын альбомда Сезен Аксу, Юсуф Түмле және көбінесе Гөкхан Кырдар сияқты танымал әртістердің әндері бар. «Sevdim Sevilmedim» және «Umrumda Değil (Mix)» әндері альбомның екінші нұсқасына қосылды. «Umrumda Değil», «Hangi Aşk Adil Ki», «Vakit Varken», «Daha», «Nar Çiçeği» және «Sevdim Sevilmedim» әндеріне жеке музыкалық видеолар түсірілді. 1996 жылы шыққан «Sevdim Sevilmedim» альбомы – Эршетиннің алғашқы ремикс EP-і. Алты жаңа әнмен қатар, оның алғашқы альбомындағы «Umrumda Değil» және «Sevdim Sevilmedim» әндерінің ремикстелген нұсқалары да осы альбомда орын алды. Кейіннен Эршетин өзінің барлық келесі альбомдары үшін ремикс альбомдарын шығара бастады. Оның екінші студиялық альбомы «Çapkın» 1997 жылғы 17 маусымда жарық көрді. Альбомда 12 ән бар, ал Мете Өзгенсил бұл альбомда Эршетинмен бірге жұмыс істеген басты әртіс болды. Альбомның 10-шы әні «Yalan» көп назар аударды және көптеген адамдар тыңдады. «Yalan» және «Onlar Yanlış Biliyor» әндері марапатталды, ал «Her Aşk Bitermiş» әнінің музыкалық видеосы үздік бейнеклип деп таңдалды. «Yalan», «Çapkın», «Onlar Yanlış Biliyor» және «Her Aşk Bitermiş» әндеріне жеке музыкалық видеолар түсірілді. 1998 жылғы тамызда Эршетиннің екінші ремикс EP альбомы «Oyalama Artık» жарық көрді, оған «Oyalama Artık», «Aşkı Ne Sandın», «Kaybettik Biz» және «Onlar Yanlış Biliyor» әндерінің ремикстелген нұсқалары енді. «Oyalama Artık» әніне де жаңа музыкалық видео түсірілді.

199903: Elbette, Neden және Chante Hier Pour Aujourd'hui

1998 жылдың наурызында Эрчетин өзінің келесі альбомына жоспарлар жасағанын айтып, былай деді: "Біз музыка индустриясының қайда бет бұратынын бақылап, әлемде жаңа үн іздеп жүрміз, бірақ альбомның негізгі жоспары көп өзгермейді. Қысқасы, маған ұнайтын әндерден тұрады". 1999 жылдың тамызында жаңа альбомнің күздің басында жарық көретіні және бес ән жазылғаны белгілі болды. Бар күш-жігеріне қарамастан, альбом 1999 жылы шығарылмады, орнына 2000 жылы жарық көрді. Эрчетиннің үшінші студиялық альбомы "Елбетте" 1999 жылдың 30 қарашасында Topkapı Müzik арқылы шығарылды. Мете Өзгенцил сегіз әннің мәтінін жазды. Эрчетин өзі алты әнді жазды. Ол сондай-ақ Гюзиде Касаджидің 1960 жылғы "Unut Sevme" әнін жаңадан жазып, альбомына қосты. "Елбетте" альбомы бірнеше апта бойы Түркияда ең көп сатылған альбом болды. 2000 жылдың соңына қарай альбом 1 миллионнан астам данада сатылып, жылдың ең көп сатылған альбомы атанды. Музыка сыншылары альбомға жағымды баға берді, әншінің ерекшелігі туындыларына сіңгенін және тыңдаушылардың онымен бірге түрлі әлемдерге саяхаттайтынын айтты. "Zaman" газетінен Абдулла Қылыш 2000 жылдың ең көп тыңдалған әндері ретінде "Dünya Durma" және "Unut Sevme" әндерін атады. 2001 жылы НТВ арнасында "Günlük Hayat" бағдарламасын жүргізген Эрчетин Мелих Кибарға арнап "Yadigâr" альбомы үшін "Sevdan Olmasa" әнін жазды. 2002 жылдың 17 мамырында оның төртінші студиялық альбомы "Neden" Topkapı Müzik арқылы парфюмерлік дискімен бірге шығарылды. Осы альбомның жарық көргенімен, "Hazırım" альбомынан бері Эрчетинмен жұмыс істеген Мете Өзгенцил онымен ынтымақтастығын тоқтатты. Музыка сыншылары "Neden" альбомын әншінің бұрынғы туындыларынан өзгеше деп таныды. Алдыңғы альбомындағы "Elbette" әнінің қарапайым мәтіні осы жаңа альбомда басты тақырыпқа айналды. Альбомның хит-синглы "Gamsız Hayat" және "Parçalandım" әндеріне бейнеклиптер түсірілді. MÜ YAP альбомының сатылым көрсеткіштеріне байланысты сертификат берді. Ол сондай-ақ Show TV арнасының "Hayat Bilgisi" сериалының бірінші бөлімінде де пайда болды.

2004-12: Мелек, Аман Доктор, Кирик Калплер Дураğında және Аранжан 2011

Эршетиннің "Melek" атты бесінші студиялық альбомына дайындық "Neden" альбомы шыққаннан кейін бірден басталды. Бұл альбом үшін жиырма бес ән дайындалды, олардың он бірі ғана альбомға енді. Альбом 2004 жылдың 17 маусымында Pasaj Müzik арқылы жарық көрді. "Melek" альбомы – Эршетиннің Topkapı Müzik емес, басқа продюсерлік компания шығарған алғашқы альбомы болды. Музыкант Ceza "Şehir" әнінде қатысты. Музыка сыншыларының пікірінше, әндерді қоғамның кез келген тобынан кез келген адам тыңдай алады, ал альбом 2004 жылдың 27 маусымында Түркияның D&R ең көп сатылған альбомдар тізімінде көш бастап, бірнеше апта бойы сатылымда жетекке шықты. 2004 жылы альбом 406 000 дана сатылып, MÜ YAP ұйымынан алтын сертификат алды. Сол жылы Эршетин Беязыт Өзтүрк, Ceza, Nev және Harem есімді әртістермен бірге Фанта жастар фестивалі аясында 17 түрлі қалада 23 күн бойы концерттер берді. 2005 жылдың шілдесінде Pasaj Müzik "Remix'5" атты "Melek" альбомының ремикс нұсқасын шығарды. 2005 жылдың басында ол "Yıldızların Altında" мюзиклінде Беязыт Өзтүрктің қарсыласы ретінде басты рөлде ойнады, ал сол жылдың 9 желтоқсанында DMC лейблы арқылы оның жаңа альбомы "Aman Doktor" жарық көрді. Альбомға түрік және грек мәдениеттерін білдіретін әндер енді. Альбомның бір бөлігі түрік әндерінен, ал екінші бөлігі грек әндерінен тұрды. "Aman Doktor" альбомы 2005 жылы 105 000 дана, ал 2006 жылы 49 500 дана сатылып, Түркиядағы сатылым тізімінде көш бастады. 100 000-нан астам данасы сатылғандықтан, MÜ YAP ұйымынан алтын сертификат алды. 2006 жылдың маусымында Эршетин "Yabancı Damat" телесериалының 68-ші эпизодында пайда болып, Эфтелия мен Мемик кейіпкерлерінің тойында ән орындады. 2007-2008 жылдары TRT 1 телеарнасында "Beraber ve Solo Şarkılar" атты жеке бағдарламасын жүргізді. Осы кезеңде ол басқа әртістердің альбомдарында да қатысып, 2007 жылы шыққан "Çeyrek" альбомы үшін "Gelmiyorsun" әнін, ал 2008 жылы шыққан "Söz Müzik Teoman" альбомы үшін "Kim" әнін орындады. 2007 жылдың шілде-тамыз айларында ол Фанта жастар фестивалі үшін Беязыт Өзтүркпен бірге қайта гастрольдік сапарға шықты және 17 түрлі концертте өнер көрсетті. Эршетин 2009 жылдың қаңтарында шыққан "Gölgesizler" фильмінің продюсері болды. Фильм үшін дайындалған "Ben Kimim" әні 2008 жылдың қараша айында жарық көрді. Ән 15 апта бойы Billboards Türkçe Top 20 тізімінде болды және тізімде екінші орынға ие болды. Кейіннен ән оның алтыншы студиялық альбомы "Kırık Kalpler Durağında" альбомына енді. Альбом "5 жыл, 5 ай және 27 күн үнсіздіктен кейін" 2009 жылдың 16 желтоқсанында Pasaj Müzik арқылы жарық көрді. Альбомға 100 000-нан астам данаға тапсырыс берілді және ол Түркияның D&R ең көп сатылған альбомдар тізімінде көш бастады. Эршетин марқұм Esmeray-дың "Unutama Beni" әнін жаңадан жазып алып, альбомға қосты. "Gözler" әнінің сөзінде Neyzen Tevfik және Omar Khayyam өлеңдерінен үзінділер пайдаланылды. Музыка сыншылары Эршетиннің үзілісінен кейін шыққан бұл альбомға оң пікірлер берді, әншінің интеллектуалды көзқарасы осы жұмыста да көрініп тұрды және композициялар да жоғары бағаланды. "Kader", "Kırık Kalpler Durağında" және Cemal Safi жазған "Git" әндеріне жеке клиптер түсірілді. Осы әндердің ішінде "Kader" әні 2010 жылы "Kaptan Feza" фильмінің саундтрегінде пайда болды. 2011 жылы ол "Aranjman 2011" атты түрік-француз альбомын шығарды, ал 2012 жылы ол Орхан Генсебайдың "Orhan Gencebay ile Bir Ömür" альбомында оның 60 жылдық мансабын құрметтеп "Beni Böyle Sev" әнін орындаған әртістердің қатарында болды.

2013 қазіргі уақыт: Миллионlarca Kuştuk... және Ah Bu Şarkıların Gözü Kör Olsun

2013 жылдың 31 мамырында «Галатасарай» клубының президенті Унал Айсал клубтың «Галатасарай» телеарнасында Кандан Ерчетиннің жаңа құрылған клуб басқармасына қабылданып алынғанын хабарлады. Ол 2013 жылдың 22 маусымында өткен кезектен тыс жалпы жиналыста басқарма сайлауынан кейін клубтың вице-президенті болып тағайындалды. 2014 жылдың шілдесінде ол келесі маусымда клубтың баскетбол командасының басқарма мүшесі болатыны жарияланды. Ерчетин 2011 жылы жетінші студиялық альбомын дайындауға кірісті, бір жылдық өндіріс және жазу жұмыстарынан кейін 2013 жылдың 3 маусымында «Миллионларча Куштук» деген атпен шығарды. «Гези паркі» наразылықтарына байланысты альбомның насихаты кейінге шегерілді және бастапқыда әртістің және музыка компаниясының веб-сайттарында ғана жарияланды. Альбомның атауы мен жетекші синглы Симург аңызынан шабыттанды. Бұл альбом үшін Эрчетин Назым Хикметтің «Bence Şimdi Sen De Herkes Gibisin» өлеңін таңдап, оны әнге айналдырды. Альбом D&R тізіміндегі ең көп сатылғандардың қатарына кірді және 2013 жылдың соңына қарай 50 000 дана сатылып, Түркиядағы бесінші ең көп сатылған альбом атанды. Цифрлық платформалардан 54 790 жүктемемен ол Түркиядағы ең көп жүктелген альбомдардың он біріншісі болды. 2014 жылдың қаңтарында Эрчетин Франция президенті Франсуа Олландтан Франция-Түркия қарым-қатынасына қосқан үлесі үшін «Өнер мен әдебиет орденімен» марапатталды. 2014 жылдың 12 желтоқсанында ол Беязыт Өзтүрктің «Беяз шоу» бағдарламасында пайда болды, онда Өзтүрк оның «Git» әнінің пародиалық нұсқасын көрсетті. Кейін Эрчетин осы әнге негізделген тағы бір пародиямен жауап берді, нәтижесінде екі әртіс арасында комедиялық дуэт туды. Сөздер шайқасы барысында Демет Акбаг, Дерья Шенсой, Эзра Эрол, Гупсе Озай және Саба Тюмер Эрчетиннің «әйелдер ынтымағы» атты пародиясында пайда болды, ал Өзтүрк «ерлер ынтымағы» атты жауап пародиясын жасады, онда Әли Иһсан Варол, Эмре Карайел, Хайко Чепкин, Мустафа Үстүндaг, Нури Алчо және Үмит Бесен қатысты. Сөздер шайқасы 2015 жылдың 23 қаңтарында аяқталды, ол кезде Эрчетин тағы да «Беяз шоу» бағдарламасына қатысып, Өзтүркпен дуэт орындады. Sözcü газеті Эрчетиннің осы музыкалық дуэттердің арқасында танымалдылығының артып, музыкалық шайқас апталарында әншінің Түркияда Google-да ең көп ізделген есімдердің біріне айналғанын, ал Facebook-тегі парақшасына 600 000-ға жуық жаңа оқырмандар қосылғанын атап өтті. Эрчетин кейіннен 18 наурыздағы шейіттерді еске алу күні мен Чанаккале жеңісінің 101 жылдығына арнап «Чанаккале үшін баллада» түрік халық әнін қайта жазды. Бұл бейнежазба 2015 жылдың 25 сәуірінде Түркия қарулы күштерінің ресми YouTube арнасында жарияланды. 2015 жылдың қарашасында түрік классикалық әндерінің каверлерін қамтыған сегізінші студиялық альбомын шығарғаннан кейін Эрчетин «Ким Коркар» және «Деğişiyoruz» синглдерімен мансабын жалғастырды, екеуі де 2018 жылы жарық көрді. Сол жылы ол Kardeş Türküler тобымен бірлесіп, олардың «Bekle» әнінде өнер көрсетті. 2019 жылы Эрчетин өзінің «Ельзек» альбомынан «Аннем» әнінің жаңа нұсқасын шығарды, ол Мустафа Котан режиссерлік еткен «Annem» (2019) фильмінің саундтрегінде қолданылды. Жаңа нұсқаның бейнеклипі де Котанның режиссерлігімен түсіріліп, 2019 жылдың қыркүйегінде жарияланды. Алғашқы альбомының шығуынан бері 25 жыл толуына орай Эрчетин 2020 жылдың 31 қаңтарында «İyi ki» атты жаңа синглін шығарды. 2022 жылы Эрчетиннің «Gamsız Hayat» әні сыншылар тарапынан жоғары бағаланған британдық «Aftersun» фильмінде пайда болды.