Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цирк артисі және ат спорты шебері (1796–1871)
Circus performer and equestrian (1796–1871)
Пабло Фанке (нағыз аты Уильям Дарби; 30 наурыз 1810 – 4 мамыр 1871) – британдық ат спорты шебері және цирк иесі, Ұлыбританиядағы алғашқы қара нәсілді цирк иесі ретінде танылды. Оның циркі Виктория дәуірінде 30 жыл бойы үлкен танымалдылыққа ие болды, бұл цирк өнерінің алтын ғасыры деп есептеледі. 1960 жылдардан бері Пабло Фанке The Beatles тобының 1967 жылы шыққан "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" альбомындағы "Being for the Benefit of Mr. Kite!" әнінде еске алынуымен әйгілі.
Pablo Fanque (born William Darby; 30 March 1810 – 4 May 1871) was a British equestrian performer and circus proprietor, becoming the first recorded Black circus owner in Britain. His circus was popular in Victorian Britain for 30 years, a period that is regarded as the golden age of the circus. Since the 1960s, Pablo Fanque has been best known for being mentioned in The Beatles song "Being for the Benefit of Mr. Kite!" on their 1967 album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.
Ерте өмір
Пабло Фанкедің ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Шіркеу жазбалары оның 1810 жылы Норвичте туғанын және Джон мен Мэри Дарбидің (Штамп) кем дегенде бес баласының бірі болғанын көрсетеді. 1848 жылы Фанке үйленгенде, неке куәлігінде марқұм әкесінің мамандығын "батлер" деп көрсеткен. Фанке жас кезінде жетім қалғаны хабарланады. Тағы бір мәлімет бойынша, Фанке жеті балалы отбасында жұмыс үйінде дүниеге келген. Фанке 1871 жылы қайтыс болғаннан кейін, биографтар оның туған күнін ұзақ уақыт дауластырып келді. 2003 жылдан бері биограф Тернер Фанке 1796 жылы туды деген пікірді қолдайды. 1871 жылғы 14 мамырдағы «Эра» газетінде Фанкенің табытында «75 ЖАСТА» деген жазу болғаны тіркелген. Фанкедің қабірі, оның марқұм әйелі Сусанна Дарбидің қабірімен бірге, Вудхаус зиратында, Лидсте (қазіргі Санкт-Джордж даласы, Лидс университетінің бөлігі) орналасқан. Онда: «Жоғарыда аталған Уильям Дарби Пабло Фанке 4 мамыр 1871 жылы 75 жасында қайтыс болды» деп жазылған. Бірақ Фанкенің жасы Англияның 1841, 1851 және 1871 жылғы халық санақтарында 1810 жылы туылған деп көрсетілген. Норвичтегі Сент-Эндрю жұмыс үйіндегі туылғандар тізілімінде 1810 жылғы 1 сәуірде Джон Дарби мен Мэри Стамптың Уильям Дарби дүниеге келгені жазылған. Осы туған жыл Норвич қаласы оның балалық шағының болжамды жеріне орнатқан Фанке туған күнін еске алу үшін арналған көк тақтада көрсетілген. Генеалогтар Джон Дарби мен Мэри Стамптың 1791 жылғы 27 наурызда Норвичтегі Сент-Стефан шіркеуінде некелескенін анықтады. Дарби мен Стамптың балаларының тууы туралы жазбаларда 1792 жылғы 4 шілдеде Джон Ричард, 1794 жылғы 27 шілдеде Роберт, 1796 жылғы 28 ақпанда Уильям, 1798 жылғы 18 наурызда Мэри Элизабет және 1810 жылғы 30 наурызда Уильям есімді балалар тіркелген. Отбасының екі жерлеу жазбасы бар: Уильям 1797 жылғы 30 сәуірде және Мэри Элизабет 1801 жылғы 10 ақпанда. Бұл көрсеткендей, бұл Уильям 1810 жылы туған, ал одан бұрын 1797 жылы қайтыс болған ағасының құрметіне осы атпен аталатын екінші бала.
Little is known about Pablo Fanque's early life. Church records suggest that he was born in Norwich in 1810 and was one of at least five children, born to John and Mary Darby ( Stamp). When Fanque married in 1848, he said his late father's occupation was "butler" on his marriage certificate. Fanque was reportedly orphaned at a young age. Another account has Fanque born in a workhouse to a family with seven children. Since shortly after Fanque's death in 1871, biographers have disputed his date of birth. Since 2003 biographer Turner has popularized the belief Fanque was born in 1796. The newspaper Era records on 14 May 1871 that Fanque's coffin bore the inscription; "AGED 75 YEARS". Fanque's gravestone, located at the base of his late wife Susannah Darby's grave in Woodhouse Cemetery, Leeds (now St George's Field, part of the University of Leeds), reads; "Also the above named William Darby Pablo Fanque who died May 4th 1871 Aged 75 Years". But Fanque's age was recorded in the 1841, 1851 and 1871 censuses of England as indicating he was born in 1810. A birth register at St. Andrew's Workhouse in Norwich reports the birth of a William Darby to John Darby and Mary Stamp at the workhouse on 1 April 1810. This is the birth year on a blue plaque commemorating Fanque's birth, which was installed by the city of Norwich near the purported location of his childhood residence. Genealogists have noted a marriage record of John Darby and Mary Stamp on 27 March 1791 at St. Stephen's, Norwich. Records of children born to Darby and Stamp include John Richard on 4 July 1792, Robert on 27 July 1794, William on 28 February 1796, Mary Elizabeth on 18 March 1798, and William on 30 March 1810. The family has two burial records, William on 30 April 1797 and Mary Elizabeth on 10 February 1801. These indicate that the subject William was born in 1810, the second boy to have been given that name after his late brother died in 1797.
Неке және отбасы
Фанке Бирмингем қаласындағы түймешінің қызына үйленді. Олардың екі ұлы болды, оның біреуі Лайонел есімді. 18 наурыз 1848 жылы оның әйелі Лидсте, цирк өнер көрсететін ғимараттағы апат салдарынан қайтыс болды. Олардың ұлы Патша Чарльз Крофт амфитеатрында көп көрерменнің алдында сым арқанмен жүгіріп көрсетіп жатқанда, галерея құлап, онда отырған 600 адаммен бірге Сюзанна Дарби де қаза тапты. Ауыр ағаш тіреулер оның басының артына тиді. Хабарға сәйкес, Фанке әйелі үшін "Кинг Чарльз" қонақ үйінде медициналық көмекке жүгінді, бірақ хирург оның қайтыс болғанын анықтады. 1848 жылдың маусым айында жесір Фанке Брэдфордтан шыққан Джордж Коркердің қызы, цирк аттесі Элизабет Коркерге үйленді. Коркер 22 жаста болды. Коркермен Фанке тағы екі ұлға ие болды: Джордж (1854–1881) және Эдвард Чарльз "Тед" (1855–1937). Екеуі де циркке қатысты. Тед, Тед Пабло ретінде танымал болды және боксшы ретінде де жетістіктерге жетті. Олардың бір қызы, Каролина Сусанна 1 жас 4 айлық шағында қайтыс болды және қабір тасында көрсетілгендей, Сусанна мен Уильямның қабірімен бірге жерленді. 1861 жылғы халық санағында Фанке 25 жастағы Сара атты әйелмен бірге тұрғаны тіркелді, ол оның әйелі деп сипатталды. 1871 жылы, қайтыс болғанға дейін, халық санағы мәліметтері оның әйелі Элизабет және екі ұлымен бірге Стокпортта тұрғанын көрсетті. Эдинбургтегі Уорристон зиратында Фанке мен Элизабет Коркердің екі баласының естелігіне арналған қабір тасы орнатылған: Уильям Батти Патрик Дарби (13 айлық) және Элизабет Дарби (3 жаста). Екеуі де 1852 жылы қайтыс болды, Элизабет Ирландияның Туам қаласында. Фанке 1850-ші жылдардың басында Эдинбургте өнер көрсетті.
Fanque married Susannah Marlaw, the daughter of a Birmingham buttonmaker. They had two sons, one of whom was named Lionel. On 18 March 1848, his wife died in Leeds at an accident in the building where the circus was performing. Their son was performing a tightrope act before a large crowd at the Amphitheatre at King Charles Croft. The 600 people seated in the gallery fell with its collapse, but Susannah Darby was the only fatality. Heavy planks hit her on the back of the head. Reportedly, Fanque sought medical attention for his wife at the King Charles Hotel, but a surgeon pronounced her dead. In June 1848, widower Fanque married Elizabeth Corker, a circus rider and daughter of George Corker of Bradford. Corker was 22 years old. With Corker, Fanque had two more sons, George (1854–1881) and Edward Charles "Ted" (1855–1937). Both joined the circus. Ted, known as Ted Pablo, also achieved acclaim as a boxer. A daughter, Caroline Susannah, died aged 1 year and 4 months and is buried in the same plot as Susannah and William, as recorded on the gravestone. The 1861 census records Fanque as living with a woman named Sarah, 25, who is described as his wife. In 1871, just before he died, census records show him living again with his wife Elizabeth and his two sons, in Stockport. In Warriston Cemetery in Edinburgh stands a tombstone dedicated to the memory of two of Fanque's children with Elizabeth Corker—William Batty Patrick Darby (13 months) and Elizabeth Darby (3 years). Both died in 1852, Elizabeth in Tuam, Ireland. Fanque performed in Edinburgh in the early 1850s.
Мұра
2010 жылы Фанке өзінің туған жері Норвичте, барлық қасиетті жасыл жеңілдегі Джон Льюис универмагының қабырғасындағы естелік көк тақтамен құрметтелді, бұл оның туған жеріне жақын жерде деп саналады. 2008 жылы Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сиднейде Пабло Фанке атындағы галерея ашылды, онда Австралия мен шетелден келген лимиттік коллекциялық киімдер, кішкентай өнер туындылары, сондай-ақ заманауи зергерлік бұйымдар мен заттар қойылды. Фанке 1974 жылы Cockney Rebel тобының "Ritz" әнінде де еске алынады. 2018 жылы Норвичте, оның туған жеріне жақын жерде Пабло Фанке үйі – студенттерге арналған жатақ ашылды.
In 2010, Fanque was honoured in his birthplace of Norwich by a commemorative blue plaque on the wall of the John Lewis department store on All Saints Green, believed to be near his birthplace. In 2008, a gallery named Pablo Fanque opened in Sydney, New South Wales, Australia, showcasing limited edition wearable and small scale artworks and contemporary collectible jewelry and objects from across Australia and overseas. Fanque is also mentioned in the 1974 song "Ritz" by the band Cockney Rebel. In 2018, Pablo Fanque House, a student accommodation block near his birthplace in Norwich, opened.
Сол аты бар басқалар
1865 жылғы 2 қарашада Жаңа Зеландияның «The West Coast Times» газеті кеше Австралияның Мельбурн қаласынан Хокитикаға «Гетеборг» кемесінің келгенін хабарлады. Газетте былай деп жазылған: «Ол біздің жағамызға мырза Стивенс, Стивенс мырза мен ханым, Стивенс (екі), Пабло Фанке және оның ұлы, Хэттон, Бриггс, Рейнер, Уилкинс, Чарльз, Уайлдт және Мастер Пуно мырзалардан тұратын ағылшын акробаттар труппасын әкелді». Бұл британдық атаққа ие Пабло Фанке емес, оның жүрегімен туыс Уильям «Билли» Банхэм еді. Ол 1850 және 1860 жылдары Жаңа Зеландия мен Австралияда болғанда, өзінің танымал туысының есімін псевдоним ретінде қолданған. Фанкенің ұлы Тед Пабло да Австралиядағы бокс кездесулерінде Пабло Фанке деген атпен шығып, күрескен болуы мүмкін.
On 2 November 1865, New Zealand's The West Coast Times reported on the arrival in Hokitika the previous evening from Melbourne, Australia of the ship Gothenburg. The paper stated, "She brings to our shores Mr Stevens; English Troupe of acrobats consisting of Mr and Mrs Stevens, the masters Stevens (two), Pablo Fanque and son, Messrs Hatton, Briggs, Rayner, Wilkins, Charles, Wildt, and Master Poono " This was not the Pablo Fanque of British fame, but Fanque's nephew, William "Billy" Banham, who used his famous uncle's name as a pseudonym during his time in New Zealand and Australia in the 1850s and 1860s. Fanque's son, Ted Pablo, may have also fought under the name Pablo Fanque in his Australian boxing matches.