Кіріспе

АҚШ-тың сирек монетасы

1913 жылғы "Либерти Хед" бес центі – АҚШ Монета үйінің рұқсатынсыз өте шектеулі санда шығарылған американдық бес центтік монета. Осы себепті ол американдық нумизматикадағы ең танымал және ізделіс монеталардың бірі саналады. 1972 жылы осы бес центтік монетаның бір данасы 100 000 АҚШ долларынан астамға сатылған алғашқы монета болды. 1920 жылдың тамызында нумизматикалық қауымдастық 1913 жылғы бес "Либерти Хед" никелі туралы білді, олардың барлығы нумизматик Сэмюэл Браунға тиесілі еді. Ол Американдық нумизматикалық қауымдастықтың жылдық конвенциясына қатысып, монеталарды көрсеткен. Бұрын ол Чикаго клубының отырысында никельді көрсеткен еді, сондай-ақ 1919 жылдың желтоқсан айындағы "The Numismatist" журналында осы монеталар туралы ақпарат сұрап, әрқайсысы үшін 500 АҚШ доллары төлеуге дайын екенін жариялаған.

Элиасберг үлгісі

1913 жылғы бес Liberty Head никелінің екеуі жылтыратылған беттеріне ие, ал қалған үшеуі стандартты соғу әдісімен дайындалған. Элиасбергтің мысалы – PCGS және NGC сияқты әртүрлі кәсіби сараптама қызметтерінің бағалауынша, 66 сапалы 1913 жылғы Liberty Head никелінің ең жақсысы. Бұл монета Ньюман мен Джонсоннан Numismatic Gallery монета сату орталығы сатып алынып, кейіннен белгілі коллекционер Луис Элиасбергке сатылды. Ол Элиасбергтің қайтысынан кейін де оның толық жинағында болды. 1996 жылдың мамыр айында Боуэрс пен Мерена аукционында сирек монеталар сатушысы Джей Парриноға 1 485 000 АҚШ долларына сатылды – сол кезге дейін монета үшін төленген ең жоғары баға. 2001 жылдың наурыз айында тағы да аукционға шығарылғанда, бағасы 1 840 000 АҚШ долларына жетті.

Уолтон үлгісі

Уолтон үлгісі 1913 жылғы бес "Либерти Хед" никелінің ең сирек кездесетін түрі болып табылады; 40 жылдан астам уақыт бойы оның қайда екені белгісіз болды және жоғалған деп есептелді. Джордж О. Уолтон, осы үлгінің атымен аталуы, оны 1945 жылы Ньюман мен Джонсоннан шамамен 3750 АҚШ долларына сатып алған, бұл бүгінгі күнгі шамамен сомаға тең. Аукцион жеңімпаздары Джефф Гарретт (бұрынғы ANA президенті) және Кентукки штатының Лексингтондағы Mid American Rare Coin Galleries иегері, беделді нумизматик Ларри Лимен серіктесіп, оны Флорида штатының Панама-Сити қаласындағы Лидің дүкенінде, Coin & Bullion Reserves-те көршілерге көрсетті. Ол бес жыл бойы қонақтардың көруі үшін ілініп тұрды. 2018 жылдың маусым айында Гарретт пен Ли 1913 жылғы Уолтонды жеке келісімшарт бойынша 3 миллионнан 4 миллион долларға дейін Лас-Вегастағы адвокат Мартин Бернс пен оның Майамидегі ағасы Рон Фирманға сатты. PCGS монетаның түпнұсқалығын қайта растады және оны қазіргі PCGS Secure қаптамасына (қорғағышқа) мөрледі. Ағалы-інілі одан кейін Уолтон үлгісін АНА мұражайына қайтаруды ұйымдастырды, онда ол 2018 жылдың шілдесінен бастап қойылды. 2022 жылдың қазан айында Фирман отбасы монетаны GreatCollections Coin Auctions аукционына 4,200,000 АҚШ долларына сатты.

Макдермот үлгісі

Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласындағы Америкалық нумизматикалық қауымдастығының Ақша мұражайында сақталатын Макдермот мысалы, 1913 жылғы Либерти-Хед никелінің айналым белгілері бар жалғыз данасы болып табылады. Джонсон мен Ньюман оны Джеймс Келлиге сатты, ол оны өз кезегінде Дж. В. Макдермотқа сатты, оның аты монетаның тарихында қалды. Макдермот осы монетаны жиі өзімен алып жүріп, бардағы клиенттерге көрсетіп, оның ерекше сирек кездесетіндігімен және құндылығымен мақтанатын. Осының салдарынан монета бастапқы құйма жылтырлығының бір бөлігін жоғалтты, ал Макдермот оны одан әрі тозудан қорғау үшін қорғағышқа салып қойды.

Танымал мәдениетте

1913 жылғы "Liberty Head" никелі "Hawaii Five O" (1968 телесериалы) телесериалының 6-шы маусымындағы 14-ші бөлімінде, "100,000 долларлық никель" деп аталатын эпизодта басты қарсыластардың ұрлық құрылысының нысаны болады. 1913 жылғы жоғалған "Liberty Head" никелі 1981 жылғы "Харди Бойз" кітабының "Көшпенді ұрылар" сюжетінің маңызды бөлігі де болып табылады.