Кіріспе

Англиялық суретші және жазушы (1923–2001)

Мэри Эдит Барнс (9 ақпан 1923 – 29 маусым 2001) – шизофрениямен ауырған ағылшын суретшісі және жазушысы. Ол сәтті суретші болып жетістікке жеткен. Ол ең әйгілісі Лондонның Кингсли-холлдағы Р. Д. Лэйнгтің эксперименталды емдеу орталығындағы өзінің тәжірибесін жазбаға түсіргені үшін танымал. Ол Джон Ронсонның "Психопаттық тест" және Томас Сзацтың "Шизофрения" кітаптарында еске алынады.

Ерте өмір

Мэри Барнс Англияның Портсмут қаласында, кейін Лондонның ауылдық аймағында өсті. Оның әкесі зертхана техникасы болса, анасы үй шаруасымен айналысты. Барнс 18 жасқа келгенде, оның 16 жастағы інісі Питер психиатриялық бөлімге жатқызылып, шизофрения диагнозы қойылды. Бірнеше жыл өткен соң ол ұзақ мерзімді стационарлық емге жіберілді.

Медбикелік мансап

Мэри Барнс медбике болып оқып, Екінші дүниежүзілік соғыста әскерге қосылды. 1945 жылы Барнс Мысыр мен Палестинадағы ауруханаларда бір жыл жұмыс істеді. Ол Лондонда толық уақытты медбике болып қайтқанға дейін екі жыл Франкфуртта жұмыс істеді.

Кингсли залы

Барнс 1952 жылы алғашқы психоздық күйзелісін бастан өткерді. Ол Санкт-Бернард ауруханасына түсіп, шизофрения диагнозы қойылды. Бір жылдан кейін Барнс ауруханадан шығып, медбикелерді оқытуға қайта оралды. 1963 жылы Р. Д. Лэйннің "Бөлінген Жан" кітабын оқығаннан кейін, ол оған хабарласып, терапия басталды. Ол Кингсли-холлға алғашқы пациент ретінде қабылданды. Бұл 1965 жылы регрессиялық терапиядан өткенде күшейді. Осы кезеңде ол өнерге қабілетті екенін ашты. Кейін ол "Лэйннің өкілі" деп сипатталды, және оған көмектескен резидент-психиатр доктор Джозеф Беркемен бірге осы туралы кітап жазды.

Кішкентай сурет

Кішкентай сурет – қара сызықтардан тұратын бала сияқты бейнеленген сурет. Қара сызықтар қалың әрі ұқыпсыз, себебі Барнс Кингсли Холл қызметкерлерінің ынталандыруымен саусақтарымен бояу салған. Суреттегі тұлға үлкен пальто немесе свитер кигендей көрінеді, қолы үлкен жеңдерден шығып тұр. Текшелі ою-өрнегі бар киім кішкентай баланың кеудесінен төменге дейін созылып, баланың тізелері орналасатын жерге жуықтап бітеді. Тұлға алдыңғы планға орналасқан, ал аяқтары қағаздың төменгі жағына жақын. Басы сәл еңкейген, иілген күйде. Басына жақын қараңғы аймақтардан шығатын әлсіз іздер бар, олар бас бөлігін де жабатын ұзын шаштың жұқа жіптерін көрсетеді. Беті оң жаққа қараған. Кішкентай суретте қозғалыс, кеңістік, пропорция және түс сияқты көптеген қарама-қарсы элементтер бар. Бала ортада емес, ал фигураның дененің көп бөлігін жабатын пальто, осы суреттің иллюзиясын күшейтеді. Бояудың ұқыпсыздығы жұмыстың өмірге толы сезім беруіне себеп болады. Суретшінің бояуға маңқан саусақтарымен асығыс түрде суретті аяқтағанын көз алдыңызға елестете аласыз. Свитер мен оның ою-өрнегін бірнеше рет сызып өткендей көрінетін сызықтар бар. Ең ұқыпсыз сызықтар бас, бет және қолдардың айналасында. Қолдар жеңнен шыққан жарылыс сияқты көрінеді. Бұл қозғалыс, өте аз қозғалысқа ұқсамайтын позадағы тұлғаға көп энергия сыйлайды. "Вулканикалық атқышу" сияқты басқа туындыларында Барнс көптеген түстерді қолданғаны белгілі. Алайда, "Кішкентай суретте" бұл түстер жоқ. Оның орнына, қағаздың ақ бетіне тек қара түс қосылған. Жұмыстағы қозғалыс суретшінің саусақтарынан шыққан қысқа, жылдам сызықтар арқылы көрінеді. Саусақтары соншалықты жылдам қозғалған, олар суреттегі қолдарға ұқсайды, білезіктерден сыртқа қарай жарылып шығады. Бұл қозғалыс көбінесе тұлғаға және оны қоршаған шағын кеңістікке шектелген, көрерменге ашулы шиеленістің бетінің астында қайнап тұрғандай сезім береді. Суреттің артында, қара энергияның әсері тимеген ақ жамылғы жатыр. Бұл қарама-қайшы элементтер суретшінің ашу-ыза мен әлсіздік сезімімен күрескенін көрсетеді, бұл оның осы суретті салған және регрессивті терапиямен жұмыс істеген кезінде сезінген болуы мүмкін. "Кішкентай сурет" – Барнстың ата-анасымен бірге өскен қыздың өзінің портреті. Пальто астында кішкентай, ал бетте қысқа, ол кішкентай қыздың иілген бейнесін көрсетеді, бұл оның бала кезінде өзін қаншалықты күшсіз сезінгенін көрсетеді. Оның кейпіне жамылған свитер және біртекті түс палитрасы оның фонға жасырылғанын білдіреді. Фигура қағаздың барлық тік кеңістігін қамтымаса да, ол жалпы кеңістіктің басым бөлігін алып, көрерменге баланы баланың көзқарасынан көруге мүмкіндік береді. Суретші балалық күйінде жаңа өмірінің басында өзінің бұрынғы өмірінің суретін салған. Бұл – оның жан тыныштығын табу үшін күреске түсетін қайта тірілуі, Исаның айқышқа шегеленуіне ұқсас.