Эдмонтонның Қарлы Ғапылы немесе Шақырылған Періште
The Witch of Edmonton
«Эдмонтон сиқыры» – 1621 ж. Уильям Роули, Томас Деккер, Джон Форд жазған трагедия. Ескі әйелдің әділетсіздікке қарсы күресі, шайтанмен келісім, махаббат және қылмыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдмонтон сиқыршысы – Уильям Роули, Томас Деккер және Джон Фордтың 1621 жылы жазған ағылшын Якобин пьесасы. "Мүмкін, Елизавета және Якоб дәуіріндегі драманың ішіндегі отандық трагедияны ең терең зерттейтін" бұл пьеса сол жылдың басында Лондоннан тыс, Эдмонтон ауданында болған оқиғаларға негізделген. Пьесада көршілерінен жиреншік көріп, жан салып шайтанға сататын және кек қайтаратын Елизавета Сойер бейнеленген. Шайтан оған Том деп аталатын қара иті түрінде келеді. Бұдан өзге, пьесада екі қосымша сюжет желісі бар. Бірі – шайтанның құдалағандығымен екінші әйелін өлтірген көп әйелді адам туралы, екіншісі – шайтанның итімен дос болатын әжуалық шалақыз туралы.
The Witch of Edmonton is an English Jacobean play, written by William Rowley, Thomas Dekker and John Ford in 1621. The play—"probably the most sophisticated treatment of domestic tragedy in the whole of Elizabethan Jacobean drama"—is based on events that supposedly took place in the parish of Edmonton, then outside London, earlier that year. The play depicts Elizabeth Sawyer, an old woman shunned by her neighbours, who gets revenge by selling her soul to the Devil, who appears to her in the shape of a black dog called Tom. In addition, there are two subplots. One depicts a bigamist who murders his second wife at the devil's prompting, and the other depicts a clownish yokel who befriends the devil dog.
Күні мен авторлығы
1621 жылы жазылып, алғаш рет сахнаға қойылған бұл пьеса 1658 жылға дейін жарияланбаған. Ол сол жылдың 21 мамырында Stationers' Register-ге тіркелді; одан кейін шыққан басылымын кітап сатушы Эдвард Блэкмор жариялады. Бірінші басылымның титул парағында пьеса "бірнеше беделді ақындарға: Уильям Роули, Томас Деккер, Джон Форд және т.б." деп көрсетілген. Ғалымдар көбінесе "et cetera" дегенді назарға алмай, пьесаны аталған үш драматургке жатқызады, бірақ кейбіреулері осы үш жазушының сол кезде Джон Вебстермен бірге "Тұйықтан сақта" пьесасымен айналысқанын айтады және "&c." Вебстерді білдіруі мүмкін деген пікірді келтіреді.
Written and first acted in 1621, the play was not published until 1658. It was entered into the Stationers' Register on 21 May that year; the edition that followed was issued by the bookseller Edward Blackmore. The title page of the first edition attributes the play to "divers well esteemed Poets; William Rowley, Thomas Dekker, John Ford, &c." Scholars have generally ignored the "et cetera" and assigned the play to the three named playwrights—though a few have noted that the three writers were working with John Webster at the time, on Keep the Widow Waking, and have suggested that the "&c." might stand for Webster.
Өнер тарихы
Пьеса алғаш рет 1621 жылы Кокпит театрында Принц Чарльз әскерлерімен қойылған (осы жылдың 29 желтоқсанында сарайдағы қойылым туралы жазба бар). Қазіргі заманда ол Корольдік Шекспир компаниясымен екі рет сахналанды: алғаш рет 1981 жылдан 1982 жылға дейін гастрольдік қойылымда, екінші рет 2014 жылы Айлин Аткинс басты рөлде ойнаған қойылымда. 2019 жылдың маусым айында Оксфордтағы BT театрында Hoof and Horn Productions пьесаны жаңартып, қайта қойды. Осы жаңа қойылымда Элизабет Сойердің желісі басты орынға шықты: Франк желісі алынып тасталды және Генри Гудкольдің памфлетінен алынған жаңа материалдар мен театрлық фрагменттермен ауыстырылды. 2020 жылдың қаңтар айында "Эдмонтон сиқыршысы" пьесасы алғаш рет Канаданың Эдмонтон қаласында, Эдмонтонның қысқы Шекспир фестивалі аясында қойылды. Қойылым – Джон Ричардсонның Канаданың Эдмонтон қаласының тарихы мен қазіргі заманғы ескерткіштеріне сілтемелер қосылған мәтіні бойынша сахналаған оқырмандық қойылым болды.
The play was first acted by Prince Charles's Men at the Cockpit Theatre in 1621 (there is a record of a performance at Court on 29 December of that year). In the modern age it has been performed twice by the Royal Shakespeare Company, first in a touring production which ran from 1981 to 1982, and secondly in 2014, in a production starring Eileen Atkins in the lead role. In June 2019, the play was revived and reworked by Hoof and Horn Productions at the BT Theatre in Oxford. In this retelling, Elizabeth Sawyer's storyline took centre stage: the Frank plot was removed and replaced by bits of new writing and theatrical portions of Henry Goodcole's pamphlet. In January 2020, The Witch of Edmonton was performed for the first time in Edmonton, Canada as a part of Edmonton's Winter Shakespeare Festival. The performance was a staged reading of a text adapted by John Richardson to include references to the history and contemporary landmarks of the Canadian Edmonton.
Негізгі таңбалар
Сэр Артур Кларингтон. Бай салт атты, Фрэнк Торни мен Уиннифредтің жұмыс берушісі. Ол Уиннифредпен жасырын қарым-қатынаста болады, ал ол жүкті болғанда, өзінің абайсыздығын жабу үшін Фрэнкті оған үйленуге итермелейді. Ескі Торни. Фрэнк Торнидің әкесі. Ол - жерін ипотекаға берген мырза. Өзінің қаржы қиындықтарынан құтылу үшін ұлын Сьюзан Картермен некеге тұруға итермелейді. Қарт Картер. Сьюзан және Кэтрин Картердің әкесі. Ол - қыздарының үйленуін өзінің әлеуметтік мәртебесін арттырудың құралы ретінде пайдаланатын бай фермер. Ескі Банкс. Кадди Банкстың әкесі. Ол пьесаның басында өз жерінде таяқ жинағаны үшін Ана Сойерді жеңеді. Уорбек. Сьюзан Картердің күйеуі. Ақыры, ол - ғалым. Сюзан Фрэнк Торниді өзіне қарағанда таңдағанда, ол ашуланады. Сомертон. Кэтрин Картердің күйеуі. Фрэнк Торни. Ескі Торнидің ұлы. Ол Уиннифредке балаға жүкті деп ойлап үйленеді, Сьюзанмен екінші рет қос жұптық некеге түседі, Сьюзанды қалыңдық ақшасымен қашып кетуге тырысқанда өлтіреді және ақырында қылмыстары үшін жазаланады. Жас Кадди Бэнкс. Ескі Банктің ұлы (клоун). Ауылдық еркек пен Моррис бишісі. Ол Ібіліс Итімен достыққа түседі, бірақ өзінің кінәсіздігі мен надандығына байланысты ол сыбайлас жемқорлықтан аулақ. Ескі Ратклиф. Энн Ратклифтің күйеуі, Ана Сойердің тапсырысы бойынша Ібіліс Итімен есінен таныған әйел. Әділдік. Жергілікті бейбітшілік судьясы. Ол Фрэнк Торни мен Ана Сойерді пьеса соңында айыптайды. Ит. Қара ит кейпіне түскен шайтан немесе рух. Кейде "Том" деп те атайды. Ол Сойер анаға өз жанын бергеннен кейін, оған жамандық жасайды. Оны тек Сойер ана мен Кадди Бэнкс көре алады. Ана Сойер (Елизавета Сойер). Эдмонтонның "қарлығасы". Пьесаның басында ол жай ғана кедей, ескірген әйел, бірақ көршілері оған жаман қараған кезде және оларды егіндерін бүлдіріп, малдарын өлтіру үшін сиқыршылықпен айыптағанда, ол шайтанмен келісім жасайды. Энн Ратклиф. Ескі Ратклифтің әйелі. Ана Сойердің өсиеті бойынша, Ібіліс Иті оны ақылдан адастырады және өзін-өзі ұрып-соғып тастауға мәжбүр етеді. Сьюзан Картер. Картердің үлкен қызы. Ол Уорбекке қарағанда Фрэнк Торниге үйленуді жөн көреді. Фрэнк оны қалыңдық ақшасымен қашып бара жатқанда, артынан еріп кетуге тырысқанда өлтіреді. Кэтрин Картер. Картердің кіші қызы. Ол Сомертонға ұнаған және оған үйленуге келіседі. Фрэнкті емдеп жатқанда, ол оның қарындасы Сьюзаны өлтірген қанды пышақты тауып алады, осылайша Фрэнктің кінәсін ашады. Уиннифред. Сэр Артур Кларингтонның қызметшісі және Фрэнк Торнидің бірінші әйелі. Сэр Артур оны жүкті етіп, Франкке үйленуге ақша ұсынады. Фрэнк екінші рет үйленгеннен кейін қашып кеткенде, ол оның қызметші жігіті болып маскираланып, онымен бірге саяхаттайды.
Sir Arthur Clarington. A wealthy knight and the employer of Frank Thorney and Winifred. He has a secret affair with Winifred, and when she gets pregnant, he pushes Frank to marry her in order to cover his own indiscretion. Old Thorney. Frank Thorney's father. He is a gentleman who has mortgaged all of his lands. He pushes his son to marry Susan Carter in order to escape his financial difficulties. Old Carter. The father of Susan Carter and Katherine Carter. He is a wealthy farmer who uses his daughters' marriages as means to improve his social status. Old Banks. The father of Cuddy Banks. He beats Mother Sawyer at the beginning of the play for gathering sticks on his land. Warbeck. Suitor to Susan Carter. A stuffy scholar. He becomes bitter when Susan chooses Frank Thorney over him. Somerton. Suitor to Katherine Carter. Frank Thorney. Old Thorney's son. He marries Winifred because he thinks she is pregnant with his child, enters into a second bigamous marriage with Susan, murders Susan as he attempts to escape with the dowry money, and is eventually executed for his crimes. Young Cuddy Banks. Old Banks' son (the clown). A country yokel and Morris dancer. He makes friends with the Devil Dog, but due to his innocence and ignorance, he proves incorruptible. Old Ratcliffe. The husband of Anne Ratcliffe, a woman who is driven insane by the Devil Dog at Mother Sawyer's behest. Justice. The local Justice of the Peace. He passes judgment on Frank Thorney and Mother Sawyer at the end of the play. Dog. A devil or spirit who has assumed the form of a black dog. Sometimes called 'Tom'. He performs mischievous acts for Mother Sawyer after she promises her soul to him. He can only be seen by Mother Sawyer and Cuddy Banks. Mother Sawyer (Elizabeth Sawyer). The 'witch' of Edmonton. At the beginning of the play, she is merely a poor old decrepit woman, but she makes a deal with a devil to get revenge on her neighbors when they treat her poorly and accuse her of using witchcraft to spoil their crops and kill their livestock. Anne Ratcliffe. Old Ratcliffe's wife. At Mother Sawyer's bequest, the Devil Dog drives her insane and causes her to beat her own brains out. Susan Carter. Old Carter's eldest daughter. She chooses to marry Frank Thorney rather than Warbeck. Frank murders her when she tries to follow him as he escapes with the dowry money. Katherine Carter. Old Carter's younger daughter. She is wooed by and agrees to marry Somerton. While nursing Frank back to health, she finds the bloody knife he used to murder her sister Susan, thereby revealing Frank's guilt. Winifred. Sir Arthur Clarington's maid and Frank Thorney's first wife. Sir Arthur gets her pregnant and offers Frank money to marry her. When Frank flees after his second marriage, she travels with him disguised as his boy servant.