Кіріспе

Американдық әлеуметтанушы (1938–2023)

Рональд М. Энрот (28 қазан, 1938 – 3 ақпан, 2023) – Калифорния штатының Санта-Барбара қаласындағы Вестмонт колледжінің американдық әлеуметтану профессоры, «культтер» және «жаңа діни қозғалыстар» деп атаған кітаптарының евангелистік христиан авторы және христиандық контркульт қозғалысының көрнекті тұлғасы.

Ерте өмір

Нью-Джерси штатының Уихокен қаласында дүниеге келген Энрот, Нью-Джерси штатының Риджфилд қаласында өсті және жақын орналасқан Нью-Джерси штатының Энглвуд қаласындағы Дуайт Морроу орта мектебін бітірді. Оның отбасы Нью-Пальц (Нью-Йорк) қаласына көшкеннен кейін, ол Нью-Пальц орта мектебіне ауысты.

Академиялық мансап

Энрот Хоутон колледжін бітірді және Кентукки университетінде магистр және философия докторы ғылыми дәрежелерін алды. 1987–1990 жылдары ол "Christian Scholar's Review" журналының әлеуметтік ғылымдар редакторы болды. Сонымен қатар, ол Калифорния штатындағы Беркли қаласындағы "Spiritual Counterfeits Project" миссиясының кеңесшілер кеңесінде бірнеше жыл қызмет етті. 1987 жылы Иллинойс штатындағы Дирфилд қаласындағы Тринити евангелистік діни мектебінде Таннердің жылдық лекциясын оқыды. 1994 жылы Вестмонт колледжі Энротты екі рет – "Жылдың үздік зерттеушісі" және "Әлеуметтік ғылымдар бойынша Жылдың үздік оқытушысы" атақтарымен марапаттады.

JPUSA дау-дамай

1993 жылы Энроттың "Зорлық-зомбылық жасайтын шіркеулерден құтылу" атты кітабы дінтанушылар арасында қызу пікірталас тудырды. Оның орталық нүктесінде АҚШ-тың "Иса халқы" тобы туралы тарау болды, онда топ ішіндегі зорлық-зомбылыққа қатысты бірнеше оқиға келтірілген. Діндер әлеуметтану қауымдастығының бұрынғы президенті, қазіргі кезде әлеуметтану және сот ісі бойынша профессор (Невада университеті, Рино) Джеймс Т. Ричардсон, JPUSA-ның "Cornerstone" журналының бір санында Энроттың кітабы мен зерттеу әдістерін сынап жазды:

Энроттың кітабын өзін құрбандыққа ұсынғандай сезінуге үйрететін көптеген кітаптардың бірі ретінде қарастыруға болады, ол өтілген оқиғаларды жаңаша түсіндіру арқылы. Қызығы, мүлдем социологиялық емес кітап, адамдардың өтілген оқиғаларын қазіргі жағдайға сәйкес ету үшін үнемі қайта қарастыратынын социологиялық шындық ретінде пайдаланады. Ол адамдардың проблемаларының жауапкершілігі олардың өзінде емес екенін жеткізеді, әрқашан кінәліні табуға тырысады. Бұл ой теологиялық және емдеу тұрғысынан да даулы. Энрот оқырманға өзінің әлеуметтанушы екенін бірнеше рет еске салады, осылайша кітапта социологиялық зерттеу жүргізіп отырғанын көрсетеді, бірақ бұл кішкентай том социологиялық емес. Дұрыс үлгі алуға немесе жалпылама пікірлерді нақты шектеуге тырысу жоқ. Сондай-ақ, осы "культқа қарсы" бағыттағы кітаптарға тән, өзіне пайда келтіретін есептерді талқылауға ұмтылыс та байқалмайды, автордың жеке діни көзқарасы да жасырылған. Бұдан өзге, Энроттың айқын тезисіне қарсы тұра алатын маңызды ғылыми зерттеулерге ешқандай сілтеме жоқ. Ол, ауыр тәртіп пен міндеттеме талап ететін діни топтардан қашық болу керек деп санайды, олардың орнына талаптары аз, балама топтарға баруды ұсынады. Кітап жарыққа шығар алдында Энротты осы тарауды алып тастауға көндіруге тырысқан JPUSA ақсақалдары, оны "ұңғымадағы у" деп атады. Троица евангелистік діни мектебінің профессоры Рут Такер де JPUSA-ны қорғап, Энроттың "күнәлі түрде жаңылып, зерттеу әдістерінің қателігіне" тоқтады.

Кейіннен жарық көрген газет мақаласына сәйкес, кітаптың JPUSA туралы тарауының нәтижесінде "көптеген" мүшелер оны оқып, топтан кетуге шешім қабылдады.

Кейінгі өмір және өлім

Энрот 47 жылдық оқыту қызметінен кейін Вестмонт колледжінен зейнетке шығып, Гавайиге көшті, ол 2023 жылдың 3 ақпанында 84 жасында дүние салды.