Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1642 жылы Франко-Испания соғысының шайқасы
1642 battle of the Franco Spanish War
Хоннекур шайқасы 1635-1659 жылдардағы Франко-Испания соғысы кезінде 1642 жылдың 26 мамырында болды. Франсиско де Мело бастаған испан әскері Гюш графы басқарған француз күштерін жеңіп, көбінесе жойды. Француз күштерінің көп бөлігі Каталониядағы Перпиньян қамалына жіберілгеннен кейін, Мело Испанияның Нидерландының бір бөлігі болған Артуаға шабуыл жасады. Мамыр айының басында Ленс және Ла-Бассе қалаларын қайта басып алғаннан кейін, ол Гюштің Хоннекур-сюр-Эско маңында орналасқан «Шампан армиясына» шабуыл жасады. Гюш әскерін тиімді жағдайға орналастырды, бірақ олар Фландрия армиясының тәжірибелі күштеріне тең келмеді және жеті сағаттық шайқастан кейін екі жақтан да қанаттар құлдырады. Шелда өзенінің тікелей артында және тек бір көпірдің болуынан француздардың көпшілігі қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Гюш соғыс алаңынан соңғылардың бірі болып кетті, оның әскерінің 1600-ы ғана құтыла алды. 24 жылға созылған тозу соғысындағы шешуші шайқастардың бірі болған бұл шайқастың нәтижесі испандық сарайда қуанышпен қарсы алынды және испандықтардың басып кіруі мүмкін деген қорқыныш Парижде үрей тудырды. Бірақ Мело Рейнландтағы франко-голландиялық шабуылға қарсы тұрды және шайқас ақырында көп өзгеріс тудырмады.
The Battle of Honnecourt took place on 26 May 1642, during the 1635 to 1659 Franco Spanish War. A Spanish army led by Francisco de Melo defeated and largely destroyed a French force under the Comte de Guiche. With the bulk of French forces committed to the Siege of Perpignan in Catalonia, Melo launched an offensive into Artois, then part of the Spanish Netherlands. After retaking Lens and La Bassée in early May, he moved to attack Guiche's "Army of Champagne", based near Honnecourt sur Escaut. Guiche placed his troops in a strong position but they proved no match for the veteran Army of Flanders and both wings collapsed after seven hours of fighting. With their retreat blocked by the River Scheldt directly behind them and only one bridge, most of the French were either killed or captured. Guiche was one of the last to leave the battlefield and only 1,600 of his troops escaped. One of the relatively few decisive battles in a war of attrition that lasted 24 years, the result was greeted with euphoria by the Spanish court and caused panic in Paris, which seemed open to a Spanish invasion. Instead, Melo moved to confront a Franco Dutch offensive in the Rhineland and the battle ultimately changed little.
Өмірбаян
1642 жылы Франко-Испания соғысы жетінші жылына енді, екі тараптың да шешуші артықшылыққа қол жеткізуге мүмкіндігі болмады. 1640 жылы Каталония көтерілісі Францияға Испанияны әлсіретуге және Руссильондағы оңтүстік-батыс шекарасын кеңейтуге мүмкіндік берді. Францияның бас министрі кардинал Ришелье мен Людовик XIII Перпиньянды 1642 жылғы басты мақсаты ретінде белгіледі, ал қалған жерлерде қорғанысқа көшті. 1640 жылғы науқанда француздар қазіргі Франция аумағындағы, бірақ сол кезде Испан Нидерландтарының бір бөлігі болған Артуаның көп бөлігін басып алды, Аррас, Ланс және Ла-Бассе қалаларын жаулап алды. Каталониядан күштерді аударуды үміттене отырып, Испан Нидерландтарының жаңа губернаторы Франсиско де Мело оларды қайтарып алу үшін шабуыл жоспарлады, Испания империясының ең тәжірибелі әскері – Фландрия армиясының 30 000 әскерін пайдаланды. Оған қарсы граф д’Аркур басқаратын Пикардия армиясы және граф де Гиш басқаратын Шампань армиясы тұрды. Біріншісі Сент-Квентин маңында орналасқан 18 000 сарбаздан, екіншісі Пероннада орналасқан 11 000 сарбаздан құралды. Мамыр айының басында Мело Ланс қаласын басып алды, содан кейін Ла-Бассеге бет бұрды. Аррас маңында біріккен Гиш пен Аркур оған көмекке келді, бірақ испандықтардың қоршау сызықтарының бойында салған мықты қорғанысына шабуыл жасаудан тартынды және кері шегінді. Оның орнына Аркур Кале қаласына шабуылды тоқтату үшін Булоннеге жол тартты, ал Гиш Камбредегі испан гарнизонының Шампаньға шабуыл жасауына жол бермеу үшін Ле Кателетке жақын орналасты.
By 1642, the Franco Spanish War was entering its seventh year, with neither side able to gain a decisive advantage. The outbreak of the Catalonian revolt in 1640 provided France an opportunity to weaken Spain and expand its southwestern frontier in Roussillon. French chief minister Cardinal Richelieu and Louis XIII decided to make the capture of Perpignan their main objective for 1642, while remaining on the defensive elsewhere. During the 1640 campaign, the French captured much of Artois, now in modern France, then part of the Spanish Netherlands, occupying Arras, Lens and La Bassée. Hoping to divert resources from Catalonia, Francisco de Melo, the new Governor of the Spanish Netherlands, planned an offensive to retake them, using 30,000 troops from the Army of Flanders, the most experienced formation in the Spanish Empire. Opposing him were the French armies of Picardy, commanded by the Comte d'Harcourt, and Champagne, under the Comte de Guiche. The former consisted of 18,000 men quartered around Saint Quentin, the latter 11,000 men based in Péronne. In early May, Melo captured Lens, then moved onto La Bassée; after combining near Arras, Guiche and Harcourt moved to its relief but hesitated to attack the strong defences constructed by the Spanish around their siege lines and withdrew. Instead, Harcourt marched into the Boulonnais to head off an attack on Calais, with Guiche based near Le Catelet to prevent the Spanish garrison of Cambrai raiding into Champagne.
Шайқас
13 мамырда Ла-Бассе капитуляциялағаннан кейін, Мело 8 мың жаяу әскері мен 2 мың атты әскерінен құралған отрядпен Гюишке шабуыл жасауға шешім қабылдады. 25 мамырға қарай ол Хоннекур-сюр-Эскауға жақындады. Гюиш Ле Кателеттің солтүстігінде берік позицияны ұстады, оның әскерлері тік жардың жиегімен созылған биік жерде орналасқан. Оның оң фланкі Хоннекур аббаттығымен және Боис Майллар деп аталатын ормандық аймақпен бекітілген; сол фланкінде, табиғи кедергілер аз болғандықтан, ол 19-ғасырдың ортасына дейін сақталған бірнеше мықты нығайтулар салды. Багаж пойызы аббаттықтың тікелей артында, француздардың "Эскау" деп атаған Шелда өзенінен жалғыз көпірдің жанында орналастырылды. Гюиштің үш маршал де кемптерінің бірі Пуйсегур Шастене олардың қорғанысын бақылап тұрған шатқалдың екінші жағындағы екі төбені басып алып, испан артиллериясының оларды пайдалануына жол бермеу керектігін ұсынды. Өздерінің санынан көп басым екенін есептеген Жосиас фон Ранцау және басқа да жоғары шенді офицерлер бұл үшін жеткілікті әскер жоқ деп ойлады, сондықтан Гюиш қазіргі позицияларын сақтап, шабуылды күтуге шешім қабылдады. Ранцау өзен арқылы тағы бір көпір салуды ұсынды, бірақ француздардың оны салуға адамдары мен уақыты жетіспеді; екі шешім де кейінгі оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Пуйсегур Шастене болжағандай, 26 мамырдың таңында испандықтар екі төбеге өз артиллериясын орналастырып, француз қорғанысына шабуыл жасады, отын аббаттыққа шоғырландырды. Француз атты әскерінің көп бөлігі Боис Майллар маңында орналасқандықтан, Мело олардың оларды қанатын айналып өтуге тырысуы мүмкін деп алаңдады және сол қанаттың командирі Жан де Бекке күштерінің көп бөлігін берді. Оның жаяу әскері орман арқылы жылдам қозғалды, Буккой басқаратын валлондық атты әскерімен бірге, француздарды құралып жатқанда ұстап алды. Атты әскер Гюиш оларды жинағанша тәртіпсіздікпен қашып кетті, ал Буккой үш рет кері шегінді, бірақ оларды тым алыс қуды және испан артиллериясының жақын арадан атуына ұшырады. Ауыр шығынға ұшыраған атты әскер Ескау өзенінен өтіп, көпшілігі шайқасқа қатыспады. Сонымен қатар, Бектың жаяу әскері аббаттыққа шабуыл жасады; үш сағаттық үздіксіз бомбалаудан қорғаныстары қатты әлсірегеннен кейін француз қорғаушылары жер бере бастады. Велада бір уақытта шамамен 3000 әскермен француздың сол фланкіне шабуыл жасады, ал олардың алғашқы шабуылдары тойтарыс берілсе де, екіншісі нығайтуларды сәтті басып өтті. Жеті сағаттық шайқастан кейін француздың сол және оң фланкіндегі позициялары құлады; көпшілігі өлтірілді немесе тұтқынға алынды, соның ішінде элиталық Дофин ротасы. Гюиш Пуйсегур Шастене оны осылай істеуге көндіргенге дейін шайқас алаңынан кетпеді, ол өзінің полкінің қалдықтарымен бірге тұтқынға алынды және ол тұтқынға алынғанда өмірінен айырылуға шамалы ғана жетті. Шамамен 4000 тұтқыннан басқа, француздар 1200-ден 3000-ға дейін қаза тапты, олардың көпшілігі өзеннен өтуге тырысқанда суға батып кетті. Шайқас кезінде көптеген адамдар жақын маңдағы Бантузель ауылындағы шіркеудің маңында соңғы тұрақтап, олардың қалдықтары екі ғасырдан кейін де табылған. Испандықтар француздың қару-жарағы мен багаж пойызын, сондай-ақ 400 000 ливр ақшаны да басып алды; олардың өзінің шығындары 400 мен 500 аралығында болды. Көптеген тұтқындар кейіннен 1643 жылдың шілдесінде Рокруда тұтқындалған испандық әскерлерімен айырбасталды.
After La Bassée surrendered on 13 May, Melo decided to attack Guiche with a detachment of 8,000 infantry and 2,000 cavalry and by 25 May, he was approaching Honnecourt sur Escaut. Guiche held a strong position north of Le Catelet, with his troops positioned on high ground in a line running along the edge of a steep ravine. His right flank was anchored by Honnecourt Abbey and a wooded area known as the Bois Maillard; on the left, which had fewer natural obstacles, he constructed a number of strong earthworks, still visible in the mid 19th century. The baggage train was placed directly behind the abbey, next to the only bridge across the River Scheldt, known to the French as the "Escaut". Puységur Chastenet, one of Guiche's three Maréchal de camps, argued they should occupy two hills on the other side of the ravine overlooking their defences and prevent their use by the Spanish artillery. Assuming they were seriously outnumbered, Josias von Rantzau and other senior officers felt this required more troops than were available, so Guiche decided to hold his current positions and await an attack. Rantzau also suggested building another bridge over the river but the French lacked the men or time to do so; both decisions played a significant role in the events that followed. As predicted by Puységur Chastenet, early on the morning of 26 May the Spanish placed their artillery on the two hills and began battering the French defences, concentrating their fire on the abbey. Since most of the French cavalry was stationed around the Bois Maillard, Melo was concerned they might attempt to outflank him and assigned the bulk of his forces to Jean de Beck, commander of the left wing. His infantry moved quickly through the woods, supported by Walloon cavalry under Bucquoy, catching the French in the process of forming up. The cavalry fled in disorder before Guiche rallied them and although Bucquoy was driven back three times, they pursued him too far and were exposed to fire at close range from the Spanish artillery. Having suffered heavy losses, the cavalry retreated across the River Escaut and the majority played no further part in the battle. Meanwhile, Beck's infantry were assaulting the abbey; with their defences severely weakened by three hours of constant bombardment, the French defenders began to give ground. Velada had simultaneously attacked the French left with around 3,000 troops and although their first assault was repulsed, the second successfully over ran the earthworks. After seven hours of fighting, the French positions on the left and right collapsed; the vast majority were either killed or captured, including the elite Compagnie de Dauphin. Guiche left the field only when persuaded to do so by Puységur Chastenet, who was taken prisoner along with the remains of his regiment and narrowly escaped being killed by his captors in a dispute over his ransom. In addition to nearly 4,000 prisoners of war, the French lost between 1,200 and 3,000 dead, many of whom drowned attempting to cross the river. During the retreat, a large number made a stand around a church in the nearby village of Bantouzelle; their remains were still being uncovered two centuries later. The Spanish also captured the French guns and baggage train, along with 400,000 livres in cash; their own losses were between 400 and 500 killed. Most of the prisoners were later exchanged for Spanish troops captured at Rocroi in July 1643.
Салдары
Екі жақтың да шешуші жеңіске жету үшін күрескен соғысында Хонекур Испания сарайында еуфориямен қарсы алынды. Гвише 1600-ден аз сарбазбен, көбінесе атты әскермен Сан-Квентинге жетті, ал француздың басты армиясы Людовик XIII-пен Перпиньянда болғандықтан, Парижге жол ашықтай көрінді, бұл астанада үрей тудырды. Бірақ Мело қаңтарда Кемпенде император әскерін жеңіп алғаннан бері француз генералы Гевриан бақылауындағы Солтүстік Рейнландқа бұрылды. Гевриан және оның франко-ваймар әскерлері Оранж князінің басқаруындағы голланд әскерімен бірігіп, маңызды испандық Гелдерн қаласына шабуыл жасауды жоспарлады. Кейбіреулер Мелоны тым сақтанғандықтан сынға алғанымен, оның мұны үлкен қауіп деп бағалағаны күмәнсіз дұрыс еді. Голландтықтар оның шабуылына тойтарыс беріп, қоршаудан бас тартты; 1642 жылдың соңында испандықтар солтүстік Артуаның көп бөлігін қайтарып алды және Фландриядағы олардың жағдайы бұрынғыдан да мықты болып көрінді.
In a war where both sides struggled to achieve decisive victories, Honnecourt was greeted with euphoria at the Spanish court. Guiche reached Saint Quentin accompanied by less than 1,600 men, mostly cavalry, and since the main French army was at Perpignan with Louis XIII, the road to Paris appeared open, causing panic in the capital. Instead, Melo turned towards the North Rhineland, which had been controlled by French general Guébriant since defeating an Imperial army at Kempen in January. Guébriant and his Franco Weimarian troops now proposed to link up with a Dutch force under the Prince of Orange, and co ordinate an attack on the important Spanish held town of Geldern. Although criticised by some for being over cautious, Melo was undoubtedly correct in viewing this a greater threat. The Dutch withdrew in the face of his advance and abandoned the siege; at the end of 1642, the Spanish had retaken most of northern Artois and their position in Flanders appeared as strong as ever.