Кіріспе

Синтетикалық сұйық отын бағдарламасы – АҚШ Тау-кен бюросының көмір және мұнай шайырынан синтетикалық отын өндіру технологиясын жасау мақсатында жүзеге асырған бағдарламасы. Ол 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бастау алды. 1944 жылғы 5 сәуірде бекітілген Синтетикалық сұйық отын туралы заң, бес жылдық кезеңде 30 миллион АҚШ долларын пайдалануға рұқсат берді.

Тарих

Тау-кен бюросы алғаш рет 1925-1928 жылдар аралығында мұнай шикізатынан мұнай алуды зерттеді. 1928-1944 жылдар аралығында Бюро Бергиус процесін қолдана отырып, көмірді суландыру арқылы сұйытумен тәжірибе жүргізді. 1937 жылы салынған шағын сынақ қондырғысы күніне 100 фунт көмірді үздіксіз қоректендірді. 1945-1948 жылдары Питтсбургке жақын жерде жаңа зертханалар салынды. 1945 жылы Луизиана штатының Миссури штатындағы синтетикалық аммиак зауыты (Миссури қару-жарақ зауыты) армиядан бағдарламаға берілді. Зауыт көмірді гидрогенациялау сынақ орталығына айналдырылды. 1949 жылы зауыт Бергиус процесін қолдана отырып, күніне мұнай өндіре бастады. Персоналдың бір бөлігі Германиядан "Кәдеге тігіс" операциясы арқылы әкелінген неміс ғалымдары болды. 1948 жылы бағдарлама сегіз жылға ұзартылды және қаржыландыру 60 миллион АҚШ долларына дейін артты. Луизиана зауытында екінші қондырғы салынды, бұл жолы Фишер-Тропш процесі қолданылды. 1951 жылы аяқталған зауыт тек отын өндірді. 1953 жылы жаңа республикалық басшылықтағы Палатаның қаржы бөлу комитеті зерттеулерге қаржы бөлуді тоқтатты және Миссури зауыты Армия департаментіне қайтарылды. 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін отандық синтездік мұнай өндірісінің (сондай-ақ, табиғи газды алмастырудың) қажеттілігі анықталды және ERDA (кейіннен DOE) демонстрациялық зауыттар бағдарламасын бастады, оған SRC I және SRC 2 процестеріне арналған зауыттар кірді. 1979 жылы екінші мұнай дағдарысынан кейін АҚШ Конгресі Энергия қауіпсіздігі заңын мақұлдады, ол Синтетикалық отын корпорациясын құрды және синтетикалық отын жобаларына 88 миллион долларға дейін қаржы бөлді. Бұл бағдарламада негізінен газ турбинасы/комбиналған цикл электр станциясын қуаттандыру үшін Lurgi лигнитін газдандыру және Texaco көмір газдандыру сияқты коммерциялық қолжетімді процестерді енгізуге назар аударылды. 1986 жылы 1985 жылғы мұнай артығынан кейін президент Рейган 1985 жылғы Біріктірілген бюджеттік келісім туралы заңға қол қойды, ол Синтетикалық отын корпорациясын таратып жіберді. 40 жыл ішінде синтетикалық отын жасауға жасалған әртүрлі әрекеттердің құны 8 миллиард долларға жетеді деп есептеледі.