Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигериялық музыкант (1930–1996) Исайя Кехинде Дайро MBE (1930 – 7 ақпан 1996 ж.) – нигериялық Jùjú музыкасының орындаушысы.
Nigerian musician (1930 1996)
Isaiah Kehinde Dairo MBE (1930 – 7 February 1996) was a Nigerian Jùjú musician.
Ерте өмір
И. К. Дайро қазіргі Квара штатында орналасқан Оффа қаласында дүниеге келді; оның отбасы бастапқыда Ижебу-Джесадан шыққан, кейін Оффаға көшіп келген. Ол Оффадағы христиан миссионерлік бастауыш мектепке барып оқыды, бірақ отбасының қаржылық жағдайы нашарлағандықтан оқуын тоқтатты. Ол Оффадан Ижебу-Джесаға кетіп, шаштараз болып жұмыс істеді. Саяхатында ол жеті жасында әкесі жасаған барабанды алып жүрді. Ижебу-Джесада тұрғанда ол барабан тартуға қатты құмар болды. Жұмыстан бос уақытында ол аймақтағы джужу музыкасының алғашқы орындаушыларын тыңдап, барабанмен тәжірибе жасады. Оның джужу музыкасына деген қызығушылығы уақыт өте артып, 1942 жылы Тайво Игезе басқаратын топқа қосылды, бірақ бірнеше жылдан кейін топ тарап кетті. 1948 жылы қазіргі Осун штатындағы Эде қаласына барып, онда жаяу сатушы болып жұмыс істеді және бос уақытында жергілікті топпен музыка ойнады. Бір күні, бастығы сапарда болғанда, И. К. Дайро жергілікті шарада достарымен бірге ойнауға шешім қабылдады. Ол бастығының сол күні қайтып келетінін білмеді, бастығы оның осы әрекетіне ашуланып, жұмыстан шығарды. Содан кейін И. К. Дайро түрлі жұмыстар істеп, Ибаданға көшу үшін жеткілікті ақша жинады, онда джужу музыкасының белгілі шебері Даниэль Ожоге жиі ойнайтын. Ол Даниэль Ожогемен бірге топқа қосылып, қысқа уақыт ойнағаннан кейін Ижебу-Иджесаға қайтты, Ожоге тобымен ойнаған көптеген концерттері түнгі уақытта өтті.
I. K. Dairo was born in the town of Offa, located in present day Kwara State; his family was originally from Ijebu Jesa before migrating to Offa. He attended a Christian Missionary primary school in Offa, however, he later quit his studies due to a lean year in his family's finances. He left Offa and traveled to Ijebu Jesa where he chose to work as a barber. On his journey, he took along with him a drum built by his father when he was seven years old. By the time he was residing in Ijebu Jesa, he was already an avid fan of drumming. When he was unoccupied with work, he spent time listening to the early pioneers of jùjú music in the area and experimented with drumming. His interest in jùjú music increased over time, and in 1942, he joined a band led by Taiwo Igese but within a few years, the band broke up. In 1948, he went to Ede, a town in present day Osun State where he started work there as a pedestrian cloth trader and played music with a local group on the side. One day, while his boss was away traveling, I. K. Dairo decided to join his fellow friends to play at a local ceremony, unknowing to him, his boss was coming back that same day, the boss was furious with the act and he was relieved of his job as a result. I. K. Dairo later pursued various manual tasks after his firing and was able to save enough money to move to Ibadan, where Daniel Ojoge, a pioneer Jùjú musician usually played. He got a break to join a band with Daniel Ojoge and played for a brief before returning to Ijebu Ijesa, most of the gigs he plays with Ojoge's band were at night.
Мансап
И. К. Дайроның музыкалық мансабы 1957 жылы он адамдық Morning Star Orchestra тобын құрғанда қарқынды дамыды. 1960 жылы Нигерияның тәуелсіздігі тойланатын шақта, топты Ибадан қаласындағы белгілі заңгер және саясаткер, бас директор Огунтойе ұйымдастырған кеште ойнауға шақырды. Көптеген көрнекті йоруба қолдаушыларының қатысуымен И. К. Дайро өзінің ерекше жұжү музыкасын орындап, басқа йоруба қолдаушыларының назары мен құрметін жеңіп алды. Олардың көпшілігі кейіннен оны мәдени шараларда немесе әсем тойларда концерттерге шақырды. 1960 жылдардың басында ол топтың атын Blue Spots деп өзгертіп, сондай-ақ Батыс Нигерияда жұжү музыкасының түрлі таланттарын көрсету мақсатындағы телеарнада көрсетілген сайыста жеңіске жетті. Осы кезеңде ол Харуна Ишоламен бірлесіп жеке музыкалық лейблін құрып, сыншылардың және көпшіліктің жоғары бағасын алды.
I. K. Dairo's musical career entered the fast lane when he founded a ten piece band called the Morning Star Orchestra in 1957. In 1960, during the celebration of Nigeria's independence, the band was called on to play at a party hosted by a popular Ibadan based lawyer and politician Chief D O A Oguntoye. With a lot of prominent Yoruba patrons at the venue, I. K. Dairo showcased his style of jùjú music and earned attention and admiration from other Yoruba patrons present, many of whom later invited him to gigs during cultural celebrations or just lavish parties. In the early 1960s, he changed the band's name to Blue Spots and he also won a competition televised in Western Nigeria to showcase the various talents in jùjú music. During the period, he was able to form his record label in collaboration with Haruna Ishola and achieved critical and popular acclaim and fame.
Тәуелділігі мен шабыты
1950 жылдардың соңында И. К. Дайроның өнер танабына көтерілуі тәуелсіздікке деген үміт пен қуанышпен бірге болды. Ол сол кезде елдің тәуелсіздік алғанға дейінгі және одан кейінгі маңызды сәттерін бейнелейтін көрнекті музыкант ретінде танылды. Сол кезеңде музыкалық талғам салтанатты музыканы бағалаудан гөрі күшті әуендерге қарай өзгерді. Бұл дәуір музыканттардың қатысуымен өткізілетін әсем кештермен де ерекшеленді. 1960 жылдары И. К. Дайроның музыкалық жетістігіне әртүрлі факторлар ықпал етті, оның ішінде дәстүрлі мотивтерді енгізу, 1950 жылдардың саяси ахуалы, оған шабыттандырған және әртүрлі этностық дыбыстарды көрсететін ырғақ, соққы және темпке назар аудару. Бұл оның негізгі этностық тобынан тысқары да танымалдылығын арттырды. Оның тобы түрлі йоруба аймақтарынан шыққан музыкалық стильдермен тәжірибе жасады, сондай-ақ кейбір әндерінің мәтінінде эдо, урхобо, ицекири және хауса тілдерін қолданды. Топтың жақсы ұйымдастырылған және әдемі аранжировкасы, йоруба және Латын Америкасының би ырғағына ұқсас дыбыстары, сондай-ақ қолдаушылардың кәсіпкерлік ізденістері туралы мәтіндер оның елдегі джуджу және музыкалық аренадағы биік деңгейге жетуіне септігін тигізді. Ол музыкалық синкретизмді де пайдаланды, Иджебу Иджеса хорының көп дауысты үнін христиандық әуендер мен мәтіндермен үйлестірді. 1962 жылы Decca Records лейблымен "Саломе" әнін жариялады. Ән йоруба мәдениетінің дәстүрлі элементтері мен қалалық өмірді маңызды тақырыптар ретінде бейнеледі. Бұл ән оның ең танымал туындыларының бірі болды. Оның тағы бір танымал әні – "Ka Sora" ("Сақтық болсын"), ол кейде Нигериядағы азаматтық соғыстың алдын ала болжауы ретінде сипатталады, себебі ән ақылсыз басқарудың қаупі туралы ескертеді. Ол сондай-ақ басқа да көптеген хиттерді шығарды, оның ішінде ән жарық көрген кезде түрмеде отырған Әуолово бас діни қызметкері туралы ән де бар.
I. K Dairo emergence at the end of the 1950s coincided with the rising euphoria towards independence. He was seen then as a premier musician who could capture the exciting moment preceding the nation's independence and briefly after independence. The musical taste during the period had graduated from the appreciation of solemn music to a much more intensified sounds. The period was also one of the lavish parties with musicians as a side attraction. I. K. Dairo musical success in the 1960s, was influenced by different factors including a resort to include traditional sounds, the political life of the 1950s, which inspired him and a focus on Rhythm, beats and tempo that reflected different ethnic sounds and in the process leading to his appeal rising beyond his primary ethnic group. His band experimented and played with musical styles originating from different Yoruba areas and also used the Edo, Urhobo, Itsekiri and Hausa language in some of their lyrics. The band's well organized and slick arrangement, Yoruba and Latin America influenced dance rhythm and patronizing lyrics on the entrepreneur pursuits of patrons were factors that contributed in his rise to the height of the Juju and musical arena in the country. He also employed musical syncretism, mixing the Ijebu Ijesa choral multi part sound with melodies and text from Christian sources. In 1962, he released the song 'Salome' under Decca records. The song mixed traditional elements in Yoruba culture and urban life as major themes. The song was a major hit of his. Another song of his which was quite popular was Ka Sora (Let Us Be Careful), the song is sometimes described as predictive of the Nigerian civil war in its warning about the pitfalls of unreasoned governance. He also released other popular hits including one about Chief Awolowo, who was incarcerated at the time the song was released.
Құралдар
Топ күшейтілген аккордеонды пайдаланды, оны И. К. ойнады, және ол аккордеонды ойнаған алғашқы танымал музыкант болды. Топ қолданған басқа музыкалық аспаптарға электр гитарасы, сөйлейтін барабан, қос ойыншық, акуба, огидо, клиптер, маракас, агого (қоңырау), самба (төртбұрышты барабан) кіреді.
The band made use of an amplified accordion, which was played by I. k., and he was the first high profile musician to play the accordion. Other musical instruments used by the group includes, electric guitar, talking drum, double toy, akuba, ogido, clips, maracas, agogo (bell), samba (a square shaped drum).
Кейінгі мансап
1964 жылы Даироның Нигерия музыка сахнасындағы көшбасшылығы ұзаққа солмады, 1964 жылға қарай жаңа музыкант – Эбенизер Оби – үстемдікке ие бола бастады, ал 1960 жылдардың соңына қарай Оби мен Кинг Санни Аде осы кезеңнің ең танымал орындаушылары ретінде көзге түсті. Алайда, Даиро музыкалық қызметін жалғастырып, 1970 және 1980 жылдары Еуропа мен Солтүстік Америкада гастрольдік сапарлар жасады. Сонымен қатар, ол музыканттардың авторлық құқықтарымен айналысатын бірнеше қоғамдық ұйымдардың жұмысына қатысты. 1994-1995 жылдары ол Сиэтл қаласындағы Вашингтон университетінің этномузыкология факультетінде жұмыс істеді.
Dairo's stay at the top in the Nigerian music scene was short lived, by 1964, a new musician; Ebenezer Obey; was gaining ground and by the end of the 1960s, both Obey and King Sunny Adé had emerged as the popular acts of the period. However, Dairo continued with his music, touring Europe and North America in the 1970s and 1980s. He was also involved in a few interest groups dealing with the property rights of musicians. Between 1994 and 1995, he was a member of the Ethnomusicology department at the University of Washington, Seattle.