Кіріспе

Grand Central – Ұлыбританиядағы ашық қолжетімді пойыз операторы. Arriva UK Trains компаниясының еншілес компаниясы болып табылады және 2007 жылдың желтоқсанынан бері жолаушылар теміржол қызметтерін ұсынады. Компания 2000 жылдың сәуір айында «Grand Central Railway Company» деген атпен құрылған. Жолға қол жеткізу құқығына бірнеше рет үміттенгеннен кейін, 2007 жылдың желтоқсанында Сандерленд пен Лондон Кингс-Кросс арасындағы Шығыс жағалау магистралінде қызметін бастады. Брэдфорд Интерчейндж мен Лондон Кингс-Кросс арасындағы қызметтер 2010 жылдың мамырында қолға алынды. 2011 жылдың қарашасында Grand Central компаниясы Arriva UK Trains компаниясымен сатып алынды. Grand Central болашақта қосымша қызметтер ұсыну бойынша бірнеше ұсыныс жасады. Мұндай қызметтердің бірі – Лондон Эустоннан Блэкпул Нортқа дейін Батыс жағалау магистралі арқылы 2021 жылы іске қосылуы жоспарланған, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан жоба тоқтатылды.

Тарих

Grand Central-дің тарихы 1990-шы жылдардың ортасында British Rail-дің жекешелендірілуіне дейін барады. Ян Йёуарт және бұрынғы British Rail менеджерлерінің консорциумы Grand Central атауымен Midland Mainline және Regional Railways North East франшизаларын алу үшін бірнеше өтініш берді. Дегенмен, ешбір өтініш франшизаны жеңіп алмады. Осыған байланысты, 1998 жылдың наурыз айында компания ресми түрде таратылып, ашық қолжетімділік мүмкіндіктерін іздеу үшін қайта құрылды. Бір жыл өткен соң, компания өз қызметтерін іске қосу үшін қолданылған Intercity 125 пойыздарын сатып алуды жоспарлап отырғанын жариялады. 2003 жылдың маусым айында Grand Central теміржол саласын реттеуші органға (ORR) Virgin CrossCountry-ден InterCity 125 пойыздарын пайдалана отырып, Кальдервейл желісі және Манчестер Виктория арқылы Ньюкаслдан Болтонға екі сағат сайын ашық қолжетімді қызмет көрсетуге өтініш берді. 2004 жылдың маусым айында бұл өтініш қабылданбады. Өзінің операцияларын құру кезінде Grand Central автобус операторы Fraser Eagle Group-тан көмек сұрады; 2006 жылдың наурыз айында Fraser Eagle компаниясы бұл кәсіпорның 79% акцияларын сатып алуға келісім білдірді. Бұл сатып алуға жауап ретінде Great North Eastern Railway (GNER) Fraser Eagle Group-пен бизнес байланыстарын үзумен қауіптендірді, себебі олармен теміржол автобустарын қамтамасыз ету бойынша келісімшарттары бар еді. 2005 жылдың ақпан айында Grand Central ORR-ға Сандерлендтен Лондон Кингс-Кроссқа күніне төрт рейс және Брэдфорд Интерчейнджден Лондон Кингс-Кроссқа күніне төрт рейс іске қосуға өтініш берді, бұл рейстерді Class 67 локомотивтері бес Mark 3 вагонымен және бір Driving Van Trailer-мен жүзеге асыру жоспарланған. 2006 жылдың наурыз айында ORR Grand Central-ға Сандерлендтен Лондон Кингс-Кроссқа күніне үш рейс жасауға рұқсат берді. ORR отырысында бұл шешімді кері қайтаруға тырысқаннан кейін, франшизалық оператор GNER Grand Central-ға қолжетімділік құқығын беру туралы шешімді сот арқылы тексеруді сұрады, бірақ 2006 жылдың шілдесінде Жоғары сот бұл өтінішті қабылдамады. 2007 жылдың наурыз айында Fraser Eagle Grand Central-дің 79% акцияларын 10 миллион фунт стерлингке жеке капитал тобы қолдаған Prism Rail-дің бұрынғы менеджерлеріне сатқаны хабарланды. Операциялар бастапқыда 2007 жылдың мамыр айында басталған жоқ, себебі пойыз құрамын сатып алу және жаңарту кезінде кешігулер болды. 2007 жылдың 18 желтоқсанында Сандерленд пен Лондон Кингс-Кросс арасындағы операциялар басталды. Пойыз құрамының толық жеткізілуін күтіп тұрған кезде, Grand Central бастапқыда әр бағытта бір Сандерленд-Кингс-Кросс және бір Йорк-Кингс-Кросс рейсін іске қосты. 2008 жылдың наурыз айында толық кесте енгізілді. InterCity 125 паркіндегі техникалық мәселелер рейстердің үнемі тоқтатылуына және 2008 жылдың мамыр мен шілдесі аралығында қызмет көлемінің азаюына әкелді. 2008 жылдың наурыз айында Grand Central ORR-ға Брэдфорд Интерчейнджден Лондон Кингс-Кроссқа күніне үш рейс іске қосуға өтініш берді. 2009 жылдың қаңтар айында компанияға 2014 жылдың желтоқсанына дейін Брэдфорд Интерчейнджтен Кингс-Кроссқа күніне үш рейс және 2012 жылдың мамырына дейін Сандерлендтен Лондон Кингс-Кроссқа төртінші рейс жасауға рұқсат берілді. 2009 жылдың тамызында төртінші Сандерленд-Лондон рейсі басталды. 2010 жылдың ақпан айында ORR барлық қолжетімділік құқықтары 2016 жылдың желтоқсанына дейін ұзартылғанын жариялады. 2010 жылдың 23 мамырында Брэдфорд Интерчейндж пен Кингс-Кросс арасындағы Grand Central қызметтері басталды. Бұл қызмет 2009 жылдың желтоқсанында іске қосылуы жоспарланған, бірақ пойыз құрамын қамтамасыз етудегі қиындықтар кешігуге себеп болды. 2011 жылдың қарашасында Grand Central компаниясы Arriva UK Trains компаниясымен белгісіз сомаға сатып алынды. Сатып алу кезінде Grand Central компаниясында 123 қызметкер жұмыс істеді, оның айналымы 18,9 миллион фунт стерлинг және 44 миллион фунт стерлинг қарызы болды. 2011 жылдың желтоқсанынан бастап Брэдфорд қызметтері Мирфилдке қосымша тоқталым жасады. 2012 жылдың желтоқсанында Сандерлендтен Лондонға бесінші рейс іске қосылды, бірақ жол қиындықтарына байланысты ол бастапқыда Хартлпулден басталды. 2013 жылдың желтоқсан айында төртінші күнделікті Брэдфордтан Лондон Кингс-Кроссқа рейс басталды. 2014 жылдың тамызында Grand Central компаниясына 2026 жылдың желтоқсанына дейін өздерінің операциялық құқықтарын ұзарту берілді.

COVID-19 пандемиясы

2020 жылдың 3 сәуірінен бастап Grand Central COVID-19 пандемиясына байланысты барлық қызметтерді уақытша тоқтатты. Компания өкілі: «Grand Central жолаушылар санының азаюы кезінде қаржылық тұрақтылығын сақтау үшін қызметтерді тоқтатуға және компанияны уақытша жабылуға (консервацияға) салуға шешім қабылдады» деді. Grand Central франчайзингтік теміржол операторы (TOC) емес болғандықтан, оған басқа франчайзингтік қызметтерге қарағандай мемлекеттік қаржылық көмек көрсетілмейді. Компания 2020 жылдың 26 шілдесінде жұмысын қайта бастады, бастапқыда күніне бес рет барып-қайту рейсін іске қосты, ал келесі айларда оның саны артты. Ұлыбритания үкіметі жариялаған екінші карантиннен кейін Grand Central 2020 жылдың 3 қарашасында 6 қарашадан бастап барлық қызметтерді тоқтататынын хабарлады. Екінші карантин аяқталғаннан кейін Grand Central 2020 жылдың 3 желтоқсанында шектеулі кесте бойынша және барлық рейстерде алдын ала брондау арқылы қызмет көрсетуді қайта бастады. Үшінші карантин жарияланғаннан кейін Grand Central 2021 жылдың 6 қаңтарында 9 қаңтардан 2021 жылдың 1 наурызына дейін барлық қызметтерді тоқтататынын мәлімдеді.

Йорк - Лондон Корольдік кресті

2018 жылдың мамыр айында Grand Central Йорк пен Лондон қалалары арасында сағат 22:00-ге дейін тағы бір кешкі бағыт қосу жоспарларын жариялады. Бұл бағыт он вагоннан тұрады.

Уэйкфилд Киркгейт - Лондон Кингс Крос

Grand Central Лондоннан Уэйкфилдке тағы бір ертеңгі және кешкі қызмет көрсетуге өтініш білдірді; экономикалық талаптарға сай келмегендіктен өтініш қабылданбады. Дегенмен, 2018 жылдың мамырында Grand Central қызмет көрсетуге қайтадан үміттенді. Бұл Лондон Кингс-Кросс пен Уэйкфилд арасында әр бағытта күніне бір пойыз қатынасын қамтамасыз етеді.

Питерборо

Grand Central сонымен қатар Питербороға қосымша аялдама ұсынды, бірақ ол қабылданбады. Аялдамалар төрт Сандерлендтен Лондон Кингс-Кроссқа қатынайтын пойызбен қамтамасыз етілуі тиіс еді.

Бұрын ұсынылған қызметтер

Grand Central сонымен қатар Йорк пен Честер, Брэдфорд пен Лондон, Линкольн мен Лондон және Блэкпул мен Лондон қалалары арасында қызмет көрсетуге бұрын қызығушылық танытқан.

Йорк - Честер

2005 жылдың ақпан айында Grand Central компаниясы Теміржол реттеу кеңсесіне Caldervale желісі арқылы Йорк пен Честер қалалары арасында күніне үш рет Class 158 локомотивтерімен қызмет көрсетуге өтініш жолдады. Бұл қызмет Лидс, Уэйкфилд Киркгейт, Бригхаус, Рочдейл, Манчестер Виктория және Уоррингтон Банк Квей стансаларында тоқтау жоспарланған еді.

Брэдфорд алмасу орнынан Лондон Юстонға

2006 жылдың қыркүйегінде Grand Central Брэдфорд Интерчэйджтен Хаддерсфилд және Батыс жағалау магистральдық желісі арқылы Лондон Юстонға қатынайтын сервистің жобасын жариялады. Бұл сервис Халифакс, Бригхаус, Хаддерсфилд, Сталибридж, Гайд Бридж, Стокпорт, Крю, Личфилд Трент Вэлли, Тамворт және Нюнетон қалаларында тоқтау жоспарланған. Virgin Trains компаниясының бәсекелестікті реттеу арқылы қорғанысы, Батыс жағалау магистральдық желісінде басқа операторлардың жұмыс істеуіне мүмкіндік бермегендіктен, жобадан бас тартылды.

Линкольн Лондон Корольдік крестіне

2010 жылдың маусым айында Шығыс жағалау Линкольн мен Лондон Кингс-Кросс арасындағы сағатына екі рет кезекті қызмет көрсету жоспарларынан бас тартқаннан кейін, Гранд-Сентрал осындай қызметтерді ұйымдастыруға ниет білдірді, бірақ оның өтініші қабылданбады. Аталған қызмет Ньюарк Норт Гейт және Грантем стансаларында тоқтау жоспарланған еді.

Блэкпул солтүстігінен Лондонға дейін

2010 жылдың қарашасында Grand Central компаниясы теміржол реттеу кеңсесіне Батыс жағалау магистралі арқылы Блэкпул Норт пен Лондон Юстон арасында тәулігіне әр бағытта төрт рет қатынас жасайтын жаңа қызмет көрсетуге өтініш білдірді, аталған қызмет Poulton le Fylde, Kirkham & Wesham, Preston, Hartford, Tamworth және Nuneaton стансаларында тоқтау көзделіп отырды. Grand Central 2012 жылдың мамыр айынан бастап, Блэкпул Норт – Престон учаскесі электрленгенге дейін, 67 класты локомотивтермен тоғыз Mark 3 вагоны мен Driving Van Trailer-ді пайдаланып, сағатына 200 шақырымға дейін жылдамдықпен қызмет көрсетуді жоспарлады. 2011 жылдың наурыз айында теміржол реттеу кеңсесі бұл өтінішті қабылдамады, себебі қызмет негізінен абстрактілі болады, яғни кірістің көп бөлігін жаңа клиенттерді тартудың орнына, қолданыстағы операторлардан клиенттерді ауыстыру арқылы табуға бағытталған. Бауырлас компания Great North Western Railway бастапқыда бұрынғы Лондон Солтүстік-Шығыс теміржолының InterCity 225 жиынтығымен Блэкпул Норт пен Лондон Юстон арасында 2019 жылдың қыркүйегінен бастап қызмет көрсетуге жол беру үшін қайтадан өтініш білдірді. Олар бұрылмайтындықтан, жылдамдығы сағатына 110 мильмен шектелді. 2018 жылдың маусым айында ORR 2019 жылдың қыркүйегінен бастап Poulton le Fylde, Kirkham and Wesham, Preston, Nuneaton және Milton Keynes Central стансаларында тоқтайтын Блэкпул Норттан Лондон Юстонға дейінгі бес тікелей қызмет үшін жеті жылдық жол қол жеткізу келісіміне жаңа өтінішті мақұлдады. Болашақта алтыншы қызмет көрсетуге мүмкіндік қарастырылды. Жаңа қызмет жоспарланғандай Mark 4 вагондарын пайдалануға тиіс еді, бірақ 91 класты емес, басқа локомотивтермен. 2019 жылдың маусым айында ұсынылған қызметтер GNWR иесі Alliance Rail Holdings компаниясынан Grand Central компаниясына берілді. Қызметтер 2020 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді, бірақ COVID-19 пандемиясына байланысты 2021 жылдың көктеміне кейінге шегерілді. Алайда, 2020 жылдың қыркүйегінде Grand Central жобаланған жолаушылар ағынының төмендеуіне байланысты қызметті енгізуден бас тартқанын мәлімдеді.

Жылжымалы құрам

2005 жылдың ақпан айында Grand Central компаниясы ORR-ға бес Mark 3 вагонын және бір жүргізуші вагонын 67-сыныпты локомотивтермен сүйреуді ұсынды. Бұл локомотивтерді алудағы қиындықтар Grand Central компаниясын жоғары жылдамдықты пойыздарды пайдалануға итермеледі. 2006 жылдың қазан айында Sovereign Trains компаниясы Porterbrook-тан алты 43-сыныпты электр локомотивін және 18 Mark 3 вагонын сатып алды. 43-сыныпты локомотивтердің барлығында 1980-жылдардың соңында Шығыс жағалау магистральды электрлендіру кезінде 91-сыныпты локомотивтермен пайдалану үшін буферлер орнатылған болатын. Локомотивтер Plymouth қаласындағы Devonport Management Limited компаниясында күрделі жөндеуден өтті. Mark 3 вагондары Stoke on Trent қаласындағы Marcroft Engineering компаниясында жөнделді. Mark 3 вагондарының он сегізі бұрынғы Virgin Trains West Coast локомотивтерімен тасымалданған, сондықтан оларды электрлік жүйелерді қайта сымдау қажет болды. Жөндеу жұмыстарының кешігуіне байланысты Grand Central компаниясы Midland Mainline компаниясынан InterCity 125 пойыздарын жалға алу мүмкіндігін қарастырды. Бірақ бұл жоба сәтті болмады және 2007 жылдың желтоқсанына дейін операцияларды бастауға жеткілікті материалдық-техникалық база жиналмады. 2008 жылдың наурызына қарай толық парк пайдалануға берілді. Пойыз паркімен байланысты туындаған мәселелер, соның ішінде алты электр локомотивінің бір уақытта жұмыстан шығуы, Grand Central компаниясын жүк тасымалдау компаниясы English Welsh & Scottish (EWS)-тен 67-сыныпты локомотивтерді, Riviera Trains компаниясынан 47-сыныпты және Virgin Trains компаниясынан 57-сыныпты локомотивтерді жалға алуға мәжбүр етті. Олар 2008 жылдың жазында Сандерлендтен Йоркке Riviera Trains компаниясының Mark 2 вагондарын, сондай-ақ Midland Mainline компаниясынан InterCity электр локомотивтерін тасымалдады. 2010 жылдың наурыз айында InterCity 125 пойыздары Angel Trains компаниясына сатылды, ол Brush Traction компаниясында 43-сыныпты локомотивтерді MTU 16V4000R41 қозғалтқыштарымен қайта жаңартуды қаржылады. Төртінші Сандерленд бағытындағы қызметті іске қосу үшін 2009 жылы Angel Trains компаниясынан екі 180-сыныпты локомотив жалға алынды, ал 2010 жылы Брэдфорд бағытындағы қызмет үшін тағы үш локомотив жалға алынды. 180112 локомотиві 2009 жылдың шілде айында қызметке түспес бұрын Джеймс Эрриот деп аталды. Қалған екі локомотив, 180105 және 180114, 2009 жылдың соңында пайдалануға берілді. Grand Central 180-сыныпты локомотивтердің тағы екі бірлігін, 180101 және 180107 сатып алып, жалпы саны беске жеткізді. 180-сыныпты локомотивтер паркі Сандерленд пен Брэдфорд бағыттарындағы қызметтерді қамтамасыз етеді, InterCity 125 пойыздары көбінесе Сандерлендке ғана қатынайды, бірақ кейде Брэдфордқа да бағытталды. Grand Central 2017 жылдың соңында HST паркін толығымен жаңартып, үш алты вагонды жиынтығын East Midlands Trains компаниясына берді. Компания Great Western Railway (GWR) компаниясынан Intercity Express бағдарламасының іске қосылуына байланысты қолжетімді болған қосымша бес 180-сыныпты Adelante жиынтығын алды. Бастапқыда Grand Central пойыздары толығымен қара түсті болды, есіктері алтын (бірінші сынып) және күміс (стандартты сынып) түстерімен боялды. 180-сыныпты локомотивтер пайдалануға берілген кезде, оларға қызғылт сары жолақ қосылды. 2023 жылдың маусым айында Grand Central компаниясы Лондон Кингс-Кросс пен Брэдфорд арасындағы бағыттарда пайдалану үшін 221-сыныпты екі локомотивті (номерлері 221142 және 221143) жалға алатынын хабарлады.

Бұрынғы флоты

Сынып Бейне түрі Ең жоғары жылдамдық Вагондар саны Жүргізілетін бағыттар Құрылған Қызметтен шығарылған миль/сағ км/сағ InterCity 125 пойыздары (HST) 43 Дизельдік локомотив 125 20 166 – 1976 82 2017 Mark 3 Жолаушылар вагоны 18

Қоймалар

Гранд-Сентрал паркі Хитон және Крофтон деполарында күтіледі. 2011 жылы Arriva компаниясының сатып алуынан бастап және 2017 жылы парк зейнеткерлікке шыққанға дейін InterCity 125 пойыздарына күрделі жөндеу жұмыстары Arriva TrainCare, Crewe-де жасалды.