Кіріспе

UCLA-ға қатысты сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасы

Уильям Эндрюс Кларк мемориалдық кітапханасы (Кларк кітапханасы) – Калифорния университетінің Лос-Анджелес филиалына қарасты кітапхана. Онда ағылшын әдебиеті мен тарихы (1641–1800), Оскар Уайльд және «ғасыр соңы» (fin de siècle) кезеңі, сондай-ақ жоғары сапалы баспа өнімдері салаларындағы сирек кітаптар мен қолжазбалар сақталған. Кітапхана UCLA-дан оңтүстік-шығысқа қарай, Лос-Анджелес қаласының Батыс Адамс ауданында және Оңтүстік Калифорния университетінен батысқа қарай орналасқан. Оны UCLA-ның XVII және XVIII ғасырлар зерттеу орталығы басқарады, ол аспиранттар мен докторанттар үшін бірнеше ұзақ және қысқа мерзімді тағылымдама ұсынады. Дегенмен, кітапхана жинағына қызығушылық танытқан кез келген оқырман оны зерттеуге мүмкіндік алады.

Тарих

Кітапхана мен оның жинақтарын Уильям Эндрюс Кларк кіші салған және оны әкесінің құрметіне, АҚШ сенаторы Уильям Эндрюс Кларк ағаның есімімен атаған, ол мыс өндіру арқылы байлыққа ие болған. Кітапхананы архитектор Роберт Д. Фаркуар жобалаған. Кітапхана тұрған жер бұрын Кларк кішінің үйі болған. Үй 1870 жылдары бұзылып, кітапхана 1924-1926 жылдары сол жерге салынған. Кларк кіші кітап коллекционері және меценат болған. Кітапхана салынғаннан кейін Кларк кіші, кітапхананың жинағын (сол кезде шамамен 13 000 кітап), ғимараттарды және шаршы блоктан тұратын жерді Калифорния университетінің Оңтүстік филиалына сыйға беру ниетін жариялады. Ол 1934 жылы қайтыс болғаннан кейін 1,5 миллион долларлық қаражат та Оңтүстік филиалына аударылды. Бұл университет тарихындағы ең жомарт сыйлықтардың бірі болып табылады. 1985 жылы Кларк кітапханасының басқару құқығы 17-ші және 18-ші ғасырлар зерттеу орталығына берілді. UCLA гуманитарлық колледжі құрамындағы бұл Ұйымдастырылған зерттеу бөлімі кітапханадағы ерте замана материалдарына қатысты академиялық және мәдени бағдарламаларды ұйымдастырады, сонымен қатар Орталық ұйымдастырған конференциялар, лекциялар мен концерттерге арналған аламат ретінде де пайдаланылады.

Жинақтар

ХХ ғасырдың басында америкалық кітап жинаудың гүлдену кезеңі басталды. Уильям Эндрюс Кларк, Дж. Пол Гетти, Генри Э. Хантингтон және Генри Клей Фолгер сияқты басқа да бай библиофилдермен бірге, осы кезеңде өзінің кітапханасын құра бастады. Бастапқыда Кларк ағылшынның кең ауқымды үлгілерін жинады. Оның кітапханасына Шекспирдің төрт фолиосы; Чосер, Бен Джонсон, Байрон, Диккенс және Роберт Луис Стивенсонның маңызды басылымдары; Джордж Крюкшанк пен Уильям Блейк салған суреттері бар шығармалар; Пьер де Ронсардан Эмиль Золаға дейінгі француз әдебиеті; авторлардың, мемлекет қайраткерлерінің және музыканттардың автограф хаттары мен қолжазбалары; сондай-ақ Америка Батысын зерттеуге қатысты материалдар кірді. Уақыт өте келе Кларк өзінің жинақтарын 17-18 ғасырлардағы ағылшын әдебиетіне, әсіресе, Кларк кітапханасының күшті жақтарын анықтайтын қайта жаңғыру дәуіріне шоғырландыра бастады. Соңында, Кларк Оскар Уайльдтың кітаптары мен қолжазбаларының үлкен жинағын да құрды. Кларк өнер және қолөнер дәстүріндегі әдемі басылымдарға да қызығушылық танытты, бұл Кельмскотт баспасы мен Доувс баспасы басып шығарған кітаптардың толық жинақтарында көрініс тапты. Бұл екі баспа 20 ғасырдың басында Англияда баспа ісінің қайта жаңғыруына ең үлкен әсер еткендері болды. Кітапханада сонымен қатар өнер және қолөнер қозғалысындағы американдық жақсы баспаханалар, әсіресе Калифорниялық баспагерлер, сондай-ақ баспагер және мүсінші Эрик Гиллдің және Лос-Анджелес суретшісі Пол Ландакредің кітапханасы мен қағаздары да бар. Кітапхана осы салада жинақтауды жалғастыруда. 2009 жылы ядролық физик Пол Хрзановский Кларк кітапханасына 1479 және 1731 жылдар аралығында жарық көрген Шекспирдің жетпіс екі кітабынан тұратын жинақты сыйға берді.

17 және 18 ғасырлар

Кларк кітапханасы – ағылшын азаматтық соғысынан бастап II Георгийдің (1641–1761) билігіне дейінгі ағылшын әдебиеті мен тарихы бойынша ең толық кітапханалардың бірі. Оның көптеген жинақтарымен тек Британ кітапханасы ғана теңесе алады, әсіресе әдеби жинақтарымен – Джон Драйден, Джон Милтон, Дэниел Дефо, Джонатан Свифт, Александр Поуп, Генри Филдинг және Афра Бен сияқты көрнекті әдебиет өкілдерінің еңбектері осында сақталған. Кларк кітапханасында 1750 жылға дейін жарық көрген музыкалық кітаптар, әндер, ноталар мен музыкатану бойынша маңызды жинақтар бар; сонымен қатар, балладалар мен комикалық опералар, Пурселл, Гендель және олардың замандастарының Англиядағы өңделген шығармалары, және Теодор Финни жинаған қолжазба әндер, гимндер мен қосымша музыканың құнды коллекциясы бар. Кітапхананың ең бағалы жинақтарының ішінде Исаак Ньютон, Роберт Бойль, Эдмонд Галлей, Джон Эвелин және сэр Кенэлм Дигбидің ғылыми еңбектері ерекше орын алады. Сонымен қатар, кітапханада Томас Картрайттың, протестанттық теологияның, Томас Гоббстың, Джон Локктың және Дэвид Юмның теологиялық және философиялық жинақтары сақталған.

Оскар Уайльдтың жинағы

Кітапхананың ең құнды және кең жинағы Оскар Уайльдқа қатысты және оның өзінің еңбектерінен тұрады. Бұл әлемдегі осындай жинақтардың ең толыққандысы деп есептеледі. Кларк бастапқыда Уайльдтың қолжазбаларын, басқалармен қатар, Уайльдтың ұлы Вивьян Холландтан сатып алған. Бүгінде жинаққа фотосуреттер, түпнұсқа портреттер, карикатуралар, хабарламалар және газет кесінділері кіреді. Соңғы жылдарығы Уайльдты зерттеулердің көпшілігі Кларк кітапханасының материалдарын кеңінен пайдаланды. Кларк сондай-ақ Уайльдтың әдеби айналасының кітаптары мен қолжазбаларын, сонымен қатар 1890 жылдардың декаденттік және модернистік қозғалыстарын, оның ішінде Уильям Батлер Йейтстің және тағы басқалардың ең маңызды басылымдарын жинауға бейімделді.

Стипендиялар

Кларк кітапханасында магистратура және докторантурадан кейінгі зерттеушілер үшін бірнеше түрлі стипендиялар ұсынылады. Ең беделділерінің қатарында Ахмансон-Гетти стипендиясы, Кларк диссертациялық стипендиясы, Американың XVIII ғасыр зерттеулер қоғамы/Кларк стипендиясы, Британдық зерттеулердегі Каннер стипендиясы, Кеннет Кармиол атындағы дипломдық стипендиясы және Кларк библиографиялық стипендиясы бар. Барлық стипендияларды UCLA-ның XVII және XVIII ғасырларды зерттеу орталығы басқарады. Әрбір стипендияның мөлшері, мерзімі және талаптары әртүрлі. Барлық стипендиялар иегері Кларк кітапханасының қорын пайдалануын міндеттейді.

Сәулет

Кітапхана қала орталығына жақын, Батыс Адамс ауданындағы қоршалған блокқа орналасқан. Екі қабатты ғимараттың іші мен сырты зәулім безендірілген, әсем мәнермен салынған. Калифорнияның ең көрнекті романтикалық сәулетшілерінің бірі Роберт Д. Фаркуардың жобасы бойынша салынған, оның жұпталған кубикалық оқу залдары Виньолаға жатқызылатын екі бөліктен тұратын итальяндық Ренессанс композициясы – Вилла Лантеге ұқсайды. Жиынға сәйкес, кірпіш пен тас қасбеттері Хэмптон-Корт сарайындағы Реннің қолданған стиліне ұқсас, ағылшын барокко үлгісінде жасалған. Кірпіш салынған өте жақсы, бес түрлі түспен әсемделіп, лаванд түсті ерітіндімен келістірілген. Кітапхана 20 ғасырдың басында салынған үлкен үйдің бұрынғы ауласында орналасқан. Сол кездегі шараларға қарағанда, мүлік кірпіш қабырғамен қоршалған. Бұл ерекшелік Кларк үшін мүліктің тартымдылығының бір бөлігі болған болуы мүмкін, ол оны сатып алғаннан кейін, көршілес он бір үйді сатып алып, алып тастады, қабырғаны бүкіл блокқа дейін кеңейтті және ландшафт сәулетшісі Ральф Д. Корнеллді қоғамдық саябақ жобасын жасауға шақырды. Алайда, бұл жоба аяқталған жоқ. 1934 жылы кітапханадан жүз футтан аспайтын биіктікте ешқандай құрылыс салынуын қадағалап, UCLA-ға сенімділікпен тапсырылды. Келесі алпыс жыл бойы ғимарат үй мен обсерваторияны алып тастау арқылы біртіндеп бос қалған, аяқталмаған ландшафтта тұрды. 1988 жылы Лос-Анджелестік Barton Phelps & Associates (Barton Phelps, FAIA, 1946) архитектуралық фирмасына осы учаскеге бас жоспар жасау тапсырылды. Кларк сыйлығының шектеулеріне жауап ретінде, олар орталықтағы жер астындағы бақты қоршап тұрған ірі зерттеу орталығын ұсынды. Гетти және Ахмансон қорынан түскен бастапқы қаржыны UCLA-ның бұрынғы ректоры доктор Франклин Мерфи кітапханаға берді. Бірінші кезеңдегі құрылыс кітапхананы қолдаушылық құрылымдарды екі қабатты, кеңейтілетін қабырға ретінде жобаланған сызықтық ғимаратқа орналастырды. Оның төрт модулі аулалармен бөлінген, бұл Вирджиния университеті үшін Джефферсон жасаған жоспардан алынған 18 ғасырға тән термин – «қатар» деп аталады. Солтүстік қатары блоктың солтүстік жағында екі жүз жетпіс футқа созылады. Онда редакциялық кеңселер, конференциялар мен тамақтандыру қызметтері және қонақ бөлмелері орналасқан. Ол учаскенің ортасын ашық қалдырады және пішіні мен түсі кітапханаға қарағанда қызыл кірпіштен жасалған қоршауға көбірек ұқсайды.