Кіріспе

Бір адамның басқа адамның жеке ақпаратын рұқсатсыз пайдалануы
Жеке басын ақтамау – бір адамның басқа адамның жеке ақпаратын қылмыс жасау, сол адамды немесе үшінші тұлғаны алдау немесе алаяқтыққа салу мақсатымен, рұқсатсыз пайдалануы. Жеке басын ақтаудың көп бөлігі қаржылық пайда табуға бағытталған, мысалы, құрбанның кредиттік картасына, банк шоттарына немесе несие шоттарына қол жеткізу. Қылмыстық әрекеттерде (мысалы, қауіпсіздік аймақтарына кіру үшін) немесе иммиграциялық органдар сияқты мемлекеттік органдармен қарым-қатынаста жалған немесе жасалған жеке куәліктер қолданылған. Бүгінде жалған құжаттарды дайындау үшін нақты адамдардың жеке басы жиі пайдаланылады. Бұл жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін. Адамның жеке ақпараты түрлі жолдармен жасырын түрде алынуы мүмкін, бұл көбінесе жеке басын ұрлау деп аталады. Алаяқтар құрбанның негізгі жеке мәліметтерін (аты-жөні, мекенжайы, логині, PIN-коды) пайдаланып, оның банк шоттары, электрондық поштасы және әлеуметтік желілерге қоса, онлайн шоттарына кіруі мүмкін. Мұндай кірудің мақсаты – нысана туралы қосымша жеке ақпарат алу болуы мүмкін. Ең қауіптісі, ақпарат шынайы алаяқтық әрекеттерге, мысалы, құрбанның атына кредиттік карта ашуға және содан кейін сатып алынған тауарлар мен қызметтерді сол картаға төлеуге немесе құрбанның атына несие шартын жасасуға пайдаланылуы мүмкін. Жеке басын ақтау жеке басын ұрлаусыз да жасалуы мүмкін, мысалы, алаяқ басқа себептермен біреудің жеке ақпаратын алғанда, бірақ оны алаяқтық үшін пайдаланады немесе жеке басы қолданылып жатқан адам алаяқтық жасауға қатысады. Ұйымдардың жеке ақпаратты алу үшін хакерлік шабуылға ұшыраған көптеген жағдайлары тіркелді. Жеке басын ұрлаудың бір мысалы – 2011 жылы PlayStation Network хакерлік шабуылға ұшыраған кезде 77 миллион шоттың жеке және кредиттік карта ақпараты ұрланған. Ұрланған кредиттік картаны рұқсатсыз пайдалану көбінесе жеке басын ақтау деп есептелмейді, бірақ тұтынушылық алаяқтық деп қаралуы мүмкін. Жасанды есімдерді, жеке куәліктерді, жалған немесе жасалған құжаттарды пайдалану және өздерінің нағыз жеке басын жасыру үшін жасы туралы жалған мәлімдеме жасау кейде жеке басын ақтау ретінде қарастырылады. Мұндай алаяқтықтың себептері – кәмелетке толмаған кезде темекі немесе алкоголь сатып алу, сондай-ақ, адам жасы келген кезде белгілі бір спорт командасында немесе ұйымда ойнауды жалғастыру болуы мүмкін.

Жеке басын ұрлау

Жеке басты ұрлау – жеке адамды немесе ұйымды тауарлар немесе қызметтер алуға итермелеу үшін басқа біреудің жеке немесе қаржылық ақпаратын рұқсатсыз пайдалану. "Жеке немесе қаржылық ақпарат" термині көбінесе адамның аты-жөнін, мекенжайын, кредиттік картасын, банк шотының нөмірін, жеке сәйкестендіру нөмірін (ЖСН) немесе медициналық сақтандыру шотының нөмірін қамтиды. "Тауарлар мен қызметтер" банк шоттарын, кредиттік карта арқылы жасалған сатып алуларды, салық қайтарымын, ұялы телефон нөмірін немесе мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны заңсыз алуды қамтуы мүмкін.

Жеке тұлғаның жасанды түрде ұрлануы

Синтетикалық жеке тұлғалар – нақты жеке басты куәландыратын деректермен жалған ақпаратты біріктіре отырып жасалған жалған жеке тұлғалар. Мысалы, нақты әлеуметтік сақтандыру нөмірін жалған мекенжай және басқа синтетикалық деректермен үйлестіру. Алаяқтар бұл жалған жеке тұлғаны жүргізуші куәліктерін, паспорттарды және басқа да нақты жеке басты куәландыратын құжаттарды, сондай-ақ несие карталарын және басқа да шоттарды алу үшін пайдалана алады. Болжам бойынша, синтетикалық жеке тұлғалар арқылы жасалған алаяқтық барлық несие карталары бойынша алаяқтық шығындардың 80% құрайды және 2014 жыл мен 2018 жыл аралығында 44% өседі, яғни жылдық шығындар 5 миллиард доллардан 8 миллиард долларға жетеді деп күтілуде.

Балалар мен жеке басын ұрлау

Жыл сайын 140 000 мен 400 000 баланың жеке басын заңсыз пайдаланады деп есептеледі. Баланың жеке басы жеке басын ұрлағысы келетін адамдар үшін ерекше құнды. Федералды сауда комиссиясының Жеке өмірді және жеке басты қорғау бөлімінің адвокаты Стив Топороффтың айтуынша, саладағы мамандар балалардың жеке басын ұрлау – үлкен мәселе деп санайды, бірақ оны нақты бағалау қиын, себебі көп жағдайда адамдар олардың құрбан болғанын жылдар бойына білмейді.