Кіріспе

Нацистік саясаткер және СС-тің топ жетекшісі (1900–1972)

Франц Хайлер (1900 жылдың 29 тамызы – 1972 жылдың 11 қыркүйегі) – Германияның жеке кәсіпкері, үшінші рейх кезінде Экономика министрлігінің мемлекеттік хатшысы және Рейх экономика министрінің орынбасары болған. Ол нацистік партияның мүшесі және СС-тің топ жетекшісі болды.

Ерте өмір

Хайлер Мюнхендегі дәрігердің ұлы еді. Ол халық мектебінде және гуманистік гимназияда оқыды. 1917 жылы 3-ші Бавария Корольдік жаяу артиллерия полкіне қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысты. Ол неміс ұлтшылдығымен ерте араласып, 1919 жылы Бавария Кеңес Республикасына қарсы Рур аймағында және Жоғарғы Силезияда «Фрейкорпс Оберланд» құрамында шайқасты, соның нәтижесінде бірінші дәрежелі Силезия бүркіті орденін алды. Кейін Мюнхенде саяси ғылымдарды оқып, докторлық диссертациясын қорғады және «Corps Bavaria Munich» студенттік қауымдастығының мүшесі болды. 1923 жылдың қараша айында Адольф Гитлердің сәтсіз «Сыра залы төңкерісіне» қатысып, кейіннен Қан орденімен марапатталды.

Іскерлік мансап

1927 жылдан бері дербес кәсіпкер болып жұмыс істеген Хейлер бірнеше бизнес бірлестіктерінде басшылық лауазымдарды атқарды, 1933 жылдың маусымында Отар тауарлары, деликатестер және азық-түлік саудасымен айналысатын неміс саудагерлерінің қауымдастығының төрағасы, 1934 жылдың мамырында Wirtschaftsgruppe Einzelhandel (Бөлшек сауда тобы), ал 1938 жылдың мамырында Reichsgruppe Handel (Рейх сауда тобы) төрағасы болды. 1941 жылы ол Рейхсферэйнинг Коле (Рейх Көмір бірлестігі) мүшесі болып қабылданды. Ол сонымен қатар Берлиндегі Deutsche Industriebank және Berlinische Lebens Versicherungs Gesellschaft [de], ірі өмір сақтандыру компаниясының қадағалау кеңесіне де кірді.

СС қызметі

1933 жылдың ортасында Хейлер СС-ке қосылды (мүшелік нөмірі 64,697), 1934 жылдың 4 сәуірінде СС Untersturmführer шеніне кірді. Кейіннен нацистік партияның барлау қызметі – СД бас кеңсесіне бекітілді, ол 1939 жылдың 10 қыркүйегінде СС Оберфюрер шеніне көтерілді. Одан кейін СС бригада фюреріне, ал 1943 жылы СС группа фюреріне дейін шені өсті. 1944 жылдың 17 тамызында ол "Соғысқа еңбегі үшін" орденімен марапатталды.

Саяси мансап және соғыстан кейінгі кезең

1931 жылы 1 желтоқсанда Хейлер нацистік партияға (мүшелік нөмірі 754 133) қосылды. 1936 жылғы наурыз айындағы Рейхстаг сайлауында ол өзінің кандидатурасын ұсынды, бірақ сайланбады. Дегенмен, 1942 жылдың 11 қыркүйегінде ол Рейхстаг депутаты болып тағайындалды және нацистік режим құлағанға дейін қызмет етті. 1943 жылдың қараша айында Хейлер Рейх экономика министрлігіне кіріп, Фридрих Ландфридтің орнын басып, мемлекеттік хатшы болды – министрліктегі жоғары әкімшілік лауазым. Ол сондай-ақ экономика министрі Вальтер Функтың орынбасары болды. Ол «Экономиканың достары шеңбері» (Freundeskreis der Wirtschaft) деп аталатын неміс өнеркәсіпшілерінің тобының мүшесі болды, олардың мақсаты нацистік партия мен бизнес және өнеркәсіп арасындағы байланысты нығайту еді. Ол сонымен қатар «Әскери экономикалық жетекші» (Wehrwirtschaftsführer) лауазымын да атқарды. 1945 жылы Германия Екінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін Хейлер бірнеше жылға тұтқынға алынды. Ол 1946 жылдың 7 мамырында Нюрнберг процесінде Функтың қорғанына куә ретінде пайда болды. Соғыстан кейінгі кезеңде ол Мюнхенде кәсіпкер және инвестор болып жұмыс істеді.