Оңтүстік Австралиядағы сайлаулар: Лейбористер жеңіске жетті

Кіріспе

Оңтүстік Австралияда 2002 жылдың 9 ақпанында штаттық сайлаулар өтті. Оңтүстік Австралия Мемлекеттік жиналысының барлық 47 мандаты, сондай-ақ Оңтүстік Австралия Заң шығару кеңесінің 22 мандатының жартысы сайлауға қойылды. Оңтүстік Австралия премьер-министрі Роб Керин басқаратын Либералдық партия, оппозиция жетекшісі Майк Ранн басқаратын Австралия Еңбек партиясымен жеңіліске ұшырады. Еңбек партиясы 47 мандаттың 23-ін жеңіп алды, содан кейін тәуелсіз депутат Питер Льюис қолдауымен көпшілікке қажетті бір мандатты қосымша иеленді.

Өмірбаян

Бұл 1997 жылғы сайлауда оппозиция ретінде ең аз айырымымен жеңіліске ұшырағаннан бергі алғашқы сайлау болды, нәтижесі көптеген сарапшылар күткеннен жақсырақ болды. Бұл 1993 жылғы сайлауда лейбористердің тек он орынға дейін азаюына және либералдардың азшылық үкімет құруға мәжбүр болуына әкеп соқты. 2002 жылғы сайлауға дейін Либералдық үкімет бірқатар даулы жағдайларға тап болды, соның ішінде Motorola ісі болды, осы іске байланысты премьер-министр Джон Олсен 2001 жылдың қазан айында отставкаға кетті. Оның орнын Роб Керин басты, ол сайлау жарияланғанға дейін үш айдан да аз уақыт билік жүргізді.

Орындықтар иелерін ауыстырады

Орындық 2002 жылға дейін 2002 жылдан кейін Партия мүшесі Маржа Маржа Партия мүшесі Аделаида Либерал Майкл Харбисон 2.2 3.2 1.0 Джейн Ломакс-Смит Лейборист Колтон Либерал Стив Кондоус 1.0 5.6 4.6 Пол Кайка Лейборист Фишер Либерал Боб Сак 9.2 Белгісіз 12.1 Боб Сак Тәуелсіз Хаммонд Либерал Питер Льюис 14.6 Белгісіз 2.1 Питер Льюис Тәуелсіз МакКиллоп Тәуелсіз Митч Уильямс Белгісіз Белгісіз 11.4 Митч Уильямс Либерал

*Курсивпен* жазылған мүшелер өз орындарына қайта түскен жоқ. Боб Сак және Питер Льюис 1997 жылғы сайлауда либералдардан сайланды, бірақ партиядан шығып, өз орындарын тәуелсіздер ретінде қайта сайлауға түсіп, жеңіске жетті. Сайлауға дейінгі маржалар Лейборист партиясына қарсы, сайлаудан кейінгі маржалар Либерал партиясына қарсы. Митч Уильямс 1997 жылғы сайлауда тәуелсіз ретінде сайланды, бірақ Либерал партиясына қосылып, өз орынын Либерал ретінде қайта сайлауға түсті. Маржа тәуелсіз кандидат Билл Хендерге қарсы.

Үкімет құрастыру

Еңбек партиясы либералдардан Аделаида (Джейн Ломакс Смит) және Колтон (Пол Кайка) округтерінен екі орын жеңіп алды. Бұл Еңбек партиясына 23 орын, либералдарға 20 орын, SA Ұлттық партиясына бір орын және тәуелсіздерге үш орын берді. Көпшілік үкімет құру үшін партияға 47 орынның 24-і қажет болды. Көптеген сарапшылар Кериннің Ұлттық партиясының депутаты Карлен Мейвальд пен либералдық партияның бұрынғы мүшелері болған үш тәуелсіздің қолдауымен азшылық үкіметін құратынын күтті. 13 ақпанда осы тәуелсіз депутаттардың бірі, бұрынғы либерал Питер Льюис, Конституциялық конвенция өткізу шартымен Еңбек партиясын қолдау үшін Еңбек партиясының жетекшісі Майк Раннмен келісімге келгенін мәлімдеді. Бұл келісім оны Ассамблея палатасының спикері ететін, сайлау округі үшін жеңілдіктер беретін, соның ішінде Мюррей өзеніндегі коммерциялық балық аулауды кезең-кезеңімен тоқтату, тармақты шоқжұмбақ (branched broomrape) шөбін жоюға басымдық беру, суаруға арналған су тарифтерін өзгерту, Веллингтондағы бөгет пен шлюздің мүмкіндігін зерттеуді жеделдету және ауылдық жолдарды жақсартуды қамтитын. Бұл келісім Раннның бір орынмен премьер-министр болып сайлануына мүмкіндік берді. Алайда, 1968 жылғы сайлаудан кейін Дон Данстан орнатқан парламенттік дәстүрге сәйкес, Керин Ранн мен Еңбек партиясы Ассамблея палатасында көпшілік қолдауға ие екенін көрсеткенге дейін отставкаға кешуден бас тартты. Кериннің сөзінше, Вестминстер жүйесіндегі ұзақ жылдар бойы қалыптасқан дәстүрге сәйкес, егер ешбір партия көпшілікке ие болмаса, қазіргі премьер-министрге үкімет құруға бірінші мүмкіндік беріледі. Үш апталық тоқыраудан кейін, Ассамблея палатасы әдеттегіден бірнеше апта бұрын отырысқа шақырылды. Льюис спикер креслосында отырғанда, 2002 жылдың 5 наурызында Керен үкіметі Ассамблея палатасындағы сенімсіздік дауысында жеңіліске ұшырады, себебі Керен өзінің үкіметіне сенім білдіру туралы ұсыныс жасады және оны қолдаудан бас тартты. Содан кейін Ранн губернатор Марджори Джексон Нельсонға үкімет құра алатынын хабарлады, ол келесі күні тиісінше ант берді. Кейін Ранн Мейвальд пен Макьюэн тәуелсіз депутаттарымен келісімге келіп, оларға үкіметке қолдау көрсету үшін министрлік лауазымдар берді.

Labor won two seats from the Liberals, the districts of Adelaide (Jane Lomax Smith) and Colton (Paul Caica). This gave Labor 23 seats, Liberals 20 seats, SA Nationals one seat, and three seats to independents. To form majority government, a party needed 24 seats out of 47. Most analysts expected Kerin to form a minority government with the support of Nationals MP Karlene Maywald, and the three independents, who were all former Liberal party members. On 13 February, one of those crossbenchers, former Liberal Peter Lewis, announced that he had signed an agreement with Labor leader Mike Rann to support a Labor Government in exchange for holding a constitutional convention, making him speaker of the House of Assembly, and concessions for his electorate including the phasing out of commercial fishing in the River Murray, prioritising the eradication of the branched broomrape weed, changing water rates for irrigation, fast tracking a feasibility study for a weir and lock at Wellington, and improving rural roads. This agreement effectively made Rann premier elect by one seat. However, following parliamentary precedent established by Don Dunstan following the 1968 election, Kerin refused to resign until Rann and Labor demonstrated that they had majority support on the floor of the House of Assembly. Kerin claimed to be within this rights to take this course, as longstanding precedent in the Westminster system holds that the incumbent premier should have the first opportunity to form a government if no party has a majority. After three weeks of stalemate, the House of Assembly was called into session several weeks earlier than usual. With Lewis in the speaker's chair, the Kerin Government was defeated on the floor of the House of Assembly on 5 March 2002, after Kerin moved a confidence motion in his own government and lost. Rann then advised Governor Marjorie Jackson Nelson that he could form a government, which was duly sworn in the following day. Rann later shored up his government's majority by reaching agreements with crossbenchers Maywald and McEwen, giving them cabinet posts in exchange for their support of the government.