Кіріспе

Оңтүстік Австралия штатының үкімет басшысы

Оңтүстік Австралияның премьер-министрі – Австралияның Оңтүстік Австралия штатындағы үкімет басшысы. Оңтүстік Австралия үкіметі Вестминстер жүйесіне сәйкес жұмыс істейді, ал Оңтүстік Австралия Парламенті заң шығарушы орган қызметін атқарады. Премьер-министрді Оңтүстік Австралияның губернаторы тағайындайды, ал қазіргі заманғы дәстүр бойынша, ол Парламенттің төменгі палатасы – Ассамблеяның көпшілік бөлігінің қолдауын қамтамасыз ете алуы арқасында лауазымды иеленеді. Питер Малинаускас қазіргі премьер-министр, ол 2022 жылдың 21 наурызынан бері қызмет етеді.

Тарих

Оңтүстік Австралия премьер-министрінің лауазымы 1856 жылғы Конституциялық актіні қабылдаумен және жауапты үкімет құрылуымен бірге орнатылды. Бұл лауазым Ұлыбритания премьер-министрінің үлгісінде құрылды, премьер-министр үкімет басшысы болып қалу үшін төменгі палата мүшелерінің көпшілігінің қолдауын қажет етеді. 1890 жылғы сайлаудан кейін партиялар немесе тұрақты топтар құрылмады, бұл Оңтүстік Австралия премьер-министрінің жиі ауысуына себеп болды. Егер премьер-министр кез келген уақытта палатадағы сенімсіздік дауысы арқылы жеткілікті қолдауын жоғалтса, ол Оңтүстік Австралия губернаторына отставкасын ұсынады, нәтижесінде Ассамблеяның қолдауына ие деп саналатын басқа мүше губернатормен премьер-министр ретінде ант қабылдайды. 1887 жылғы сайлаудан бастап бейресми топтасулар пайда бола бастады және үкіметтің тұрақтылығы артты. Біріккен Еңбек партиясы 1891 жылы құрылды, ал Ұлттық қорғаныс лигасы сол жылдың өзінде құрылды. 1890 жылдарға дейін Оңтүстік Австралияда ресми партиялық жүйе болмағандықтан, депутаттар көбінесе либералдық немесе консервативтік көзқарастарды ұстанды. Либералдар 1893 жылғы сайлаудан 1905 жылғы сайлауға дейін Оңтүстік Австралия Біріккен Еңбек партиясының қолдауымен үкіметте басымдық танытты, ал консерваторлар көбінесе оппозицияда болды. Еңбек партиясы 1905 жылы сегіз наразы либералдың қолдауымен үкіметке келді, бұл партия алғаш рет көптеген орындарды жеңіп алған кезде болды. Еңбек партиясының күшеюімен еңбек емес саясат әртүрлі партиялық формаларға біріге бастады. Екі тәуелсіз консервативтік партия – Австралия Ұлттық лигасы (бұрынғы Ұлттық қорғаныс лигасы) және Фермерлер мен өндірушілердің саяси одағы 1910 жылы Либералдық және демократиялық одақпен бірігіп, Либералдық одақ құрды. Еңбек партиясы 1910 жылғы штаттық сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Оңтүстік Австралияның алғашқы көпшілік үкіметін құрды, бұл бірігуге ықпал етті. 1910 жылғы сайлау федералды Еңбек партиясының 1910 жылғы федералды сайлауда Австралияның алғашқы сайланған көпшілік үкіметін құрғаннан кейін екі апта өткен соң өтті. Оңтүстік Австралияның штаттық саясатында "Ауылдық" немесе ауылдық консервативтік партиялар ұзақ мерзімді күш ретінде пайда болған жоқ, көпшілігі негізгі еңбек емес партияға қосылды.

Уақыт шкаласы

Келесі уақыт сызығындағы түсіндірмеде Либералды және Демократиялық Одақ, Либералды Одақ және Либералды Федерация "Либералды (1979 жылға дейін)" деп көрсетілген. Либералды партия тек "Либералды (1979 жылдан кейін)" деп белгіленеді. Сұр түсті аймақ 1936 жылдан басталып, 1970 жылғы сайлауға дейін жалғасқан Плеймендер сайлау округінің тең емес бөліну кезеңін көрсетеді.