Кіріспе

Ванадийдің координациялық кешені

Химияда ванадат – ванадийдің аниондық координациялық кешені. Көбінесе ванадат ванадийдің оксоаниондарына қатысты, олардың көпшілігі +5 ең жоғары тотығу күйінде болады. [V(CN)₆]³⁻ және [V₂Cl₉]³⁻ кешендері сәйкесінше гексацианованадат(III) және нонахлордиванадат(III) деп аталады. Қарапайым ванадат ионы – тетраэдрлі ортованадат анионы, VO₄³⁻ (сонымен қатар ванадат(V) деп те аталады), ол мысалы, натрий ортованадатында және күшті сілтідегі (pH > 13) V₂O₅ ерітінділерінде кездеседі. Әдетте бұл ион бір қос байланысымен бейнеленеді, бірақ бұл резонанстық форма, себебі ион төрт бірдей оттегі атомы бар тұрақты тетраэдр болып табылады. Сонымен қатар, дискретті иондар мен "шексіз" полимерлік иондарды қамтитын полиоксованадат иондарының кең ауқымы бар. Сондай-ақ, родий ванадаты, RhVO₄ сияқты ванадаттар да бар, олардың статистикалық рутил құрылымы бар, онда Rh³⁺ және V⁵⁺ иондары рутил тордағы Ti⁴⁺ позицияларын кездейсоқ түрде иеленеді, онда катиондар торы және теңгерілген ванадат аниондары болмайды, бірақ аралас оксидтер болып табылады. Химиялық номенклатурада ванадат атаудың бір бөлігі болғанда, бұл қосылыста орталық ванадий атомы бар анион бар екенін көрсетеді, мысалы, аммоний гексафторвонадаты – [NH₄]₃[VF₆] қосылысының жалпы атауы, ал IUPAC атауы аммоний гексафтордивонадат(III).

Сулы ерітінділер

Вандий пентоксидінің күшті сілтілі сулы ерітіндіде ерітуі түссіз VO4(3−) ионын береді. Қышқылданған кезде бұл ерітіндінің түсі pH шамамен 7-де қызғылт сарыдан қызылға дейін біртіндеп қараюы мүмкін. pH 2 шамасында қоңыр гидратталған V2O5 тұншықтырады, қайта ерітіліп, [VO2(H2O)4]+ ионын қамтитын ашық сары ерітінді түзеді. pH 13 және 2 аралығындағы оксианиондардың саны мен табиғаты pH-қа да, концентрацияға да байланысты. Мысалы, ванадаттың протондалуы полиоксованадат иондарын құру үшін конденсация тізбегін бастайды: сонымен қатар, ол қаңқа бұлшық еттерінің актомиозин MgАТФазасының активтілігін және қаңқа бұлшық еттерінің жиырылғыш аппаратындағы актомиозиннің кальциймен белсендірілген күшін тежейді. Дегенмен, ол SERCA (сарко/эндоплазмалық ретикулум Ca2+ АТФазасы) немесе митохондриялық АТФазасы сияқты басқа АТФазаларды тежемейді.