Кіріспе

Норвегиялық дипломат және саясаткер (1891–1977)

Биргер Мартин Бергерсен (25 шілде 1891 – 14 шілде 1977) – норвегиялық анатомия ғалымы және Еңбек партиясының саясаткері. Ол 1932–1947 жылдары профессор, ал 1938–1945 жылдары Норвегия стоматологиялық мектебінің (Norges tannlegehøgskole) ректоры қызметін атқарды, 1947–1953 жылдары Швециядағы Норвегия елшісі, 1953–1960 жылдары Норвегияның білім және дін істері министрі және Халықаралық кит аулау комиссиясының төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Ол Квефьордта мұғалім Ханс Кристиан Бергерсеннің (1835–1925) және оның әйелі Ингеборг Кристин Гейтманнның (1848–1938) ұлы болып дүниеге келді. 1909 жылы орта білімін аяқтап, 1910 жылы «Социал-демократтар» газетінде журналист болып жұмысқа орналасты. 1915 жылы мұғалімдік білім алды, бір жыл мұғалім болып жұмыс істегеннен кейін медицинаны оқып, Корольдік Фредерик университетіне түсті. Екі жылдан кейін зоологияға ауысып, 1925 жылы ғылым кандидаты (cand. real.) дәрежесін алды. Оның магистрлік диссертациясының жетекшісі Кристин Бонневи болды, ал диссертациясы аударылып, қысқартылып, 1926 жылы неміс журналында – Zeitschrift für Zellforschung und mikroskopische Anatomie – жарияланды. Бергерсен Норвегия студенттер қоғамының мүшесі болды және университет пен оның Палеонтологиялық мұражайында куратор және көмекші болып жартылай уақыт жұмыс істеді.

Академиялық және дипломатиялық мансап

Бітіргеннен кейін көп ұзамай ол Норвегия тіс дәрігерлік мектебінде (Norges tannlegehøgskole) доцент болып жұмысқа қабылданды. Ол негізінен Швеция ветеринариялық колледжінде оқыды және 1932 жылы «Beiträge zur Kenntnis der Haut einiger Pinnipedien» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, философия докторы ғылымын алды. Бұл оның ғылыми еңбектерінің ең жоғалғы нүктесі болды. Сол жылы ол Норвегия тіс дәрігерлік мектебінде анатомия профессоры болып тағайындалды және 1933 жылдан 1937 жылға дейін проректор міндетін атқарды. 1938 жылы ол Норвегия тіс дәрігерлік мектебінің ректоры болды. 1942 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс және Норвегияның неміс басқыншылығына байланысты Лондонға қашуға мәжбүр болды. Лондонда ол Норвегияның жабдықтау және қайта құру министрлігінде жұмыс істеді. Формальды түрде ол ректор лауазымын 1945 жылға дейін сақтап тұрды. 1947 жылы ол профессорлық қызметтен де кетті, себебі Норвегияның Швециядағы елшісі болып тағайындалған еді. Бергерсен 1930-шы жылдардан бастап Оңтүстік мұхитындағы киттердің жойқын аулауына қарсы белсенді күресті. Бұл Халықаралық кит аулау комиссиясының құрылуына әкелді, ал Бергерсен оның алғашқы төрағасы болды. Ол 1936 жылдан 1954 жылға дейін Кит Кеңесін (Hvalrådet) басқарды. 1936 жылдан бастап Норвегия ғылым және әдебиет академиясының, 1955 жылдан бастап Норвегия ғылым және әдебиет корольдік қоғамының және 1960 жылдан бастап Нью-Йорк ғылым академиясының мүшесі болды. 1950 жылдан бастап Норвегия стоматологтар қауымдастығының, ал 1956 жылдан бастап Швеция стоматологтар қоғамының құрметті мүшесі болды.

Саяси мансап

Бергерсен 1934 жылдан 1940 жылға дейін және соғыстан кейін 1945 жылы қысқа мерзімге Осло қалалық кеңесінің мүшесі болды. 1953 жылдың желтоқсан айында, елші қызметін атқарып жүрген кезінде, ол Оскар Торптың кабинетіне Білім және дін істері министрі болып кірді. Ол 1960 жылдың сәуіріне дейін қызмет етті, Герхардсеннің үшінші кабинетінің кезеңіне дейін осы лауазымда қалды. 1960 жылы оның орнына Хелге Сивертсен тағайындалды. Бергерсен 1928 жылдан 1967 жылға дейін Норвегия теңіз музейінің, 1935 жылдан 1940 жылға дейін Осло қалалық кинотеатрының және Kommunenes Filmcentral басқармасына мүше болды. Ол "Норск Фильм" компаниясының басқарма мүшесінің орынбасары және "Осло Спорвейер" компаниясының қадағалау кеңесіне кірді. 1930 жылдан бастап Бенедикт Николайсенмен (1897–1981) үйленді. Ол 1977 жылдың шілде айында Ослода қайтыс болды.