Кіріспе

Бад-Лобенштейн – Германияның Тюрингия жеріндегі Саале-Орла ауданындағы шипажайлы қала. Халық саны шамамен 6000 адамды құрайды. 2005 жылға дейін қала Лобенштейн деп аталып келді. Ескі қамалдың қираған қалдықтары тұрған тастың төңірегіне топталған қала өте әдемі. Онда кеңгілт шіркеу, сарай (1824 жылға дейін Реусс-Лобенштейн-Эберсдорф князьдерінің резиденциясы) және гидротерапиялық орталық бар. Жергілікті өнеркәсіптердің ішінде бояу, сыра қайнату және сигаретка жасау бар.

География

Қала Тюрингия таулы аймағында, Тюрингия орманы мен Франкония орманының арасында, Грэфенвартқа жақын Хоэнварте және Блейлохтағы ірі Саале өзенінің су қоймаларынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.

Тарих

Лобенштейннің ортағасырлық қамалы қала орталығынан жоғары, Лемниц өзенінің оң жағындағы таудың үстінде орналасқан. Ол Лейпцигтен Бамбергке созылған жол бойындағы қозғалысты бақылау үшін салынған. Лобенштейн алғаш рет 1250 жылы бір рыцарьдің ордасы ретінде тарихта қалды. Оның негізін Лобдебург иелері қалаған болуы мүмкін. 1250 жылы қамалда Отто фон Лобенштейн есімді адам еске алынған, бұл Лобенштейннің жазбадағы тұңғыш тізілімі. 13 ғасырда бұл қамал Гера вогттарының меншігіне көшкен. 1597 жылдан 1601 жылға дейін Реусс әулетінің кіші тармағының резиденциясы болды. 1600 жылға қарай қамал күйреуге беттеп, Реусс сарайға көшіп кетті. Отыз жылдық соғыс кезінде қамал 1632 жылы Швеция әскері басып алғанда император әскерлерінің шабуылына ұшырады, бірақ оның рөлі шамалы болды. Бүгінде қамалдың тек қоршау қабырғасының және мұнараның қалдықтары ғана оның болғанын еске салады. Лобенштейн 1278 жылға қарай қала мәртебесіне ие болды. 1411 жылы төменгі соттар ретінде жұмыс істеген мэр мен кеңес туралы мәліметтер бар. 1806 жылдың 8 қазанында Наполеон армиясы қаладан өтті. Сағат 9:00-де император Наполеон I Бавариядағы Кронахтан аттанып, Бавария және одақтас әскерлермен нығайтты. Ол Пруссиядан жеңіліске ұшыраған жағдайда шегіну үшін оны дайындады. Лобенштейнге шамамен 12:30-да келді. Оның жолы Галленберг арқылы Эберсдорфқа дейін созылды, онда ол 32 генерал мен штаб офицерлерімен бірге түнді өткізді. Күндіз-түні шамамен 190 мың адам Лобенштейн арқылы өтті. Қала мен айналасы зардап шекті. Әскерлердің лагері мен тонау кең таралды. Бейтарап халқына қарамастан, тұрғындар көптеген қиындықтарды бастан өткерді. Жаңа сарайда Норвегия маршалы, кейін Швеция королі Бернадот орналасқан. 14 қазанда Йена-Ауэрштедт шайқасы болды, ол Пруссияның тағдырын шешті. Лобенштейннің азаматы, қала хатшысы Кристиан Готлиб Райхард география саласындағы білімімен Парижге дейін танымал болды. Наполеон оны картограф ретінде армияға қабылдауға шақырды, бірақ Райхард денсаулығына байланысты бас тартты және төсегіне жатты. Оның шынымен ауырып қалғаны белгісіз. 1597 жылдан 1918 жылға дейін қала Реусс әулетінің кіші тармағына қарасты, 1824 жылы Реусс Лобенштейннің қосалқы тармағының резиденциясы болды, ал 1848 жылға дейін Эберсдорф тармағына тиесілі болды. 1848 жылы Шлейц және Хиршбергпен бірге буржуазиялық қозғалыстың орталығын құрады. 1862 жылы өрт салдарынан тарихи ғимараттардың көп бөлігі қирады. 1868 жылдан бастап жақын маңдағы биік батпақтан алынған емдік саз және темір минералды бұлақ Лобенштейнде шипажай дамуына ықпал етті. Қала 1896 жылы Триптиске, 1901 жылы Хофқа және 1907 жылы Саальфельдке теміржол байланысын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс Еуропадан келген 60 әйел мен ер адам екі "Шығыс еңбек лагерінде" (Ostarbeiterlagern) Вернер Шрёдердің металл өнеркәсібінде, ара өндірісінде және теміржол шаруашылығында мәжбүрлеме еңбек етті. Лобенштейн зиратында Галленбергтегі өлім науқаны кезінде СС әскерлері атып өлтірген концлагерь тұтқынының есімін еске сақтаған ағаштан жасалған айқыш орнатылған. Шипажай саябағында поляк суретшісі салған "Қайғы мұңды ана" мүсінімен бірге Бад-Лобенштейннің фашизм құрбандарын еске алатын мемориал орналасқан. 2005 жылдың 21 наурызынан бастап қала ресми түрде "Бад-Лобенштейн" атауын алды, ол Тюрингиядағы он екінші шипажай қаласы болды. Лобенштейн бұрын "Бад" ("Шипажай") атағы үшін ондаған жылдар бойы күрескен. 2022 жылдың 7 желтоқсанында Бад-Лобенштейн Германияның он бір федералды жерінде, Италия мен Австриядағы басқа да жерлер сияқты Федеративтік Республика тарихындағы ең ірі терроризмге қарсы операциялардың бірі болған кезде хабарларға түсті. Германияда төңкеріс жасауға тырысқан деген айыппен Генрих XIII Принц Реустің басқаруымен құрылған "Патриоттық одақ" деп аталатын оңшыл террористік желіге қарсы ірі рейд кезінде қамал іздестірілді.

Этимология

Лобенштейн "Lobe den Stein" деген сөзден шыққан, яғни "Тасты мақта" дегенді білдіреді. Аңыз бойынша, қала тұрғындары қала атауының қалай пайда болғаны туралы осылай ойлайды. 1328-1347 жылдары өмір сүрген Бавария императоры Людвиг бұл аймақта елен аулау кезінде сүйікті итін жоғалтып, кейін тапқандықтан "Тасты мақтаңдар!" деп айтқан деседі. Ол итін көп іздеген, соңында бір салт аттысы шаршаған, аздап жараланған итті тасқа жатып жатқан күйі тапқан. Сол салт аттысы итті әміріне жеткізген, ол өте риза болып, осы жерді салт аттысына сыйлаған. Осы оқиғаны еске алу үшін бұл жер Лобенштейн деп аталған, ал қаланың елтаңбасында браке итінің басы бейнеленген.

Қоғамдарды біріктіру

1993 жылдың 4 тамызында бұрын тәуелсіз Хельмсгрун және Лихтенбрунн муниципалитеттері Бад-Лобенштейн қауымының құрамына енді. 1997 жылдың 1 қаңтарында Үнгерлемниц және 1999 жылы Оберлемниц та қосылды.