Кіріспе

Славян халықтық және христиандық мереке Масленица (; Масляна немесе Масниця), сондай-ақ Май ханым, Май аптасы, Құймақ аптасы немесе Ірімшік аптасы деп те аталады, бұл Шығыс славян діни және халықтық мерекесі, ол өз дәстүрлерінде славян мифологиясының көптеген элементтерін сақтап қалған. Ол Ұлы оразаға дейінгі соңғы аптада, яғни Шығыс православиелік Пасхаға дейінгі сегізінші аптада тойланады. Масленицаның күні жыл сайын Пасха мерекесінің күніне байланысты өзгереді. Бұл Батыс христиандық Карнавалға ұқсас, бірақ православиелік ораза сейсенбіде емес, дүйсенбіде басталады, сондай-ақ православиелік Пасха күні Батыс христиандық күнінен айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Масленица мерекесінің дәстүрлі белгілері – Масленицаның қуыршағы, шанамен сырғанау және той-думандар. Орыстар құймақ және жалпақ нан пісіреді, ал белорустар мен украиндар піроги мен сырник дайындайды.

Дәстүрлер

II ғасырдағы археологиялық дәлелдерге сәйкес, Масленица – ең ежелгі сақталған славян мерекесі болуы мүмкін. Христиан дәстүрінде Масленица – Ұлы оразаның басталуына дейінгі соңғы апта. Масленица аптасында православиелік христиандарға ет жеуге тыйым салынады, сонымен қатар жұмыртқа, сүт, ірімшік және басқа да сүт тағамдарына рұқсат етілген соңғы апта, осыдан оны «Ірімшік аптасы» немесе «Блин аптасы» деп атайды. Масленицаның ең ерекше тағамы – блин, яғни жұқа қыбыршықтар, православие дәстүрі бойынша сол аптада әлі де рұқсат етілген бай ингредиенттерден: май, жұмыртқа және сүттен жасалады. Жексенбі күні кешкі құлшында адамдар бір-біріне бас иіп, кешірім сұрайды. Кешірім жексенбісі «Ірімшік жексенбісі» деп те аталады, себебі ықылас жолымен православиелік христиандар үшін бұл Пасхаға дейін сүт тағамдарын жеуге болатын соңғы күн. Ұлы оразаның көп күндері балық, шарап және зәйтүн майына да тыйым салынады. Ірімшік жексенбісінен кейінгі күнді «Таза дүйсенбі» дейді, өйткені адамдар өздерінің күнәларын мойындап, кешірім сұрап, таза ниетпен Ұлы оразаны бастайды.

Қазіргі заман

Ресей империясындағы мәдени факторларға байланысты, 20-ғасырдың басында Масленицаның кең ауқымды қоғамдық тойлануы азайып кетті. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін және Кеңес Одағындағы мемлекеттік дінсіздік саясатынан соң, Масленицаны көпшілікке жариялап тойлау одан да сиреп кетті, алайда Масленица отбасылар мен ауылдардағы шағын, жеке мерекелерде сақталып келді. 1960 және 1970 жылдары КСРО бірқатар дәстүрлі халықтық мерекелерді қайта жаңғыртып, Масленицаны қайтадан үлкен қоғамдық шараларда тойлауды жаңартты, бұл мерекелерде оның дәстүрлі, діни емес элементтері сақталды, бірақ оған қосымша "заманауи социалистік элементтер" енгізілді. 1980 және 1990 жылдары перестройканың басталуымен және Кеңес Одағының ыдырауымен, ауада кең ауқымды тойланулар қайтадан жандана бастады, ал көне Масленица дәстүрлерінің көп бөлігі заманауи контексте қайта жаңғырылды. 2002 жылдан бері Мәскеуде Қызыл алаңның жанында жыл сайын Масленица фестивалі өткізіліп келеді, және осы фестиваль мен басқа да шараларға 2011 жылғы мәліметтерге сәйкес, жылына шамамен 300 000 адам келеді.