Кіріспе

Тәтті дәнді пудинг, дәстүрлі түрде Беларусь, Ресей және Украинада беріледі.
Албаниядағы ойын-сауық шоуы.

Кутия немесе кутя (;) – тәтті соусы бар салтанатты дәнді тағам, дәстүрлі түрде көбінесе Шығыс православиелік және кейбір католик христиандар, негізінен Беларусь, Ресей, Украина, сондай-ақ Литва мен Польшаның кейбір аймақтарында Рождество – Иордан мейрамы маусымында немесе жерлеу тойының бір бөлігі ретінде ұсынылады. Бұл сөз сипаттамамен бірге Рождество, Жаңа жыл және Иордан мейрамы күндерін атау үшін де қолданылады.

Этимология

Кутия сөзі грек тілінен келген κουκκί (бұршақ) немесе κόκκος (дән) сөздерінен алынған.

Украинада

Украинада кутия – украиналық Рождество қарсаңындағы кешкі ас (сонымен қатар Svyata vecherya деп те аталады) екі маңызды ырымдық тағамның бірі. Кутияның дәстүрлі мәні, сондай-ақ узвар да өте көне. Украиналық этнограф Федір Вовк бұл тағамдардың шығу тегі неолит дәуіріне дейін барады деп есептейді. Тамақ ішер алдында кутияны үйдегі ең құрметті орынға, яғни діни бейнелер орналасқан "кут" бұрышына қояды. Кутия салынған құмыра онда Риздводан (25 желтоқсандағы Рождестводан) 1 қаңтарға дейін, Жаңа жыл күніне дейін (бұрынғы 6 қаңтардағы және 14 қаңтардағы Ежелгі Жаңа жыл) белгіленген жерде тұрды. Сондай-ақ, балаларды кутиямен бірге туыстарына, әдетте ата-анасы мен құда-құдаларына жіберіп отыратын дәстүр бар. Кешкі астан кейін кутияны өлген ата-бабаларға арналған қасықпен бірге түні бойы үстелде қалдырады, "бұл біздің туыстарымыз кешкі ас жеп, бізге ашуланбауы үшін". Тағамның діни сипаты ежелгі дәстүрге негізделген, отбасының басшысы терезеге жақындап немесе аулаға бір қасық кутиямен шығып, үш рет мұзды үй ішімен бірге түскі асқа қатысуға шақырады. Мұз пайда болмаған кезде оған пайда болмауды, егінге зиян келтірмеуді және т.б. кеңес береді: "Мұз, мұз, бізге келіп кутия жейік, келмесең, қара бидай, бидай және басқа да дақылдарға келмей-ақ қой". Кутия – Svyata vecherya кешкі асында ұсынылатын он екі тағамның алғашқысы. Отбасы басшысы кутияның бірінші қасығын алып, оны көтереді және осы түні қайтыс болған отбасы мүшелерінің рухтарын қосылуға шақырады. Содан кейін ол кутияны татып көрді, ал қалған қасықтарды төбеге лақтырады. Ауылдық жерлерде төбеге қанша астық түйірлері жабысып қалса, келесі жылы сол жерде ара мен жаңа туған малдардың сонша үйірілуі керек. Сол сияқты, егер төбеде көп мак тұқымы қалса, онда алдағы жылы әдеттегіден көп жұмыртқа салатын тауықтар болуы мүмкін. Қалаларда бұл отбасы үшін жаңа жылды сәтті өткізуге және олардың ауылдық тамырларын еске алуға мүмкіндік береді. Әркім бір қасық кутия жеп, содан кейін басқа тағамдар әкелінеді. Дәстүрлі кутияны дайындау үшін қолданылатын негізгі ингредиенттер – бидай, мак тұқымы және бал. Кейде орақ, кептірілген жемістер және жүзім қосылады. Кутия – оразалық тағам және оған сүт немесе жұмыртқа өнімдерін қолдануға болмайды, өйткені 24 желтоқсан – Шығыс православие шіркеуінде және Византиялық ритуалдағы католиктерде қатаң ораза және ораза ұстайтын күн. Кутия рецептісінде бидайдың орнына маржан арпасы немесе тары қолданылады. Колыво – кутияға ұқсас украиндық ырым-жырымдық тағам, бірақ оған мак тұқымы кірмейді. Колыво ескерткіш қызметінде ұсынылады.